3. Ализаринмен реакциясы.

Реакцияның орындалуы. Фильтр қағазына 1-2 тамшы алюминий ерітіндісін тамызып, қағазды 1-2 минут аммиак буында ұстаймыз. Аммиак буы сулы таңбамен алюминийдің гидроксидін түзеді. Фильтрдегі ерітіндіге ализарин тамызып, тағы да аммиак буында ұстаймыз. Таңба күлгін түске боялады, оған 1-2 тамшы сірке қышқылын қосып, кептіреміз, таңба түсі ашық-қызылға өзгереді.

Cr³⁺ ионының ашылуы

1. Натрий (калий) гидроксиді Cr³⁺ ионымен күлгін-сұр немесе жасыл-сұр түстегі Cr(OН)₃ тұнбасын береді, түзілген тұнбаның амфотерлік қасиеті бар.

Реакцияның орындалуы. Құрамында хромы бар ерітіндінің 2-3 тамшысына ақырындап тамшылата 2М натрий гидроксидін Cr(OН)₃↓ тұнбасы түзілгенше қосамыз. Сілтінің артық мөлшерінде ерітіндінің түсі ашық-жасыл түске ауысады.

2. Cr³⁺ катионының H₂O₂ ерітіндісімен тотығу реакциясы

2[Cr(OH)₆]^3- + 3H₂O₂ = 2CrO₄^2- + 2OH^- + 8H₂O

Реакцияның орындалуы. Пробиркадағы 2-3 тамшы хромның (III) ерітіндісіне 3-4 тамшы 2М NaOH және 2-3 тамшы 3%-тік Н₂О₂ ерітіндісін қосып, ерітіндінің түсі жасылдан ([Cr(H₂О)₆]³⁺ (аквакомплекс түсі) сарыға ауысқанша қыздырамыз (CrO₄^2-хромат-ионының түсі).

3. Надхром қышқылының түзілу реакциясы. Хромат-иондарынан надхром қышқылын алу үшін орта қышқылды және ерітінді салқын жерде алыну керек.

2CrO₄^2-+ 3H₂O₂ + 2H⁺ = H₂CrO₆ + 2H₂O

Реацияның орындалуы. 2-3 тамшы K₂CrO₄ ерітіндісіне 5 тамшы сутек асқын тотығын, 4-5 тамшы амил спиртін қосып, мұқият араластырып және тамшылата H₂SO₄ қосамыз. Органикалық қабат көк түске боялады.

Zn²⁺ ионының ашылуы

1. Натрия (калий) гидроксиді Zn²⁺ ионымен амфотерлік қасиеті бар ақ тұнба Zn(OН)₂↓ түзеді.

Реакцияның орындалуы. Құрамында цинк бар 2-3 тамшы ерітіндіге, аса мұқияттылықпен, тамшылата 2М натрий гидроксидін тұнба түзілгенше қосады. Сілтінің артық мөлшерінде тұнбаның еруі байқалады.

2. Аммоний гидроксиді Zn²⁺ ионымен Zn(OН)₂ ақ тұнбасын береді, ол реактивтің артық мөлшерінде еріп [Zn(NH₃)₄]²⁺комплекс түзеді.

Реакцияның орындалуы. Құрамында цинк бар 2-3 тамшы ерітіндіге, ақырындап, тамшылата 2М аммоний гидроксидін тұнба түзілгенше қосады. Реактивтің артық мөлшерінде тұнбаның еруі байқалады.

3. Дитизон. Реакцияның орындалуы. 2-3 тамшы зерттелетін цинк ерітіндісіне бірнеше тамшы тұнба жойылғанша натрий гидроксидін және 5-6 тамшы CCl₄ ерітіндісіндегі дитизонды қосады. Пробирканы бірнеше рет сілкіп араластырады. Органикалық қабат қызыл-күлгін түске боялады.

Өзіндік бақылау сұрақтары

1. III топ сульфаттарын карбонатқа қалай ауыстырады ?

2. II топ катиондарын I және III аналитикалық топтардан қалай бөлуге болады?

3. Қандай реагенттің көмегімен III топ катиондарын I және II топтан бөлуге болады?

4. Кальций катионын анықтау үшін оның сезгіштігін қалай арттыруға болады?

5. Стронций және кальций катиондарының қатысында барий ионы қалай ашылады?

6 Cr³⁺ -тен Cr₂O₇^2--қа ауысу үшін ортаның қышқылдығы қандай болу керек?

7. Неліктен аммоний хлоридінің әсерінен цинк гидроксиді ериді?

8. Құрамында алюминий бар ерітіндіге (NH₄)₂S немесе (NH₄)₂CO₃ қосқанда неге алюминий гидроксиді түзіледі?

9. Cr³⁺-CrO₄^2- немесе Cr₂O₇^2- ауысу үшін қажетті тотықтырғыштарды атаңыз.

10. Қышқылдық-негіздік жіктелу бойынша қорғасын катионын қай топтарға жатқызуға болады?