№ 7 Зертханалық жұмыс Тақырып: Кендердің бітімдерін зерттеу

Методы изучения и практического решения задач темы: по форме минерального агрегата разделить образцы по морфогенетическим группам и по совокупности признаков (форма, размер, строение, пространственная ориентировка и способы срастания морфологических единиц) установить среди них морфологические виды текстур.

Цели лабораторного занятия: Научиться определять в образцах морфогенетические группы и морфологические виды текстур (2 часа).

Задания:

1. Изучить теорию по текстурам руд.

2. Определить в образцах морфологические виды текстур.

3. Разделить выделенные морфологические виды текстур по морфогенетическим группам.

4. Описать вещественный состав выделенных текстур, назвать парагенетические ассоциации и сделать зарисовку образца.

Контрольные вопросы:

1. Какие морфологические виды текстур входят в группу пятнистых?

2. Какие морфологические виды текстур входят в группу удлиненных?

3. Назовите виды текстур, входящие в группу натечных, катакластических и кластических текстур.

4. Назовите текстуры, входящие в группу коррозионных и каркасных.

Бітім деп кендердің құрылысы аталады, ол минералдық агрегаттардың пішінімен, өлшемдерімен және бірігіп өсулердің сипатымен белгіленеді. Бітімнің морфологиялық бірлік болып минералдар ассоциациясымен құрастырылған минералдық агрегат келеді, олардың қалыптасуы белгілі генетикалық жағдайда өтті. Минералдық агрегат кенде бір қатар белгілері (заттық құрамы, пішіні, агрегат өлшемі және ішкі құрылысы немесе агрегат құрылымы) арқылы бөлінеді.

Минералдық агрегаттар пішіндері олардың түзілуі немесе өзгеруінің көрсеткіші болатын ерекшеліктерін еске ала отырып бітімдер морфогенетикалық топтарға бөлінеді. Бітімдер үшін тоғыз морфогенетикалық топтар бөлінген: таңдақты, ұзартылған, друзиттік және жеодалық, сауысты (коллоидтық және метаколлоидтық), катакластық және кластық (сынықты), цементтік (керіштік), органогендік, коррозиялық, (қаңқалық) каркастық . Әрбір морфогенетикалық топта бітімдердің морфологиялық түрлері бөлінеді. Бітімнің морфологиялық түрін анықтағанда минералдық агрегаттардың морфологиялық бірліктердің пішініне, өлшеміне, құрылысына, кеңістік бағдарына және бір бірімен бірігіп өсуіне назар аударады.

1. Таңдақты бітімдерді кіргізетін топ. Таңдақты бітімдер бұрыс изометриялық және домалақ пішінді минералдық агрегаттарымен сипатталады, олар сеппелер, таңдақтар, ұялар мен нодульдер түрінде болады (1-2 суреттер). Таңдақты бітімдердің морфологиялық түрлері – сеппелі, таңдақты, нодулярлық.

а

б

в

1 сурет – Алтын-кварц-полиметалды желілік бай кен, орта түйірлік серицит-галенитті масса аралығындағы халькопирит және сфалерит ұясы (Риддер-Соколды, 16 гор., 3-я Онтүстік-Батыс жатыны) – а; б – хромит кенінің нодулярлық бітімі; в – боксит кенінің оолиттік бітімі.

2 Сурет – Пирит-арсенопиритті сеппелі кені. Пирит (Py) изометриялық пішінді,

белдемшелер бойынша бейкендік минералмен ауыстырылады.

Арсенопирит (Asp) – призмалық және қысқа призмалық.

(Бакыршық кенорыны)

2. Ұзартылған бітімдер кіретін топ. Белгілі бағытта ұзартылған және қалындық, құрылымдарымен, құрамымен, түйірлердің өлшемдері және түсімен өзгешеленетін минералды агрегаттарымен құралған кендерде ұзартылған бітімдер байқалады. Жолақша, қабатша, линза және тақтастық, тақташа пішіндерге ие, әдетте азды-көпті бір-біріне параллель орналасады (3 сурет). Желішекше және желішек тәрізді пішінді минералды агрегаттар жарықшаларды толтырғанда немесе жарықшаны бойлай орын басуында пайда болады және жиі олар ретсіз орналасады (4-5 суреттер). Ұзартылған бітімдердің морфологиялық түрлері – жолақты, мұрагерлік жолақты, гнейсше, колломорфтық-жолақтық, крустификациялық (симметриялық және симметериялық емес), қабаттық, линзаша, тақтатастық, бүрмелік, желішекті.