3.(2013 Жылғы қыркүйегінде 2012 жылғы)Қазақстандағы қолма-қол жасалмайтын төлемдер нарығының даму перспективасын бағалаңыз :

A. 2013 жылда Қазақстанда қолма-қол жасалмайтын төлемдердің даму қарқыны түсіндіретін 2 себепті атаңыз.

Қазақстанда қолма-қол жасалмайтын төлемдердің даму қарқыны түсіндіретін 1 себебі,яғни,халықаралық ақша аудару жүйесі арқылы жіберілген ақша аударымдарының жалпы көлемі 2013 жылы 248,2 млрд. теңге сомасына 2 285,3 мың транзакцияны құрады Оң динамика бола тұра, аймақта банк карточкаларыменқолма-қолақшасызесепайырысулардыдамытудабелгілібірқиындықтаркездесіпотыр.Олар:1)Тұрғындардың пластикалық карточкаларға сенімсіздігі, пластикалық карточкаларды пайдалана отырып қолма-қол ақшажүргізу мүмкіндіктерін білмеуі; Сауда ұйымдарында төлем карточкаларын пайдалана отырып, төлемдерді қабылдауға арналған жабдықтың (қондырғы) жетіспеушілігі,төлемкарточкаларыншығару мен қызмет көрсетугебайланысты банк тарифтерініңжоғарыболуы.

B. Мемлекет тарапын жасалынып жатқан қолдау ниетін түсіндіретін қолма-қол жасалмайтын төлемдердің 3 қызметін атап өтіңіз.

4.Қр Президенті Ұлттық банкке электрондық төлемдер мен банкоматтарды біріктіретін бірыңғай процессингтік орталық (бпо) құру жөнінде ұсыныстарды жасап шығаруға тапсырма берді.

А. БПО құру идеясын қолдайтын екі аргумент атаңыз.

Ұлттық банк еліміздегі екіншідеңгейдегі банктердің банкоматтарын сатып алып, республикамыз бойыншаБірыңғай процесингтік орталыққұрмақшы. Мұндай жағдайда біріншіден,ортақтерминалдан ақша алу комиссияпайызы екі есеге қысқарып, тариф тебіріздендіріледі, бұрынғыдай әрбанктің банкоматын іздеп, әуре-сарсаңға түспейміз. Екіншіден,уақыт үнемдейміз.Банк картасыныңқолданыс деңгейі төмен болғанда, бұрынғы тәсіл ыңғайлы еді. Өйткені шығынды жекелей көтеру қиындапбарады. Сондықтан мен бірыңғай процесингтік орталық құру идеясын қолдаймын. Шағын және орташа банктер Бірыңғай процессингтік орталықтықұру идеясын қолдайды. Әрине,банкомат желісі кеңінен тараған ірібанктер қарсы болады. Ұлттық банкке электрондық төлемдер мен банкоматтарды біріктіретін бірыңғай процессингтік орталық (БПО) құру жөнінде ұсыныстарды жүзеге асыруға болады.

В. БПО құру идеясының 2 жағымыз салдарын атаңыз.

Біз елімізде Бірыңғай банкоматтаржелісін құруға қарсымыз. Бұл қаржы нарығы үшін аса маңызды депойламаймын. Сондай-ақ біздің банк ұсынып отырған инновация басқаларданөзгеше. Бірыңғай процессингтік орталықпен бірыңғай банкоматтарды орнатуда бірыңғай инкассация жүйесі, қайтаесептеу кассасы, колл-орталықтар құрукерек болады. Біздіңше бұл нарықтықжолмен шешілетін мәселе емес. Бүгінгі таңда мұндай мәселеменқазақстандық кәсіпкерлер де бетпе-бет келіп отыр. Өзімізге белгілі, жылдыңбасынан бастап кәсіпкерлер қауымы сауда нүктелерінде терминалдар орнатуытиіс болатын. Кәсіпкерлердің басымбөлігі мұндай шығынды көтере алмауда,сондықтан әкімшілік жазаға тартылуқаупі бар. Бұл ретте Қазкоммерцбанк бұлмәселенің балама шешімін ұсынады.Жаңа өнім 10 есеге арзанға түседі,мәселен, қазіргі оның бағасы – 30 доллар.Ол арқылы кәсіпкер республикамыздыңкез келген жерінен төлемді қабылдайалады. Тек ұялы телефоны болса болғаны.