Қос винттін пәк, кұштік қатынастар және өзтоқтату шарттары.
Осьтік
және айналмалы
күштерді қарастырамыз.
-
бұранданың көтерілу бұрышы.
немесе
-
айналу моменті.
ПӘК күші
Пайдалы әсер коэффициенті деп винттегі пайдалы жұмыстың жұмсалған жұмысқа қатынасын айтады:
немесе
Бұл формула бойынша
болғанда
винттік жұп өздігінен тежеледі.
Статикалық кұш-салмақ түскенде, болттын, винттын, шпильканын есебі.
Болт, винттің істен шығуы әдетте бұранда бойымен стерженнің ажырауынан немесе головкадағы ауыспалы қиылыстан болады. Нәтижесінде головканың бұзылуынан бұранданың ажырауына не бұзылуына әкеледі. Болт, винт, гайкаға есептеу жүргізу үшін диаметрі арқылы беріктілігін есептейміз.
1.Болт созылу күшімен жүктелген. Алдыңғы және келесі затяжкада ол болмайды. Мұндай жүктеулер салыстырмалы түрде аз кездеседі. Бұл жағдайда болтқа ауырлық күші әсер етеді.
Болттың біріктік (төзімділік) шарты:
,
-расчетное
напрежение растяжения,
-болттың
созылуының күші,
-болт
бұрандасының ішкі диаметрі,
-болттың
созылуына рұқсат етілетін кернеу.
немесе
2.Болт мерзімделген затяжкамен айналады және созылады.
Бойлық
күші әсер ететін көлденең қимадағы
эквивалентті кернеу
-созылмалы күш,
-бұранда
моменті,
;
Метрикалық бұрандалы болат болтты стандарт етіп
,
алсақ, соңында
аламыз.
немесе
Болтта затяжка болуы мүмкін. Бұл кеңінен таралған. Бұған фланцті, фундаментальды болттар жатады.
,
Ғ-ішкі
біріктірілу күші,
-бөлшектердің болтпен бірігуінің
иілімділік коэффициенті,
-болттың
иілімділік коэффициенті.
Ішкі кернеудің коэффициенті:
Болттың иілімділік коэффициенті:
І-болт стерженінің деформацияланатын бөлігінің ұзындығы.
,
-біріктірілетін
бөлшектердің қалыңдығы,
-
көлденең қиманың ауданы,
-бөлшек
материалдарының серпімділік модулі.
Статикалық күш әсер ететін болттың созылуға рұқсат етілетін кернеуі:
-болт материалының ағу шегі,
-қосымша
беріктікке рұқсат етілетін коэффициент.
Ауысатын кұш-салмақ түскенде, болттын, винттын, шпильканын есебі.
Ауырлық күші әсер ететін болт, винт, шпильканың шаршаңқылығын есептейді.
Көп жағдайда болттың ішкі ауыспалы күші нольдік циклдан басталатын цикл бойынша өзгереді.
Болттың бастапқы затяжкасының кернеуі:
,
-болттың алдын-ала созылуына әсер ететін күш. А1-болттағы бұранданың ішкі диаметрі бойымен өзгеретін көлденең қимасының ауданы. Ішкі ауыспалы күш 0-ден
-ға
дейін өзгереді.
Цикл кернеуінің амплитудасы:
Циклтдың орташа кернеуі:
Циклдың максималды кернеуі
немесе
Амплитуда бойынша қосымша беріктіктің шын мәні:
-
болттағы максимал кернеудегі қосымша
беріктіктің шаршамдылығы.
Сыналық біріктіру
Сыналы біріктіру- ажырамалы біріктіру түріне жатады.
Бір деталь екінші детальдың саңылауына кіріп, сынамен қосылады, сонда күш сына арқылы беріледі.
Кей жағдайда біріктіру 2 сына және втулка арқылы орындалады. Сынаның бір бүйірі немесе екі бүйірі де сүйірленіп жасалады.
Тағайындалуына байланысты сыналық біріктіру:
Күштік –бөлшектерді берік етіп біріктіру үшін;
О
рнатылатын-бөлшектерді
қажетті жағдайда және қажет кезде орнату
үшін.
Сынаның қалыңдығы:
,
-сынаның
диаметрі.
-стержень үшін созылуға рұқсат етілетін кернеу;
-болаттардан
жасалады.
Втулка диамерті:
Сына биіктігі майысу есебімен анықталады:
Сынаның қауіпті қимасындағы майысу моменті:
Сына үшін майысуға рұқсат етілетін кернеу :
