30. Ерте феодалдық орыс мемлекетінің қалыптасуы: қоғамдық және мемлекеттік құрылымы. Орыс правдасы.

Шығыс славян тайаларының жерінде құрылған мемлекет “Русь” деп аталады.ІХ ғасырдың басында шығыс славян тайпалары екі мемлекеттік одақ құрды.Біріншісі-полян тайпаларының одағы,астанасы-Киев қаласы,екіншісі-солтүстікте Ильмен көлінің маңындағы кривич және басқа тайпалар одағы.ІХ ғасырдың екінші жартысында “ 862 жылы Шығыс славян тайпалары өздерін басқару үшін Скандинавиядан Рюриктер тегінен шыққан кінәздерді шақырды.Рюриктерді шақыруының себебі,біріншіден,сол кездегі Еуропада үстемдік жасап отырған викинг тайпасына тойтарыс беру үшін болса,екіншіден,Ильмен көлінің бойындағы тайпалар арасындағы бақталастықты жою үшін” деп жазады сол кездегі жылнамаларда.

ІХ ғасырдың соңында Рюриктің туысы Олег полян тайпасының астанасы Киевті жаулап алады.Киев кінәздері Аскольд пен Дирді өлтіріп,882 жылы древлян,северян және радимичтер тайпаларын бағындырды. Кінәз Олег Киев жерін 33 жыл бойыбасқарды.Днепр өзенінің орта ағысында славян тайпаларын бағындырып,мемлекет құрды.Рюриктің баласы Игорь Олегтен кейін Киев Русі мемлекетін басқарды.Кінәз Игорьден бастап орыс тұқымдары Рюриктен шыққан деп саналады.

945 жылы Игорьді древлян тайпалары салық жинау кезінде өлтіреді.Игорьдің жесірі Ольга кейіннен древляндардан күйеуінің кегін алады.Игорьдің баласы Святославтың (945-972)тұсында Киев Русінің қуаты артады. Әскери жорықтар жасап,көрші тайпаларды бағындыру арқылы мемлекеттің жері кеңейеді.Бірақ Киев кінәздігінде бақталастық күшейіп,Святославтың екі баласы Ярополк пен Олег бірін-бірі өлтіріп,Киев Русі тағына кіші баласы Владимир отырады.

Владимир 980-1015 кезінде Орыс мемлекеті құрылып,күшейе бастайды.Владимир кезінде Киев Русі мен Византия арасындағы экономикалық және мәдени байланыстар дамыды.988 жылы Киев Русі Констанинополь шіркеуінен христиан дінін қабылдады.Христиан дінін қабылдағаннан кейін Киев Русінің халықаралық беделі өсе түсті.Славян алфавитінің қабылдануы жазба ісінің кең қолдануына және Византия,Ұлы Моравия,Болгар шіркеулерімен байланыстар күшейіп,орыс,украин және белорус халықтарының қалыптасуына жол ашты.

Киев Русі мемлекетінің астанасы ежелгі Киев қаласы.Оның іргесі осыдан 1,5 мың жыл бұрын қаланған.

Ұлы кінәз Ярослав Мудрый Орыс мемлекетінің нығайып,гүлденуіне негіз қалады.Еділ бойында Ярославль қаласын салдырады.Мемлекет жері кеңейедң.ХІ ғасырда ол солтүстік-батыста Ладога және Онега көлдерінен оңтүстікте Қара теңіз жағалауына дейін,Дугнай сағасына ,Карпт бойынан Дон өзенінің бас жағына,Еділ өзеніне дейінгі кең-байтақ жерді алып жатты.

Ярослав Мудрый Орыс мемлекетінің сыртқы саясатын дамытты.Орыс саудагерлері Еуропа,Шығыс елдерімен сауда қатынастарын жасап отырды. Киев қаласы сауда орталығына айналды. Орыс тауарлары Бағдад,Александрия,Хорезм қалаларында сатыла бастады.Балқан түбегіндегі Сербия және Болгария,Чехия мен Словакия,Польша мемлекеттерімен мәдени және сауда қатынасы жасалды.

Ежелгі Орыс мемлекетінің дамуы.Қазіргі орыс,украин және белорус халықтарының мәдениеті ежелгі Киев Русі мемлекетінің мәдениеті негізінде қалыптасқан.Шығыс славян тайпаларының рухани мәдениеті күні бүгінге дейін ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді.Рухани мәдениетке жазу,жылнамалар,сәулет,сурет және қолөнер жатады.Рухани мәдениет халықтың материалдық мәдениеті негізінде қалыптасады. Ертедегі шығыс славяндар шаруашылығы материалдық мәдениеттің дамуына жол салды.Ежелгі Русь мемлекетінің мәдениеті шығыс славян тайпаларының дәстүрлі мәдениетінің негізінде ,оның ішінде туыс оңтүстік және батыс славян тайпаларымен тығыз байланыста дамып,жетілді.Владимир тұсында Киев Русіндегі аса маңызды оқиға 988 жылы христиан дінін қабылдауы болды