Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Философия ШПОР.doc
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
372.74 Кб
Скачать

59. Экономика ғылымының философиялық мәселелерінің ерекшелігін көрсетіңіз.

Философияэкономики —рассмотрение философских оснований экономической науки. Включает в себя философию хозяйства, собственности, товара и денег, экономической политики, принципов распределения, потребительского выбора в обществе, экономической природы бюрократии, а также хозяйственную этику.

Проводится категориальный анализ экономики, исследуется культурная ценность экономических факторов и связи между экономическими теориями и мировоззрением людей в определённые эпохи.

Философия экономики фокусируется на таких проблемах, как проблема «стоимости — цены», которые не могут быть адекватно раскрыты без философской рефлексии.

Направление «философии хозяйства» начал разрабатывать Сергей Николаевич Булгаков, соединив русскую религиозную философию и западный экономический позитивизм.

60. Ғылым мен философиядағы сана мәселесі. Сана – философиядағы ең күрделі, осы күнге дейін шешімін таба алмай келе жатқан мәселенің бірі. Сана проблемасында әлі көп көмескілік және жұмбақтылық бар. Бұл оның табиғатының ерекшеліктерінен, ұғымының кеңдігінен, құрылымы, атқаратын функциялары, адам мен қоғам өміріндегі маңыздылығынан туындап отырған жайт. Сана – бейнелеудің ең жоғарғы деңгейі. Материалистік концепция бойынша сана – бұл жоғары ұйымдасқан материяның материяны бейнелеу қабілеті. Ол объективтік дүниенің субъективтік бейнесі. Сана іштен туған қасиет емес. Ол атадан балаға көшетін де қабілет емес. Сана адам миына байланысты пайда болады, ал ми –оның мекені. Мисыз сана да, психикалық қызмет те жоқ. Бірақ ми түрлі жануарларда да бар. Ал сана тек адам миының ғана жемісі. Бұл - өте күрделі процесс, материалдық дүниенің ұзақ уақыт дамуының нәтижесі. «Сана» деген терминнің өзі бір мағынада қолданбайды.Біріншіден, ол адамның ерекше психикалық қабілетін, екіншіден, адам осы қабілетті көрсететін күй-жағдайды, үшіншіден, сананың мазмұнын, төртіншіден, әлдебір басқарушы механизмді білдіреді. Сананың жалпы қасиеттері: субъектілік, пәнділік (мазмұндылық), белсенділік, интенционалдық, рефлективтілік, Объективтенушілік, «лингвистикалық жабдықталғандық», Идеалдық: Субъективті реалдылық (шындық); Идеалдық бейнелер дүниесінде материалдық объектілердің заңдары жұмыс істемейді; Идеалдық бейнелер материалдық объектілердің қасиеттеріне ие емес (шар идеясы дөңгелек емес). Сананың құрылымында шартты түрде төрт құралымдықтарды бөлуге болады. Біріншіден, сенсорлық (сезімдік) және перцептивтік (қабылдау) қабілеттер арқылы адам қоршаған дүние және өзі (физикалық,материалдық дене ретінде) туралы алғашқы тікелей мағлұматтар, білімдер алады. Екіншіден, сананың құрылымында логикалық – ұғымдық қабілеттерді пайдаланатын ойлау қызметін бөлуге болады. Бұл тікелей сезімдік мағлұматтардың шегінен шығып, объектілерді мәнділік тұрғысынан және олардың даму заңдылықтарын түсінуге мүмкіншілік береді.

  1. Ғылым философиясының пәні және оның ғылыми философиямен байланысын көрсетіңіз.

  2. Ғылымның өрлеуі туралы пікіріңіз

  3. Ақпараттық қоғам деген не? Қазақстанда ақпараттық қоғам

  4. Ғылым тарихының негізгі мәселелерін сипаттаңыз

  5. Ғылым революциялардың мәнін ашып көрсетіңіз

  6. О.Конттың синтетикалық – жинақтаушы парадигмасын

  7. И.Канттың трансцендентальді-аналитикалық парадигмасына

  8. Ғылым философиясындағы тәсіл және әдіснама

  9. Әлемнің ғылыми бейнесіне сипаттама беріңіз

  10. Ортағасырдағы батыстағы ғылыми таным ерекшеліктерін

  11. Ғылым дамуының қайнар көздерін сипаттаңыз

  12. Ғылым және билік мәселесіне тоқталыңыз

  13. Ғылымның дамуының негізгі кезеңдерінің ерекшеліктерін ашып қарастырыңыз: классика, бейклассика, постклассика

  14. Ежелгі Грекия ғылымының өркениетке қосқан үлесін ашып

  15. Қазақстанда жаңа технологияларды өндіріске ендіру деңгейінің дәрежесін сипаттаңыз

  16. Жаһандану және ғылыми ақпараттың дамуын сипаттаңыз

  17. Ғылыми теориялық болжамдардың мәнін ашыңыз

  18. Ғылымның әлеуметтік – философиялық мәнін сипаттаңыз

  19. Ғылымды әлеуметтік институт ретінде қалай түсінесіз?

  20. Ғылыми төңкерістің құрылымын талдаңыз

  21. Интернеттің позитивті және негативті жақтары туралы

  22. Мәдениет жүйесіндегі ғылымның алатын орнын

  23. Қазіргі кезеңдегі постклассикалық емес ғылымның

  24. Философия ғылыми білімнің интегралдық формасы бола

  25. Ғылымның қоғамдағы алатын орны мен қызметінің мәнін з

  26. Ғылым және білім: өзара қарым-қатынасын ашып

  27. Нақты ғылымдардың дамуына Қазақстанда қандай шарттардың жасалынып жатқанын көрсетіңіз

  28. Ғылым және этика мәселелеріне көзқарасыңызды ашып

  29. Ғылымның абстрактіліктен нақтылыққа көшу әдістерін

  30. Қазіргі таңда ғалым болу мәртебесін талдаңыз

  31. Ғылым және өнер мәселелерін қарастырыңыз

  32. Ғылымның жаһандық даму контекстісіндегі орны туралы

  33. Гуманитарлық ғылымдардың ерекшеліктерін сипаттаңыз

  34. Ғылыми рациональдық концепциясының ұғымы мен ерекшеліктерін қарастырыңыз

  35. Т.Кунның ғылыми тұжырымын негіздеңіз

  36. Позитивизм бағытының негізін салушылар мен олардың көзқарастарының бірегейлігін көрсетіңіз

  37. Ғылымдағы шынайылық мәселесін философиялық тұрғыдан түсіндіріңіз

  38. Ғылыми әдістер классификациясын көрсетіңіз

  39. Ғылыми эволюция мен революцияны салыстырыңыз

  40. Ғылымдағы эмпирикритицизм бағытының мәні және оның негізін қалаушыны анықтаңыз

  41. Сцентизм және антициентизм

  42. Гуманитарлық ғылыми пәндердің ерекшелігі неде?

  43. Лакатостың «Ғылыми зерттеу бағдарлама» методологиясын

  44. Ғылыми мектептер мен бағыттар туралы түсініктер беріңіз

  45. Философиялық білімнің ерекшелігі неде?

  46. Ғылым мен философияның басты айырмашылығын

  47. Қазіргі заманғы дамыған елдердің ғылыми-техникалық потенциялының қалыптасуының мәні, негізгі кезеңдері және заңдылықтарын ашып көрсетіңіз

  48. Философиядағы постпозитивизм бағытын ерекшеліктерін

  49. Қазіргі өркениеттегі экологиялық құндылықтар мен ноосфера концепцияларын талдаңыз

  50. Сыни рационализм бағытын түсіндіріңіз

  51. Адам- техника жүйесіндегі басты элемент екендігін талдаңыз

  52. Ғылым мен өндіріс интеграциясының қазіргі кезеңдегі ерекшеліктерін талдаңыз

  53. Фейрабендтің философиялық анархизмін түсіндіріңіз

  54. Ғылыми техникалық прогресс пен регресс түсінігін

  55. К.Поппердің ғылыми позициясын баяндаңыз

  56. Г.Спенсердің эволюция ілімін талдаңыз

  57. Қазіргі замандағы жаһандық экономикалық дағдарысты

  58. К.Поппер бойынша «кез келген теория эксперимент арқылы жалғанға айналатын гипотеза». Осы тұжырымдама дұрыс па?

  59. Экономика ғылымының философиялық мәселелерінің ерекшелігін көрсетіңіз

  60. Ғылым мен философиядағы сана мәселесін талдаңыз

17. Ғылыми теориялық болжамдардың мәнін анықтаңыз

Ғылымды қоғамдық сананың формасы ретінде түсіну және ақиқат туралы нақты білім беретін мәдениет сферасы ретінде қарастыру — толық емес және аяқталмаған жағдай. Ғылыми білімнің пайда болуының формалары туралы мәселелер толығымен шешілген жоқ. Ғалымдар ғылыми білімнің негізгі формасы ғылыми теориялар деп санайды. Теория-ғылыми білімнің ең күрделі және дамыған формасы. Гене-тикалык, жағынан, классификациялау секілді оның қалыптасуына негіз болған формалардан соң пайда болды. Сондықтан, теориялар про-граммалар мен гтарадигмалардың негізінде пайда болады. Парадигма -дегеніміз — нақты бір ғылыми зерттеуді анықтайтын және ғылым да-муының белгілі бір кезеңінде танылған алғы шарттардың жиынтығы. Осы парадигмалар шеңберінде теорияларда қолданылатын ең маңызды базистік жағдайлар анықталады, ғылыми түсінік беру мен ғылыми білімді уйымдастырудың, оған баға берудің үлгілері қарастырылады. Ал бул базистік жағдайлардың ортақтастығы ғылыми программалар негізіне жататын философиялық принциптермен анықталады. Қоғам мәдениетінің әркелкілігіне байланысты бір мәдени-тарихи біртұтастықтың шеңберінде бірнеше ғылыми программалар қалыптасады. Сонымен бірге бір ғылыми теориялар тудырады. Ғылым мен мәдениеттің байланысын жете түсінбеу — ғылым дамуы мен ғылыми парадигмалардың ауысуын көрсететін себептерді анықтаудың мүмкін еместігіне әкеліп соғады.

18. Ғылымның әлеуметтік-философиялық мәнін сипаттаңыз. Философия ғылыми білімнің интегралдық формасы болып табылады, соның ішінде қоғам, мәдениет, тарих, адамтану туралы білімде. Әлеуметтік философия, мәдениет философиясы, тарих ф, антропология ф. әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдардың методологиясы болып табылады. әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдардың методологиясының дамуы ғылыми рационалдылық типіне байланысты. Классикалық ғылымда мәдениеттің әлеуметтік феномендері мен құылыстарын зерттеуде, соның ішінде адамды зерттеуде логикалық-гносеологиялық бағыт ұсталды. 20ғ.да әлеуметтік-гуманитарлық таным методологиясының өзі өзгереді. Алдыңғы орынға әлеуметтік процестер мен адам маңызы емес, адамның әлемге және өзіне деген қатынасын ашу шығады. Осылайша, классикалық емес ғылым парадигмасы шеңберінде онтология, антропология және аксиология мәселелерін қарастыратын философиялық-антропологиялық ұстаным қалыптасады.

19. Ғылымды әлеуметтік институт ретінде қалай табамыз. Философия пэн1 кез-келген накты гылымдардыц зерттеу пэншен аукуымды. Философия бшмш жалпылайды, кей гылымдарды 6ipiicripeAi, 6ipaK барлык гылыми бинмдерд! саркып, жойып мәндері өзрмейAi. Ол гылымдардыц барлыгына ортак сипатты, кубылысты гана камтып. накты. арнайы бөлімдерді сол гылымныц ешшеше калдырады. Элеуметтік функция - когамды. онын пайда болуын. эволюциясын. Ka3ipri жагдайын. курылымын, элементгерш. козгаушы куштерш зерттеп, iuiKi кайшылыктарын ашып, оларды жою немесе жетшд1ру жолдарын нускайды.