Podsumowanie

1. W rozdziale tym rozszerzyliśmy naszą wiedzę na temat zasad rachunku ekonomicznego w przedsiębiorstwie. Rozróżniliśmy krótkookresowe i długo­okresowe decyzje produkcyjne. Krótki okres to okres, w którym przedsiębior­stwo może zmieniać wielkość nakładów tylko niektórych czynników produk­cji — tzw. czynników zmiennych. Długi okres to okres, w którym przedsiębior­stwo może zmieniać nakłady wszystkich czynników produkcji.

2. W krótkim okresie, przy stałej ilości niektórych czynników produkcji, działa prawo nieproporcjonalnych przychodów. Początkowo produkcja rośnie szybciej w porównaniu ze wzrostem nakładów — występuje efekt rosnących przychodów (produkcyjność krańcowa zmiennych czynników wytwórczych rośnie). Od pewnego punktu produkcja rośnie coraz wolniej ze wzrostem nakładów - występuje zjawisko malejących przychodów (produkcyjność krańcowa zmiennych czynników wytwórczych maleje). Powyższe efekty sprawiają, że krótkookresowa krzywa kosztów krańcowych, jak również krzywa kosztów przeciętnych, przyjmują kształt litery U.

3. W długim okresie mogą występować korzyści i niekorzyści skali. Korzyści ze skali polegają na tym, że długookresowy koszt przeciętny maleje ze wzrostem rozmiarów produkcji. Niekorzyści ze skali polegają na tym, że po przekroczeniu optymalnej technicznie wielkości produkcji długookreso­wy koszt przeciętny wzrasta. Występowanie tych efektów sprawia, że długookresowa krzywa kosztów przeciętnych, a wraz z nią krzywa kosztów krańcowych, przyjmują kształt litery U.

1. Krzywą popytu na produkt przedsiębiorstwa jest linia ceny, czyli utargu przeciętnego. Krzywą podaży w warunkach doskonałej konkurencji jest krzywa kosztów krańcowych. Krzywa podaży ograniczona jest od dołu minimalnym, dającym się zaakceptować poziomem ceny. W długim okresie cena musi pokryć pełny koszt przeciętny. W krótkim okresie cena musi pokryć przynajmniej przeciętny koszt zmienny.

2. Optimum ekonomiczne to taka wielkość produkcji, która zapewnia przedsiębiorstwu najlepszy wynik ekonomiczny (maksymalny zysk lub mini­malną stratę). Odpowiada temu zrównanie utargu krańcowego z kosztem krańcowym. Dopóki utarg krańcowy jest większy od kosztu krańcowego, należy zwiększać produkcję. Gdy utarg krańcowy staje się mniejszy od kosztu krańcowego, należy zmniejszyć produkcję.

3. Optimum techniczne to wielkość produkcji zapewniająca minimaliza­cję kosztu przeciętnego. Optimum ekonomiczne nie musi pokrywać się z optimum technicznym.

4. Optymalne decyzje produkcyjne są podejmowane za pomocą analizy marginalnej, tzn. analizy wielkości krańcowych: przyrostów utargów i kosztów notowanych przy zwiększaniu produkcji o jednostkę. W przypadku, gdy następują zmiany warunków, w których działa przedsiębiorstwo, trzeba skorygować decyzje produkcyjne i cenowe. Pomaga w tym analiza wrażliwo­ści, która bada wpływ zmian warunków działania na optymalne rozwiązanie.

5. Progiem rentowności (opłacalności) nazywamy minimalną wielkość produkcji, przy której przedsiębiorstwo zaczyna osiągać zysk.

6. Cena zamknięcia to minimalny poziom ceny, przy którym przedsię­biorstwo może funkcjonować. W krótkim okresie jest ona równa minimalnej wielkości jednostkowych kosztów zmiennych. W długim okresie jest ona równa minimalnej wielkości pełnych kosztów jednostkowych. Długookreso­wa cena zamknięcia jest również nazywana ceną wejścia/wyjścia.

10. W warunkach doskonałej konkurencji przedsiębiorstwo nie ma wpływu na poziom ceny, po której sprzedaje swój produkt: cena ustala się na rynku w zależności od stosunku łącznego popytu i podaży towaru. W niedoskonałej konkurencji przedsiębiorstwo samo ustala cenę, biorąc pod uwagę koszty produkcji oraz warunki rynkowe. Cena optymalna to cena oparta na koszcie krańcowym, z narzutem odwrotnie proporcjonalnym do cenowej elastyczności popytu. W praktyce przedsiębiorstwa najczęściej ustalają swe ceny na podstawie kosztu przeciętnego, doliczając do kosztu pewien narzut zysku. Wysokość narzutu musi być jednak dostosowana do warunków rynkowych, z uwzględnieniem elastyczności popytu.

11. Technikę (metodę) produkcji opisuje ilościowa kombinacja nak­ładów czynników produkcji zużywanych do wytworzenia jednostki wyrobu. Ekonomicznie efektywna jest taka metoda produkcji, która minimalizuje koszty (bez szkody dla jakości wyrobu). Technikę angażującą stosunkowo dużo kapitału nazywamy techniką kapitałochłonną; zaś technikę zużywają­cą stosunkowo dużo pracy - techniką pracochłonną. Optymalną technikę produkcji wyznacza punkt styczności linii jednakowego kosztu z najwyższą osiągalną izokwantą, która wyraża różne ilościowe kombinacje pracy i kapi­tału zapewniające określoną wielkość produkcji. W długim okresie przedsię­biorstwo powinno wybrać taką technikę i taką wielkość produkcji, przy której produkcyjności krańcowe czynników zostaną zrównane z ich cenami.