Ќазаќ жерініѕ Ресей ќўрамына кіруініѕ алєышарттары

1718 жылы салынєан бекініс- Семей

Ґскемен бекінісі салынды – 1720.

1710 жылы ќазаќ жїздерініѕ белгілі ґкілдері Ќараќўм маѕында бас ќосты.

Ќазаќ жасаќтары 1710 жылы жїздерге жатуы бойынша ўйымдасќан

Ќараќўмда жоѕєарларєа ќарсы тґтеп беру мјселелері талќыланды

1718 жылы Ќабанбай, Жауєашар батырлардыѕ басшылыємен жоѕєарларды жеѕген жер –  Аягґз ґзені бойы

Тјукеніѕ мирасќоры – Ќайып.

1722 жылы жоѕєарлардыѕ бар кїшін ќазаќ жеріне жўмсауєа мїмкіндік алуы – Канси ґлген соѕ Цин империясымен ќарым-ќатынасын ретке келтіруі

Жоѕєарлардыѕ ќазаќ жеріне басып кіруі – 1723 жыл

 Сол заманнан “Елім-ай” јні ќалды

 Јбілќайыр 1723 жылдан жетекші хан болып танылды

 1723 ж. жоѕєарлардыѕ ыєысќан Орта жїз рулары ойысќан ґѕір – Самарќан

 1725 жылы Жоѕєарлар Ташкент пен Тїркістанды басып алды.

 Жоѕєарлардыѕ маќсаты – ќазаќ жерін ґзіне ќарату

 Сарысу ґзенініѕ бойында Бўланты деген жерде ќазаќтар жоѕєарларєа соќќы берді. Осы жер “Ќалмаќќырылєан” деп аталды

 Ќалмаќ ќырылєан шайќасы нјтижесінде Ќазаќстанныѕ Солтїстік Батысы азат етілді

 “Ќалмаќќырылєан” шайќасынан кейін ќазаќ жасаќтары жиналєан Ќазаќстанныѕ оѕтїстігіндегі тау – Ордабасы

 Ќазаќ жасаќтарыныѕ Ордабасына жиналу себебі – Жетісуды азат ету

 Аѕыраќай тїбінде Јбілќайыр бастаєан їш жїз батырлары жоѕєарларєа соќќы берді

Аѕыраќай шайќасынан кейін жоѕєарларды толыќ ќуып тастауєа кедергі келтірген –Шыѕєыс ўрпаќтарыныѕ таќ їшін таласы

 Аѕыраќай шайќасы ґткен жер – Балќаш кґлініѕ оѕтїстігі

 Жоѕєарлармен соєыста кґзге тїскен – Ќанжыєалы Бґгенбай

 

Кіші жїздіѕ Ресей ќўрамына кіруі

1714-1720 жылдары Ертіс ґзенініѕ жоєарєы жаєына тўрєызылєан бекіністер –     Жјміш, Омбы, Колбасинск, Железинск

Јбілхайыр ханныѕ ґмір сїрген жылдары – 1680-1748

Јбілхайырдыѕ еѕ басты маќсаты – Ресеймен байланыс орнатып, бар кїшті ойраттарєа ќарсы жўмылдыру (ґзініѕ ќарсыластарын јлсіретуге тырысты)

Ќазаќ елшілігін бастап барєан – С.Ќўндаєўлўлы, Ќ.Ќоштайўлы

Јбілхайырдыѕ елшілігін Анна Иоанновна ќабылдаєан уаќыт – 1731 жыл, 19-аќпан

Јбілхайырдыѕ жјне 29 старшынныѕ Ресейге ант берген уаќыты – 1731 жыл, 10 ќазан

Ант ќабылдаєан – Тевкелев

Ор бекінісі 1735 жылы салынды

Орыс їкіметініѕ Башќўрт кґтерілісін басуда Кіші жїз жасаќтарын пайдаланєан жылы – 1735-1737 жылдар

 Патша їкіметі ќазаќтарды ќысып ўстауєа тырысу себебі – 1740 жылєы Екінші Башќўрт кґтерілісі

 1738 жылы Орынборда ќазаќ сўлтандарыныѕ съезін шаќырєан Орынбор комиссия басшысы – Татишев

 1740 жылы кіші жїз Сырдария ќазаќтарыныѕ жаєдайыныѕ ќиындай тїсуі –   Парсы јмірініѕ Хиуаны талќандауы

 Јбілхайырдыѕ Ресеймен байланысын одан јрі ныєайтуєа мїдделі болуыныѕ себебі –    Парсы јмірініѕ шабуылы

 1748 жылы Јбілхайыр Бараќ сўлтанныѕ ќолынан ќаза тапты

 Орынбор 1743 жылы салынды

 Ќалдан-Серенніѕ Орта жїз бен Кіші жїзге ўйымдастырєан “Аќтабаннан” кем емес шапќыншылыєы – 1741-1742 жылдар

 Ресей сенаты ќазаќтарды жјне шекаралыќ ґѕірдегі бекіністерді ќорєау жґніндегі арнайы жарлыќ ќабылдады – 1742 жылы, 20 мамыр

 1747 жылы Хиуа таєына сайланєан – Ќайып