18.Ашық жүйелердің эталондық моделі, әр деңгейінің сипаттамасы.

«Спецификация» термині келесі ұғымдарды береді.

• Ақпараттық және программалық компоненттердің формалданған сипатталуын, олардың іс-әрекеттерінің тәсілдері.

• Басқа компоненттердің әркеттесуі;

• Қолданылу шарттарын;

• Шектеулерін және де басқа сипаттамаларын білдіреді.

Ашық жүйелердің әйгілі мысалы халықаралық Internet желісі. Интернет желісінің жұмысын анықтайтын стандарттың Request For Comments (RFC) түсініктемеге сұраныс деген атының өзі қабылданған стандарттың ашық сипатын көрсетеді. Осының нәтижесінде интернет желісі бүкіл әлемге таралған мыңдаған желілердің әртүрлі құрал-жабдықтардың программалық жабдықтарын біріктіре білді.

Кең мағынада ашық жүйе деп ашық спецификацияға сәйкес құрылған кез-келген жүйе (компьютер, есептеу желісі, ОЖ, программалық пакет, басқа да аппараттық және программалық өнімдер) аталуы мүмкін.

Әр деңгейінің сипаттамасы

Физикалық деңгей-(Physical layer). Бірінші физикалық деңгей OSI үлгісінің ең төменгі деңгейі. Бұл деңгей құрылымдық емес деректерді биттердің ағындарын физикалық орта арқылы (мысалы, желілік кабель) жібереді.

Мұнда интерфейспен кабель арқылы электрлік, оптикалық, механикалық және функцияналдық байланыс орнатады. Физикалық деңгей өзінен жоғары жатқан барлық деңгейлерден түсетін деректерді тасымалдайтын сигналдарды құрады. Физикалық деңгйе бір компьютерге екіншісіне биттерді жіберуге арналған. Физикалық деңгей желілік кабель арқылы жіберілетін әрбір биттің ұзақтығын және оның сәйкес электрлік немесе оптикалық импульсқа көшіру үшін орнатады.

Арналық деңгей. (Data Link layer) Физикалық деңгейде тек биттер тасымалданады. Байланыс арналары бірнеше өзара әрекеттесетін компьютерлермен бөлініп пайдаланылатын кейбір желілерде физикалық беріліс ортасы бос болмауы мүмкін екендігі есепке алынбай қалады. Сондықтан да арналық деңгейдің мақсаттарының бірі ортаның бостығын анықтау болып табылады. Ол үшін арналық деңгейде биттер кадрлар деп аталатын топтарға біріктіріледі. Арналық деңгей кадрларды (frames) желілік деңгейден физика­лық деңгейге жібереді. Кадрлар деректерді орналастыруға арналған логи­ка­лық ұйымдасқан құрылым. Жіберуші компьютердің арналық деңгейі физикалық деңгейден түскен биттердің ағымын деректердің кадрларына біріктіреді. Арналық деңгей (Data Lіnk) физикалық деңгейдің көмегімен кадрлар­дың дәл жеткізілуін қамтамасыз етеді. Бұл желілік деңгейге деректерді жіберуді желілік бірігу арқылы қатесіз оқуға мүмкүндік жасайды. Көбі­несе, арналық деңгей кадрларды жіберген кезде қабылдаушы жағынан оның алынғанын растауды күтеді. Қабылдаушының арналық деңгейі мүмкін қателерді тексереді.

Транспорттық деңгей (Transport layer) Жіберушіден қабылдаушыға барар жолда пакеттер өзгеріске ұшырауы типті жоғалып кетуі мүмкін. Транспорттық деңгей пакеттердің өз адреса­тына тізбектей, жоғалмай, қайталанбай, қатесіз жетуін қамтамасыз етеді. Бұл деңгейде ұзын хабарламалар бірнеше пакеттерге бөлінеді де, қысқа­лары бір пакетке біріктіріледі. Бұл пакеттердің желі бойынша тиімді жіберілуіне жол ашады. Қабылдаушы компьютердің транспорттық дең­гейін­де хабарламалар ашылып, алғашқы қалпына келеді де олардың дұрыс жеткендігі жайлы сигналдар жіберіледі.

Желілік деңгей (Network layer) Үшінші желілік деңгей хабарламаларды адрестеуге және логикалық адрестер мен атауларды физикалық адрестерге алмастырумен айналысады. Нақты желілік шарттарға, қызметтер үстемділігіне және басқа факторларға байланысты жіберуші мен қабылдаушы компьютерлер арасындағы бағыт анықталады.

Сеанстық деңгей (Session layer) Бесінші деңгей (Sessіon) әртүрлі компьютерлердегі екі қосымша үшін сеанс деп аталатын қосылысты құрады, пайдаланады және біріктіруді аяқтайды. Бұл деңгейде желідегі екі қосымша арасында байланысқа қажет­ті атауларды түсіну және қорғау орындалады. Осы деңгейде қолданушы­лар тапсырмаларын деректер ағындарының арасына бақылаушы нүктелер деп аталатын нүктелерді қою арқылы синхронизациялау жүзеге асырыла­ды.

Көрсету деңгейі (Presentation layer) Алтыншы көрсету деңгейі (Presentatіon) желілік компьютерлер ара­сын­да деректер алмасуға қолданылатын форматтарды анықтайды. Бұл деңгейді аудармашы десек те болады. Жіберуші компьютердегі қолдан­балы деңгейден түскен деректер бұл қадамда жалпыға бірдей аралық формат түрінжде көшеді.

Қолданбалы деңгей (Application layer) Жетінші OSІ үлгісінің ең жоғарғы деңгейі. Ол қолданбалы процестердің желілік ресурстарға енуіне арналған терезенің ролін атқарады. Бұл деңгей қолданушы қосымшаларын тікелей қолдайды және файлдарды жіберуші программалық жабдықтау, мәлімет­тер қорларын пайдалану, электрондық пошта, гипермәтіндік Web-беттер сияқты қызмет түрлерін көрсетеді.