12.Тізбектің индуктивті байланысқан элементтері. Параллельді және тізбектей қосылған байланыс элементтері.

Егер, қандай да бір тізбек элементіндегі токты өзгерткенде екіншісінде ЭҚК нің пайда болуына әкелсе, онда аталмыш екі элемент бір-бірімен индуктивті байланысқан деп аталады.Ал пайда болған ЭҚК-ін өзара индукция деп атаймыз.

e_L1, e_L2 – ЭҚК өздік индукция.

e_1M, e_2M –ЭҚК өзара индукция

Ф₁₂ - i₁ тудырар ЭҚК e_2Mнің өзара индукция ағыны;

Ф₂₁ - i₂ тудырар ЭҚК e_1M нің өзара индукция ағыны; Магнит ағынының бағыты оң бұрғы ережесімен анықталады.

Енді өзара индуктивті катушкаларды жалғаудың екі түрі бар:

Мысал ретінде кедергілері   

және  , индуктивтіліктері  және    ,өзара индуктивтігі  , элементтер тізбектей жалғанған болсын.

а –сәйкес жалғау б –Қарсы жалғау.

   Мұнда да жалғаудың екі жолы бар. Жұлдызшамен элемент басын белгіленген десек а-сәйкес, б-қарсы. Әр катушка кернеуі  үш құраушыдан тұрады. Сонда:

        ,   , Содан,

  ,комплекстік түрі:    ,       ,                 .

Содан жалпы индуктивтілік пен индуктивті кедергі мәні былай болады:

,      ,            ,

  ,      ,

Параллель жалғанған индуктивті байланысқан элементтері бар тізбек.

 .

; ; ;

;

=> => .

 

13. Көпфазалы көздер мен көпфазалы тізбектер туралы ұғымдар.

Көпфазалы электр жүйелері деп- Жалпы электр энергиясы тудыратын қандай да бір фазамен бір-бірінен ауытқитын бірдей ЭҚК жиілігі әсер ететін электр жүйелерін айтамыз. Көпфазалы электр жүйелеріне кіретін жеке тізбектерді фаза деп атаймыз. Көпфазалы тізбектің фазалар саны m деп белгілейміз.

Енді m=3 деп қарастырсақ бізде үшфазалы тізбек болады. Көпфазалы тізбектерді ЭҚК, ток, кернеу бойынша классификациялаймыз.Жүйелерді симметриялы және ассиметриялы деп бөлеміз.

Симметрияы деп –барлық фаза ЭҚК-тері амплитудалары бойынша бір-біріне тең, және бір-бірінен бұрышпен ауытқитын электр тізбегін айтамыз. q – кез-келген сан.

Үшфазалы тізбектер үшін (m=3) q=1 болғанда 3 амплитудалары бойынша тең, бір-бірінен бұрышпен ауытқыған үш ЭҚК аламыз.

Сәйкес комплекстік түрін жазсақ:

=а деп белгілесек

а–фазалық көбейткіш.

Ассиметриялық көпфазалы жүйе деп- жоғарыда айтылған шарттарды қанағаттандырмайтын тізбекті айтамыз.

14.Үшфазалық тізбектер. Жұлдызша және көпбұрыштық қосылу.

Үшфазалы электр жүйесінде құрылған генераторлар, электр желілері, электр қозғалтқыштар техникалық жағынан және экономикалық жағынанда өте пайдалы болып келеді.

Үшфазалы электр жүйелері деп- Жалпы электр энергиясы тудыратын 120⁰фазамен бір-бірінен ауытқитын бірдей үш ЭҚК жиілігі әсер ететін электр жүйелерін айтамыз. Үшфазалы электр жүйелеріне кіретін жеке тізбектерді фаза деп атаймыз. Үшфазалы тізбектің фазалар саны үшке тең.

Жұлдызша әдісі : Генератордың X,Y,Z фазалары N нүктесінде түйіскен . Ол тұтынушы және бір нүктеде түйіскен Za , Zb, Zc фазаларының ұштарымен өткізгіш арқылы байланысқан.

Сызықтық және фазалық токтар тең болып табылады. I_С= I_ф.

Z_N –нейтрал өткізгіш кедергісі.

     Сонда:

 

Үшбұрыш әдісімен жалғанған тізбек: Генератордың әрбір орам фазасының соңына келесі фазасының ұшы жалғанып үшбұрыс кейіпінде тұйықталады.

     

Бұл жағдайда сызықты кернеу мен фазалық кернеу тең болады.

       U_С = U_ф

       I_A, I_B, I_C – Сызықты токтар

       I_ab, I_bc, I_ca- фазалық токтар.

а, b, с.түйіндеріндегі Кирхгов заңына сүйенер байланыс