Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Жосткіна-Цяжкія пытанні правапісу....doc
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
1.85 Mб
Скачать

3. Напісаць словы разам або праз злучок, раскрыўшы дужкі.

Варыянт 1: (тэле)грама, (кіна)дэтэктыў, (гідра)цэнтраль, (электра)турбіна, (авія)матор, (контр)адмірал, (мікра)біялогія, (віцэ)канцлер, (вела)трэк, (метэа)ўмовы.

Варыянт 2: (агра)хімія, (вада)спад, (мота)крос, (цепла)воз, (радыё)тэхніка, (фота)рэпартаж, (мікра)клімат, (стэрэа)труба, (прэм’ер)міністр, (Салі)горск.

Варыянт 3: (заа)логія, (папараць)кветка, (жар)птушка, (лётчык)касманаўт, (генерал)лейтэнант, (мікра)фон, (неа)лагізм, (тона)кіламетр, (грос)майстар.

Варыянт 4: (хлопцы)трактарысты, (аэра)сані, (кілават)гадзіна, (экс)чэмпіён, (інжынер)выпрабавальнік, (чараўніца)вясна, (пакаці)гарошак, (макра)малекула, (Дзярж)(тэле)(радыё), (Бял)град.

4. Пры спісванні раскрыць дужкі і ўставіць прапушчаныя літары.

1. Пабліскваюць на сонцы бляшаныя дахі, над імі тырчаць (рады...)мачты, а з комінаў віецца дымок. (Грах.) 2. Пяхотны полк, у якім з самага пачатку вайны (...нтэр)афіцэрам служыў Віктар Сядура, два дні, н...сучы вялікія страты, атакаваў пазіцыі праціўніка ў А...густоўскіх лясах. (М.Л.) 3. (Кін...) сеанс у клубе даўно скончыўся. (ЛіМ) 4. Старшыня супакойвае, што кніжка яе знаходзіцца ў праўленні і (праца)дні запісваюцца. (Карп.) 5. На сходы ў (хату)чытальню збіраемся, і кіншчык там часам карціны круціць. (Грах.) 6. Табе не здаецца, што ты робішся падобным на (дон)Кіхота?.. (Шам.) 7. Беларусь(радзіма), нашая старонка, вольным тваім далям краю не відаць! (А.Р.) 8. Да Нарачанкі (вёскі) рукой падаць. 9. Здавалася, не раз’юшаны і напорысты (самадур) вецер пагнаў іх у белы свет, а яны апалі тут, над палямі і лугамі дажджавымі струменямі і парай ды сцяклі незлічонымі раўчукамі ў лагчыны, поячы глебу прэснай і свежай спажывай(вільгаццю). (І.П.) 10. Паглядваюць мілымі вочкамі кветкі іван(ды)мар’і. (Бр.) 11. Не ліпнёвая кветка(купалле) між палёў на мяжы расцвітала... (Тр.)

Правапіс складаных прыметнікаў разам і праз злучок

Разам пішуцца

прыметнікі, утвораныя ад

Праз злучок пішуцца

прыметнікі, утвораныя ад

назоўнікаў, што пішуцца разам: авіядэсантны, кнігавыдавецкі, літаратуразнаўчы

назоўнікаў, што пішуцца праз злучок: сацыял-дэмакратычны, буда-кашалёўскі

спалучэнняў слоў, з якіх

адно падпарадкавана другому: вагонарамонтны (рамонт вагонаў), высокакваліфікаваны (высокая кваліфікацыя), дзесяцітонны (дзесяць тон)

двух і больш прыметнікаў, звязаных паміж сабою як раўнапраўныя (іх можна памяняць месцамі; паміж імі можна паставіць злучнік і): беларуска-рускі слоўнік, фінансава-эканамічны аддзел, цёмна-сіні колер, горка-салёны смак

спалучэнняў

прыслоўя і прыметніка

або прыслоўя і дзеепрыметніка,

якія абазначаюць адно паняцце: вечназялёны, дзікарослы, хуткараспушчальны

словазлучэнняў з першай часткай усходне-, заходне-, паўночна-, паўднёва-, якія: 1) уваходзяць у склад геаграфічных назваў: Заходне-Палескі рэгіён, Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка;

2) абазначаюць напрамкі свету: паўночна-заходні, паўднёва-ўсходні