13. Араластыру процестерінің негізгі түрлері.

Араластыру-технологиялық әдіс,полимердің қасиеттерін өзгерту үшін қосынды заттарды енгізу.Бұйымдарды шығару алдында полимерге көптеген қосынды заттарды енгізеді.Олар бояулар,стаблизатоторлар,пластификаторлар,көпірткіштер және басқа заттар.Араластырудың негізгі мақсаты-полимердің қосындыларын біркелкі үйлестіру.Аралстыру бірнеше сатыға бөлінеді.Алдымен ірі заттарды үйлестіру жүреді-ұнтақталған заттар өзара немесе қатты заттар сұйық затпен араласады.Келесі сатыда араластыру сұйық заттар дәрежесінде өтеді. Араластыру біртекті қоспаларды алудың бір тәсілі немесе химиялық апаратта жылу және масса алмасудың интенсификациялануы. Агрегаттық күйіне байланысты зат немесе материалдың сұйық ортада араласуы немесе қатты ұнтақ материалдың араласуы болып бөлінеді. Араластыру араластырғышы бар апаратта жүргізіледі. Процесс еріген заттардың таралуымен,өлшенген бөлшектермен және де жылумен сонымен бірге тамшы мен көпіршіктердің сұйықтыққа диспергіленуімен сипатталады, осы кезде сұйықтың меридиана бағытына ағу циркуляциясы пайда болады. Араластырудың мінезі мен интенсивтілігі апараттың конструкциясы мен және араластырғышпен байланысты.

Араластыру арқылы үйлестіру сапалы өтеді,сондай-ақ араластырып жатқан заттарда физикалық және химиялық реакциялар жүреді.

Араласатын заттардың негізгі күйіне қарай араластыру әдістерін мынадай топтарға бөлуге болады.

1.ұнтақ заттарды араластыру

2.ұнтақ заттар мен сұйық заттарды механикалық жолмен араластыру

3.сұйық заттарды молекулалық диффузиялық және механикалық жолмен араластыру

4.тұтқыр полимерлерді механикалық араластыру

Араластыру үздіксіз немесе мерзімді түрде өтуі мүмкін.

Ұнтақ заттар мен сұйық заттарды араластыру.

Сұйық заттар ретінде пластификаторлар,стаблизаторлар,еріткіш және бояулар пайдаланылады.араласу өткен кезде материалдар бір-біріне жабысып қалмас үшін жабдықтың сыртқы қабырғасына жақын қалақтар орналастырады.Араластыруды жеңілдету үшін заттарды алдын-ала жылытуға болады.Дисперсия деген химиямен қатар коллойд,биология да қолданылады.

Дисперсиялы араластыру деген-масса және жылу алмасу нәтижесінде бір масса түзілуі.

Қазіргі таңда механикалық араластыру кеңінен қолданылады.

Ол негізінен 10-50 м3 көлемде вертикальді центрифуга аппараттарында жүргізіледі.

Аппарат көміртекті,төмен лигерленген екі қабатты,сонымен қатар коррозияға қарсы полимерлі пленкалармен қапталған.

Айналмалы араластырғышы бар, механикалық араласудан басқа а әдістер бар. Мысалға,микробиологиялық синтез кезінде,технологиялық жағдайда сұйықтық пен газ араласқан жағдайда араластыру газ арқылы жүреді,ол пневматикалық араласу ден аталады.

Қазіргі таңда көптеген араластырғыштар қолданылады: Турбинді,трехпласты,фрезерлі,якорная,рамная,ленталы,шнекті.

14. Дисперсиялы араластыру және оның негізгі процестер

Араластыру біртекті қоспаларды алудың бір тәсілі немесе химиялық апаратта жылу және масса алмасудың интенсификациялануы. Агрегаттық күйіне байланысты зат немесе материалдың сұйық ортада араласуы немесе қатты ұнтақ материалдың араласуы болып бөлінеді. Араластыру араластырғышы бар апаратта жүргізіледі. Процесс еріген заттардың таралуымен,өлшенген бөлшектермен және де жылумен сонымен бірге тамшы мен көпіршіктердің сұйықтыққа диспергіленуімен сипатталады, осы кезде сұйықтың меридиана бағытына ағу циркуляциясы пайда болады. Араластырудың мінезі мен интенсивтілігі апараттың конструкциясы мен және араластырғышпен байланысты.Соның ішінде дисперсиялық араластыруға тоқталып кететін болсақ,ең алдымен дисперсиялық араластыру дегеніміздің өзі-масса және жылу алмасу нәтижесінде бір масса түзілуі.Дисперсия деген химиямен қатар коллойд,биология да қолданылады.