- •Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министірлігі «л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті» шжқ рмк Практикалық қазақ тілі кафедрасы
- •5В060800 – Экология, 5в060900 – География, 5в061000 – Гидрология
- •Силлабус
- •1. Оқытушының тегі, аты-жөні, ғылыми дәрежесі мен ғылыми атағы; лауазымдық қызметі; байланыс ақпараты; оқытушының ғылыми мектебі мен ғылыми қызығушылығы.
- •6. Негізгі және қосымша әдебиеттер тіізімі
- •6.1. Негізгі әдебиет:
- •6.2 Қосымша әдебиет тізімі
- •7. Оқу нәтижелерін бағалау және бақылау
- •Студенттің білімін бағалаудың жалпы шкаласы
- •Міндетті және қосымша әдебиет пен дереккөздер тізімі:
- •6.1. Негізгі әдебиет:
- •6.2 Қосымша әдебиет тізімі
- •Бақылауға арналған өзін-өзі бақылау мен өзін-өзі тексеруді ұйымдастыру бойынша әдістемелік нұсқау
- •Бақылауға арналған сұрақтар
- •Білім алушылардың өздік жұмысына әдістемелік нұсқаулық
- •Семинар (практикалық) сабақтарға дайындалу бойынша әдістемелік нұсқаулық
- •Сөздікпен жұмыс:
- •Мәтін бойынша сөйлемдерді аяқтаңыздар.
- •6. Мәтінде кездесетін етістіктерді тауып, қай шақта тұрғанын анықтаңыздар.
- •8.Көп нүктенің орнына өткен шақтың тиісті жұрнақтарын қойып жазыңыздар.
- •9.Сұрақтардың орнына тиісті сөздерді қойып, сөйлем құрап жазыңыздар.
- •10.Жақшаның ішіндегі етістіктерді нақ осы шаққа айландырып, сөйлемді аяқтаңыздар.
- •11Ауыспалы осы шақта тұрған нұсқасын тауып жазыңыздар.
- •12.Сұрақтарға жауап беріп, сөйлем құраңыздар.
- •16. Берілген сөйлемдегі сөздердің қай шақта тұрғанын анықтап, көп нүктенің орнына тиісті жұрнақтарды қойыңыздар.
- •17.Мәтінді оқып, мазмұндаңыздар.
- •Сөздікпен жұмыс.
- •3. Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •4. Мәтінді оқып, мазмұнын айтыңыздар.
- •4.Мәтіннен етістіктің райларын тауып, түрлерін анықтаңыздар.
- •6.Етістіктерді тиісті рай формасына қойыңыз.
- •8. Суға байланысты айтылатын ырым сөздерді ұғып алыңыздар.
- •9. Берілген жоспар бойынша мәтін құраңыздар.
- •10.Мәтінді оқыңыздар.
- •11. Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •Мәтінді оқыңыздар.
- •Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •Сөйлемдерді мәтін бойынша толықтырыңыздар.
- •5. Берілген сөйлемдердегі көп нүктелердің орнына тиісті шылауларды қойып жазыңыздар.
- •6. Мәтінді оқып, түсінігін айтыңыздар.
- •7. Сөйлемді мәтін бойынша аяқтаңыз.
- •1. Сөздік жұмысы.
- •3.Мәтінді оқыңыздар.
- •4.Мәтін бойынша берілген сұрақтарға жақша ішіндегі сөздерді пайдаланып жауап беріңіздер.
- •5.Сөйлемдерді аяқтаңыздар.
- •6.Мәтіннен үстеулерді тауып, түрлерін ажыратыңыздар.
- •7. Мына үстеулерді қатыстырып, сөйлем құраңыздар.
- •8.Сөйлемдерден үстеулерді тауып, түрлерін ажыратыңыздар.
- •9. Мәтінді оқып, мазмұнын ұғып алыңыз.
- •16.Сөйлемдерді жазыңыздар.
- •17.Берілген сөйлемдерді мәтін бойынша толықтырыңыздар.
- •19. Мәтінді оқыңыздар.
- •Сөздікпен жұмыс.
- •Ойтүрткі сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •Мәтінді оқып, аударыңыздар.
- •4.Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •5.Мәтінен іс-әрекеттің өту сипатын білдіретін сөздерді, сөйлемдерді тауып жазыңыздар.
- •6.Берілген сөйлемдерді растаңыз.
- •7. Мәтінді оқыңыздар. Табиғат ескерткіштері
- •8. Мәтін бойынша сөйлемдерді толықтырыңыздар.
- •1. Сөздік жұмысы:
- •3. Мәтінді оқып, түсінігін айтыңыздар.
- •4. Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •5. Сөйлемдерді мәтінге сәйкес аяқтаңыздар.
- •6. Берілген сөз тіркестерінен сөйлем құраңыздар.
- •7. Фразеологиялық сөздіктен берілген тұрақты сөз тіркестерінің мағыналарын табыңыздар.
- •8. Мақал-мәтелдердің мағынасын ұғынып, есте сақтаңыздар.
- •9. Шағын мәтінді оқыңыздар. Атамекен
- •10. Мәтінді оқып түсінігін айтыңыздар.
- •11. Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •1. Сөздік жұмысы.
- •2.Мәтінді оқып, мазмұндаңыздар.
- •3.Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •4.Сөйлемдерді сөйлем мүшелеріне талдаңдар.
- •5. Берілген сөйлемдерді мәтін бойынша толықтырыңыздар.
- •6. Мәтінді оқыңыздар.
- •7. Мәтін бойынша сөйлемдерді толықтырыңыздар:
- •1. Сөздік жұмысы.
- •3. Мәтінді оқып, аударыңыздар. Орман – тіршілік көзі, таза ауаның өзі
- •4. Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •5. Мәтіннен 5 жай сөйлемді көшіріп жазып, сөйлем мүшесіне талдаңыздар.
- •6. Көп нүктелердің орнына тиісті сөздерді қойыңыздар.
- •7. Берілген мәтінді оқып, мағынасына назар аударыңыздар.
- •8. Өлеңді оқып. Жаттап алыңыздар.
- •9. Сөйлемдердің мағынасын түсініп, жазыңыздар.
- •10. Мәтінді оқыңыздар. Бас қаланың бағбаншысын білеміз бе?
- •11. Мәтінді оқып, аударыңыздар.
- •1. Сөздік жұмысы.
- •Мәтінді оқыңыздар.
- •3. Сөйлемдерді мәтінге сәйкес толықтырыңыздар.
- •4. Мәтіннен жай сөйлемдерді теріп жазып, түрлерін ажыратыңыздар.
- •5. Мақал-мәтелдердің мағынасын ұғып, есте сақтаңыздар.
- •6. Мәтінді оқыңыздар.
- •7. Сөйлемдерді аударып, жазыңыздар.
- •1. Сөздік жұмысы.
- •3. Мәтіннен құрмалас сөйлемдерді табыңыздар.
- •4. Сөйлемдерді мәтін бойынша толықтырып, жазыңыздар.
- •5.Берілген сөз тіркестерін пайдаланып, құрмалас сөйлемдер құраңыздар.
- •6. Мәтінді оқып, аударыңыздар.
- •7. Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •2. Мәтінді оқып, мазмұндаңыздар.
- •3. Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •4. Мәтіннен болымды, болымсыз мағыналы сөйлемдерді тауып, жазыңыздар.
- •5. Берілген болымды сөйлемдерді болымсыз сөйлемдерге ауыстырыңыздар.
- •Қазақстанның көне қалалары
- •13. Сұрақтарға мәтін бойынша жауап беріңіздер.
- •1. Сөздік жұмысы.
- •2. Мәтінді оқыңыздар.
- •Жер асты суы
- •Мәтін бойынша сөйлемдерді аяқтаңыздар.
- •1. Ойтүрткі сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •3. Мәтін бойынша сөйлемдерді аяқтаңыздар.
- •4. Мына сөз тіркестерін, аударып, сөйлем құраңыздар.
- •5. Берілген сөйлемдерді қарсы мағыналы сөйлемдерге айналдырыңыздар.
- •Терісащыбұлақ су қоймасы
- •Қазақстанның жер бедері Мекендік қатынастардың берілуі.
- •1. Сөздік жұмысы.
- •2. Мәтінді оқып, түсінігін айтыңыздар.
- •3. Мәтіннен мекендік қатынасты білдіріп тұрған сөздерді табыңыздар.
- •4. Сөйлемдерді мәтінге сәйкес толықтырып жазыңыздар.
- •5. Сөйлемдерден мекендік қатынастарды білдіріп тұрған сөздерді табыңыздар.
- •6. Адасқан обьектілерді сәйкестендіріңіздер.
- •7. Мәтінді оқыңыздар. Жер жаннаты – Жетісу
- •8. Мақал-мәтелдердің мағынасын ұғып, есте сақтаңыздар.
- •9. Мәтінді оқыңыздар. Қазақстанның таулы аймақтарының табиғаты
- •1. Ойтүрткі сұрақтарға жауап беріңіздер.
- •2. Мәтінді оқып, аударыңыздар. Шоқан Уалиханов
- •3. Сөйлемді мәтін бойынша толықтырыңыздар.
- •Ағымдық, аралық және қорытынды бақылаудың орындалуы бойынша әдістемелік нұсқау
- •Аралық бақылау тапсырмалары
- •24. Ағымдық, аралық және қорытынды бақылауғадың орындалуы
- •25. Аралық бақылау тапсырмалары ................................................................................ 67
- •26. Мазмұны...................................... .................................................................................... 68
6. Негізгі және қосымша әдебиеттер тіізімі
6.1. Негізгі әдебиет:
1. Күзекова З., Әбдіқұлова Р.М. Қазақ тілі. – Алматы, «Раритет» баспа компаниясы, 2011 ж.
2. Жұмағұлова А. Кәсіби қазақ тілі. – Алматы, 2012.
3. Күзекова З. Қазақ тілінің практикалық курсы. Алматы, «Ғылым», 2001.
4. Күзекова З.С. Қазақ тілі: Жоғары оқу орындарына арналған.
Таным Астана: 2003 ж.
5. Күзекова З.С. Қазақ тілі практикумы. Грамматикалық жаттығулар жинағы.
«ІС-Сервис» ЖШС, 2010ж
6.2 Қосымша әдебиет тізімі
1. Әлімқұлова Р., Сәтімбеков Р. Қызықты биология. Өсімдіктер әлемі. – Алматы, 2011.
2. Қазақстан қорықтары. Т.1. – Алматы, «Санат», 2008. – 488 бет.
3. Бейсенова Ә.С., Шілдебаев Ж.Қ., Сауытбаев Г.З. Экология. Оқулық. – Алматы.2001.
4.Көпжасаров Ж.Г. Гидрология, гидрометрия және гидротехникалық ғимараттар. –Алматы, 1993. – 164б.
5. Қазақстанның тарихи-танымдық географиясы/ Әбілхан Әбіласан/. –Алматы. 2007.-184б.
6.Темреева ф.М., Бейсеркеева Л.С. Қазақстанның физикалық географиясы курсының практикумы. – Алматы. 2009. – 82б.
7. Астана. Энциклопедия. Алматы: Атамұра, 2008
8. Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: Аруна, 2010.
9.Қазақстан Республикасы. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы, 2001.
10.Қазақстан . Ұлттық энциклопедия. Алматы, 1998-2007.
11.Қазақ әдебиеті. Энциклопедия. Алматы, 2000.
12. Қазақша-орысша, орысша-қазақша терминологиялық сөздік: Экология. – Алматы. 2000.
13. Қазақша-орысша, орысша-қазақша терминологиялық сөздік: Су шаруашылығы.
– Алматы. 2000.
7. Оқу нәтижелерін бағалау және бақылау
Аудиториялық сабақтар барысында ағымдық бақылау, БӨЖ тапсырмаларының орындалу сапасын бақылау, коллоквиум түрінде екі аралық бақылау; ауызша қорытынды емтихан жоспарлануда.
Ағымдық бақылау 20%
БӨЖ тапсырмаларын бақылау 20%
Аралық бақылау (коллоквуим) 20 %
Ағымдық және аралық бақылау 60%
Қорытынды бақылау 40%
Студенттің білімін бағалаудың жалпы шкаласы
Әріптік жүйе бойынша баға |
Сандық эквивалент |
% мазмұны |
Дәстүрлі жүйе бойынша баға |
А |
4,0 |
95-100 |
үздік үздік |
А- |
3,67 |
90-94 |
|
В+ |
3,33 |
85-89 |
жақсы жақсы жақсы |
В |
3,0 |
80-84 |
|
В- |
2,67 |
75-79 |
|
С+ |
2,33 |
70-74 |
қанағаттанарлық қанағаттанарлық қанағаттанарлық қанағаттанарлық қанағаттанарлық |
С |
2,0 |
65-69 |
|
С- |
1,67 |
60-64 |
|
D+ |
1,33 |
55-59 |
|
D |
1,0 |
50-54 |
|
F |
0 |
0-49 |
қанағаттанарлықсыз |
8. Оқу пәнінің саясаты. Кәсіби қазақ тілі пәні – міндетті пән. Оқу жүктемесінің көлемі 2 кредиттен тұрады. Оның ішінде семинар (практикалық) сабақ -30 сағат.
Студенттерден аудиториялық сабақтарға міндетті түрде дайындықпен келу, БӨЖ тапсырмаларын белгіленген мерзім ішінде орындау, барлық бақылауға қатысу талап етіледі.
Кәсіби қазақ тілі пәні бойынша жүргізілетін практикалық сабақтар барысында БӨЖ тапсырмаларының орындалу деңгейі нәтижесінде ағымдық, аралық бақылау алынады. Ағымдық бақылау өткен немесе жаңа тақырып бойынша дербес, топтық, жалпы сұрақ-жауап, жазба жұмыстары түрінде өткізіледі.
Оқу үдерісінің 7, 14 апталарында аралық бақылау алынады. Аралық бақылаудың түрлері: коллоквиум.
Пәнді оқыту барысында тақырыптық бақылау жұмыстары (жазбаша), ауызша сұрақтарға жауап беру, аралық бақылаулар, қорытынды емтихан қолданылады.
Студенттердің білімін бағалауда аудиториялық сабақ барысындағы жауабының сапасымен қатар белсенділігі де ескеріледі.
Глоссарий
Сөйлесім – белгілі бір тақырып, проблема жайлы өз білгендерін қазақша толық жеткізе алуға және пікірін қарсыласымен жарыссыз
арқылы жеткізуге дағдылану: Ауызекі және ресми сөйлесім үлгілерін меңгеру.
Тыңдалым – меңгерілген лексикалық материал және қосымша таныс емес
мәтін материалын ауызша мәнерлеп оқып, тыңдауға жаттығу. Радио, теледидар хаьарларын тыңдауларға жаттығу және аудио-видио құралдарынан берілетін мәтіңді тыңдау,айтып беруге үйрену.
Оқылым - өз бетінше іштей оқу, дауыстап оқу техникасын меңгеру. Газет материалы, естеліктер және әңгімелер, повестер оқу
тапсырылады. Өздік жұмыс барысында оқу нормаларын, талаптарын жетілдіреді.
Жазылым – сөйлесім, тыңдалым-оқылым үнемі жазба жұмыстарымен
ұйымдастырылады. Жазба жұмысының тақтада жазу, көшіріп жазу, шағын реферат, баяндама, аннотация т.б. түрлері жүргізіледі.
Диалог – екі адам арасындағы сұрақ-жауап үлгісінде өткізілетін сұхбаттасу.
Дискуссия (лат. Discussion – қарастыру, зерттеу) – мәселені талқылау үрдісі,
оны шешу жолдарында берілетін ұжымдық зерттеу тәсілі.
Жағдаяттық
тапсырма – білім алушының белгілі бір оқиғаға немесе жағдайға қатысты орындайтын жұмысы. Көп жағдайда бұл тапсырма рөлдік үлгіде орындалады.
Дыбыс – дыбыстау мүшелері арқылы жасалып, естілетін физикалық құбылыс.
Орфография – сөздердің дұрыс жазылу ережелерінің жиынтығы.
Орфоэпия – сөздердің дұрыс айтылу ережесі.
Омоним – дыбысталып, жазылуы бір, мағыналары бір– бірінен алшақ сөздер.
Антоним – мағыналары бір – біріне қарама– қарсы сөздер.
Синоним – жазылуы мен айтылуы әртүрлі, бірақ мағыналық жағынан жақын сөздер.
Түбір – сөздің ешқандай бөлшектеуге келмейтін түпкі түрі.
Қосымша – жеке тұрғанда мағынасы болмағанмен, түбірге жалғану арқылы сол сөзге әртүрлі лексикалық және грамматикалық мағына беретін сөз бөлшегі.
Сөйлем – тиянақты ойды білдіретін сөз, сөз тіркесі.
Сөз тіркесі – толық мағыналы, кем дегенде екі сөздің мағыналық жағынан да, тұлғалық жағынан да байланысуы.
Хабарлы сөйлем – белгілі бір оқиға, құбылыс, адам, нәрсе туралы хабарлай
айтылатын сөйлем.
Сұраулы сөйлем – бір нәрсе жайында сұрай айтылатын сөйлем.
Бұйрықты сөйлем – іс–қимылға итермелеу, орындауға ұмтылдыру
мақсатында айтылатын сөйлем.
Лепті сөйлем – айтушының немесе жазушының көңіл күйін, эмоциясын
білдіретін сөйлем.
Құрмалас
сөйлем – мағыналық жағынан, интонациясына байланысты,
грамматикалық тұлғаларына қарай екі не одан да көп жай
сөйлемдерден құралып, күрделі ойды білдіреді. Олар
салалас құрмалас, сабақтас құрамалас және аралас құрмалас сөйлемдер деп бөлінеді.
Ауа – түрлі газдардың қосындысы.
Атмосфера – Жердің ауа қабаты.
Биосфера – тірі организмдер тіршілік ететін жердің бір бөлігі.
Гидросфера – жердің су қабығы немесе жер айналасындағы су, мұз қабаты.
Гидрология – мұхиттарды, өзендерді, көлдерді, батпақтарды, жерасты
және жер үсті суларын, қарлар мен мұздарды, атмосферадағы ылғалды және олардың қасиеттерін, онда өтіп жатқан құбылыстарды атмосферамен, литосферамен, биосферамен байланысын қарастырып, зерттейтін ғылым.
Географиялық қабық – жер шарының барлық сыртқы қабатын алып жатқан
біртұтас аймақтар жүйесі.
Қоршаған орта – белгілі бір аумақты, тірі организмдерді және атмосфераны
қамтитын тіршілік ету ортасы.
Трофосфера – атмосфераның Жер бетіне таяу орналасқан ең төменгі қабаты.
Стратосфера – тросфера үстіндегі қабат.
Экзосфера – атмосфераның ең биік қабаты.
Табиғат – латын тілінің «natura» деген сөзінен шыққан сөз. Ол «туу» деген ұғымды білдіреді.
Климат – белгілі бір жердегі ауа-райының көп жылдық орташа жай-күйі.
Монолог – бір адамның кез келген тақырыпты немесе естіген, оқыған
материалдарды ауызша баяндауы.
Орман – күрделі тірі ағза, себебі ол тек ағаштардың жиынтығы ғана емес тірі табиғат және ғаламдағы көбірек таралған ландшафтық көрініс.
Гидротехникалық
ғимартаттар – каналдар, насос станциялары, жерді суғаруға суландыруға және құрғатуға арналған т.б. ғимараттар.
Фитогеография – өсімдік географиясы.
Гидроторап – бір жерге орналасып, ортақ су шаруашылық жұмыстарын атқаратын гидротехникалық ғимараттар жиынтығы.
Радиация – күннен тарайтын сәулелер немесе қуат толқындары.
Фауна – белгілі бір аймақты немесе табиғатта өмір сүретін жан-жануарлар.
Флора – белгілі бір аймақты немесе табиғатта өсетін өсімдіктер.
