Механикалық берілістер , олардын классификациясы және негізгі түсініктер
Беріліс - қозғалысты (әдетте айналмалы қозғалысты) жетекші элементтен (мысалы, автомобиль қозғалтқышы) жетектелуші элементке (мысалы, автомобиль доңғалағы) жеткізуге арналған механизм. Беріліс арқылы: әр түрлі жетектерде жылдамдықтарды арттыруға (немесе азайтуға); жылдамдықтарды сатылы немесе сатысыз реттеуге; қозғалыс бағыттарын өзгертуге; бір қозғалтқышпен бірнеше механизмдерді қозғалысқа келтіруге; күш пен айналдыру моментін өзгертуге; қозғалыс түрлерін өзара түрлендіруге болады. Берілістің негізгі сипаттамалары: берілетін күштер мен бұраушы моменттер, бұрыштық жылдамдық, жетектелуші буын (қозғалыстағы) мен жетектегі буынның жылдамдықтарының қатынасы (беріліс саны), пайдалы әсер коэфициенті.
Беріліс механикалық, гидравликалық, пневматикалық және электрлік болып ажыратылады. Механикалық беріліс іліністі (тісті беріліс, шынжырлы беріліс, бұралаңды беріліс т.б.) және үйкелісті (белбеулі беріліс, фрикциялы беріліс, т.б.) пайдалануға негізделген. Олар беріліс қатынасы тұрақты немесе өзгермелі, қуаты шағын және орташа жетектерде, сондай-ақ, станоктардың, автомобильдердің, тракторлардың, беріліс қораптары мен вариаторларында қолданылады.
Тойтарып шегелеу біріктіру. Тойтарып шегелердін және тігістердін түрлері. Тойтарып шегелеу тігістердін есебі
Машинаның детальдары мен тораптары бір-бірімен әр түрлі тәсілмен қосылады. Сол тәсілдерді ажырамайтын және ажырайтын қосылыс (біріктіру) деп 2-ге бөлеміз.
Ажырамайтын қосылыс деп детальдарды бұзылусыз ажыратуға келмейтіндей етіп қосуды айтамыз. Оған: Детальдарды пісіру немесе дәнекерлеу арқылы қосу, заклепка-тойтарма шегемен қосу және детальдарды бір-бірімен нығыздап жылжымайтындай етіп қосу жатады.
Ажырамалы қосылыстар арқылы қосылған детальдарды бөлшектеп қайта жинауға болады, олар бір-бірімен бұрандалы детальдар немесе штивтер, шпонкалар арқылы қосылады.
З
аклепканың
бір жағы бастырмалы,2-жағы жұмыр қалпақшасы
бар стерженьді келеді, оның көмегімен
қосылған қосылыстарды заклепкалы
қосылыстар д.а.
Клепкалық біріктіру жасаған кезде: біріктіретін материалдардың және клепканың материалдары бірдей болуы керек.
Клепкалық тігістердің түрлері: 1 қатарлы, 2 қатарлы, шахматты.
Клепка түрлері: Жартылай домалақ басты, Жасырылған баспен, Жартылай жасырылған баспен.Металл бөлшектерді біріктіру үшін фланцті пистон, ал иілгіш бөлшектер үшін қисайған бортты пистондар қолданылады.
К
лепкалық
тігістердің есептелу параметрлері:
Заклепканың
диаметрі d, Заклепка саны N, Клепкалық
тігістің қадамы P, Заклепка қатарларындағы
ара-қашықтық-l, заклепканың лист шетіне
дейінгі қашықтығы –е. Заклепка
ажырайды, егер:
Мыжылғанда, кесіліп кетуі мүмкін, созылып
кеткенде.
Практикада әдетте тігіс қадамын былай есептейді:
.
Егер тігіс 2 накладкамен болса
Клепкалық тігістің қадамы 2 қадам болса
Тігіс 2 накладка, 1 қатарлы болса
Тігіс 2 накладка, 2 қатарлы болса
Кез келген тігіс үшін
, -
өзгермейді.
Шахматты орналасқан 2 не көп қатарлы тігіс үшін ара қашықтық
Заклепка саны
