Анализ среды

Стратегиялық басқару процесінде анализ ортасы болады, ол фирма мақсаты мен миссиясын анықтау үшін, фирмада өзінің миссиясын орындау және мақсатын анықтауды жүзеге асыру үшін базаны қамтамсыщ етеді.

Кез келген басқарудың маңызды кілті ұйым ортасында өзара әрекеттесуінің қолдау балансы болып табылады. Әрбір ұйым үш процеске назар аударады

• Сыртқы ортадана ресурстарды алу, яғни кіріс

• Өнімде ресурстармен қамтылу, яғни пайда болу алды жағдай;

• Сыртқы ортаға өнімді беру(шығыс).

Басқару кіріс пен шығыс балансын беруді қамтамасыз етеді. Ұйыда бұл баланс бұзылса, ол өлім жолында қалады. Қазіргі нарық бұл баланысты қолдауда шығыс процесін жылдам көтерді. Бұл бірінші стратегиялық басқару құрылымында анализ ортасының блгы болып табылады.

Анализ ортасын үш нәрсе құрайды:

• Макро қоршаған орта

• Үздіксіз қоршаған орта;

• Ұйымның ішкі ортасы.

Сыртқы ортаның анализі егер жұмысты сәтті өткізсе, фирма қандай болатынын және егер негативті құлдыраука уақытында төтеп бермесе, қандай асқынуларға алып келетінін анықтау үшін керек.

Макроқоршаған ортаның анализіне басқаруды құқықтық жүзеге асрыу, кономика, саяси процесс, табиғи орта мен ресурстар, қоғамның мәдени және қоғамдық құраушылары, қоғамның ғылыми – техникалық және технологиялық дамуы, инфрақұрылым т.б . кіреді.

Үздіксіз қоршаған орта негізгі компоненттер бойынша талданады: сатып алушылар, ұсынушылар, бәсекелестер, жұмыс күшінің нарығы.

Сыртқы ортаның анализі бәсекелестік күресте өзінің мақсатына жету процесінде мүмкіндіктерді жауып қалады. Ішкі ортаның анализі ұйымның мақсатын анықтауда жақсы болып табылады, яғни ол фирма шараларының бағыты мен ойын анықтайтын миссияны формаға келтіреді. Ұйым қоршаған орта үшін өнімді шығарып қана қоймайды, сонымен қатар оларды қоғамдық кепілмен қамтамасыздандырып, өзінің құрамына мүмкіндіктермен қамтамасыз етеді.

Ішкі орта келесі бағыттарға талданады:

• Фирма кадрлары,олардың потенциалдары, квалификация, қызығушылықтар;

• Басқару ұйымы;

• Ұйымдық, операциялық, технико-технологиялық сипаттама және өңдеу кіретін өндіріс

• Фирма қыржысы;

• маркетинг;

• ұйымдық мәдениет.

8. бақылау

1. стратегиялық басқаруды анықтайтын қажетті факторларды атаңыз, стратегиялық басқарудың әрбір факторын талдаңыз, қатысты мысалдарды келтіріңіз.

2. Стратегиялық басқаруды қарапайым басқарумен салыстырғанда айырмашылығы неде? Жауапқа сай келетін мысалдар келтіріңіз.

3. Сенімсіз стратегиялық болжау себебі бойынша бәскеестік күресте ойнайтын ұйым мысалдарын келтіріңіз.

Практическое занятия №3 ұйымында жұмыс жасайтын ортаға талдау жүргізу

Кез келген ұйым ортада болады және қызмет жасайды.

Ұйымның ішкі ортасы оның өмірлік күшінің көзі болып табылады. Ол ұйымның қызмет жасауынағ белгілі бір уақыт аралығында өмір сүруге ммкіндік беретін потенциалмен қорытындыланады. Бірақ ішкі орта иұйымның қажетті қызмет жасауын қамтамасыз етпесе мәселелердің көзі болуы мүмкін.

Сыртқы орта қажетті деңгейдк ішкі потенциалды қолдауда ұйымды қорек ететін ресурстардың көзі болып табылады. Ұйым өзінің өмір сүру мүмкіндігін қамтамасыз ете отырып, сыртқы ортамен үнемі алмасу жағдайында болуы мүмкін.

Ұйымның стратегиясын анықтау үшін және стратегияны жүргізу үшін басшылық ұйымның ішкі ортасына терең үңіле білу керек. Осыдан ішкі орта ұйымның әлсіз және күшті жақтарын біле алады, ал сыртқы орта ұйымның мақсаты мен оған жету жолында ұйымның мүмкіндіктері мен қауіптерін біле алады

Стратегиялық басқару үш ортаның жиынтығын қарастырады: макро қоршаған орта, үздіксіз қоршаған орта және ұйымның ішкі ортасы. Әрбір ортаның қалай талданатынына тереңірек тоқтала кетейік

Макро қоршаған орта анализі

Макро қоршаған орта сыртқы ортға ұйымның болу шарттарын береді. Көп жағдайда макро қоршаған орта заңға сай тәжірибелік жүзеге асырудың процестік жағы және осы аймақта ол арнайы сипаттаманы бермейді. Хотя макро қоршаған орта жағдайына әсер ету деңгейі әртүрлі ұйымдарда әртүрлі.

Экономикалық компоненті

Макро қоршаған ортаның экономикалық компоненттерін оқу ресурстарды қалай бөлуді жүргізуге болатынын түсіндіріп береді. Шындығында да, бұл бұл ұйым үшін маңызды болып табылады, ол ұйымның кіріс жағдайындағы ресурстарды анықтауға көмек береді.

Экономиканы оқу келесі көрсеткіш қатарын тадауды болжайды: валдық ұлттық өнімнің шамасы, иинфлияция темптері, жұмыссыздық деңгейі, про­центті ставкалар, еңбектің өндрілуі, салықтың қалыптылығы, төлем балансы,т.б

Экономикалық компоненттерді оқуда экономикалық дамудың жалпы деңгейіне көңіл бөлу керек, яғни табиғи ресурстардың көбеюі, бәсекелестік қатынастардың даму даму деңгейі мен түрі, жергілікіті халықтың құрылымы, жұмыс күшінің мамандану деңгейі және жұмыс төлемінің шамасы

Стратегиялық басқару үшін келтірілген көрсеткіштерді үйренуде көрсеткішке қарамастан бірінші кезекте бизнесті жүргізу үшін мүмкіндіктерге қызығушылық танытады. Стратегиялық басқару ортасына да фирма үшін потенциалды қауіптердің ашылуы да кіреді олар жеке экономикалық компонентті құрайды.

Көбіне мүмкіндіктер мен қауіптер қаты байланыста жүреді. Мысалы, жұмыс күшінің төмен бағасы, бір жағынан кедергілерді төмендетуге мүмкіндік береді. Басқа жағынан, еңбек сапасын төмендетеді.