Глоссарий

Клиренс – уақыт бірлігінде қандай да бір заттан бүйректермен тазартылған плазманың көлемі

C = (U/P) x V; С – клиренс; U - заттың несептегі мөлшері; P - заттың қан сары суындағы мөлшері; V –минуттық диурездің көлемі.

Дені сау адамда эндогенді креатинин клиренсі бойынша шумақтық сүзілу жылдамдығы 80 – 120 мл/мин құрайды.

Клиренс - объем плазмы, очищенный почками от какого-либо вещества в единицу времени

C = (U/P) x V; С – клиренс; U - концентрация тест-вещества в моче; P - концентрация тест-вещества в плазме крови; V – величина минутного диуреза

Скорость клубочковой фильтрации у здорового человека по клиренсу эндогенного креатинина составляет 80 – 120 мл/мин

Clearance – is the volume of plasma cleared from any substance per minute

C = (U/P) x V; С – clearance; U - concentration of the test - substance in urine

P - concentration of the test - substance in plasma of blood; V - minute diuresis

Тубулопатиялар – өзекшелер қызметінің бұзылыстары

Тубулопатии - нарушение функции канальцев

Tubulopathy - impairment of tubular functions –

де Тони – Дебре –Фанкони синдромы - бүйректің проксималды өзекшелері қызметі бұзылуынан глюкоза, фосфат, гидрокарбонаттардың кері сіңірілуі бұзылуымен сипатталатын тұқымқуатын тубулопатия.

Cиндром де Тони – Дебре –Фанкони - наследственная тубулопатия, обусловленная нарушением функции проксимальных канальцев почек, нарушена реабсорбция глюкозы, фосфатов, гидрокарбонатов.

Fancony’s syndrome - is inherited tubulopathy due to impaired function of proximal tubules, decreased reabcorbtion of glucose, amino acids, phosphates, hydrocarbonates

Тұқымқуатын фосфаттық бүйректік диабет – фосфаттың кері сіңірілуі бұзылуы ® фосфатурия және гипофосфатемия; кальциурия, рахит (гипофосфатемиялық вит.D төзімді) дамуымен сипатталатын тұқымқуатын тубулопатия.

Наследственный фосфатный почечный диабет – наследственная тубулопатия, при которой нарушена реабсорбция фосфатов® фосфатурия и гипофосфатемия; кальциурия, рахит (гипофосфатемический вит.D резистентный)

Inherited renal phosphate diabetes – is hereditary tubulopathy with reduced phosphate reabsorption ® phosphaturia, hypophosphatemia, calciuria, rachitis, osteomalacia (vitD resistant)

Полиурия – диурездің 2,0л-ден артық көбеюі.

Полиурия – увеличение диуреза более 2,0л

Polyuria - is increase in diuresis (more than 2 liters)

Олигурия – диурездің 500мл-ден кем болуы

Олигурия – снижение диуреза менее 500мл

Oliguria - is reduction of daily diuresis less than 500ml

Anuria - absence of urine formation and urination (diuresis is less than 50 ml)

Поллакиурия – зәрді жиі шығару (қуық қабынуында, қуықасты безінің аденомасында)

Поллакиурия – частое мочеиспускание (при циститах, аденоме предстательной железы)

Pollakiuria – is frequent urination (at cystitis, prostate adenoma)

Никтурия - түнге қарай зәр шығарудың артуы (бүйрек, жүрек-қантамыр жүйесі ауруларында)

Никтурия - увеличение выделения мочи в ночное время (при заболеваниях почек и сердечно-сосудистой системы)

Nocturia is predominant night diuresis (at renal diseases and heart failure)

Протеинурия – зәрде нәруыз болуы

Протеинурия – белок моче

Proteinuria – is protein in urine

Талғамды протеинурия – зәрде альбумин және трансферрин пайда болуы, шумақтық сүзгінің теріс заряды жоғалуы салдарынан дамиды.

Селективная протеинурия - в моче альбумины и трансферрин, развивается вследствие потери отрицательного заряда гломерулярного фильтра

Selective proteinuria - is observed at loss of a negative charge by glomerular filter. There are albumins and transferrin in the urine

Талғамсыз протеинурия шумақтық сүзгінің өткізгіштігі артуынан дамиды, зәрде альбумин және трансферрин болуымен қатар ірі дисперсті нәруыздар (IgG) пайда болады.

Неселективная протеинурия развивается вследствие увеличения проницаемости гломерулярного фильтра, в моче наряду с альбуминами и трансферином появляются крупнодисперсные белки (IgG)

Nonselective proteinuria is due to increased permeability of glomerular filter, there are albumins, transferrin and high molecular proteins (IgG) in urine

Гематурия – зәрде эритроциттердің пайда болуы

Гематурия – появление эритроцитов в моче

Hematuria - means erythrocytes in urine

Пиурия – зәрде лейкоциттердің көп мөлшерде (зәрде ірің), лейкоциттер саны көру аймағында 200-ден артық кездесуі

Пиурия – большое содержание лейкоцитов в моче (гной в моче), количество лейкоцитов более 200 в п/зр

Pyuria means pus in urine (number of leukocytes in urine more than 200under microscope)

Гипостенурия – зәрдің салыстырмалы тығыздығы төмендеуі (Зимницкийдің барлық сынауында 1010 –ден төмен)

Гипостенурия - понижение относительной плотности мочи (менее 1010 во всех порциях пробы Зимницкого)

Hyposthenuria is decreased specific gravity of urine less than 1.010 in all portions of Zimnitzky’s test

Гиперстенурия – зәрдің салыстырмалы тығыздығы жоғарылауы

Гиперстенурия - повышение относительной плотности мочи

Hypersthenuria is increased specific gravity of urine (is observed at diabetes mellitus)

Изостенурия - тәулік бойына зәрдің салыстырмалы тығыздығы өзгермеген, алғашқы зәрдің тығыздығының бірдей болуы (1010 –1012), бүйректің қоюландыру қабілетінің жоқтығын мәлімдейді.

Изостенурия - одинаковая в течение суток относительная плотность мочи, равная плотности первичной мочи (1010 –1012), свидетельствует об отсутствии концентрационной способности почек

Isosthenuria is constant specific gravity and equal the specific gravity of the primary urine (ultrafiltrate) – 1.010- 1.012. Isosthenuria reflects the failure of renal concentration ability.

Гломерулонефриттер – Екі (қос) бүйректіңде шумақтарының қабынуымен дамитын бір топ аурулар.

Гломерулонефриты - группа заболеваний, характеризующихся развитием воспаления клубочков обеих почек

Glomerulonephritis – are the group of diseases in the heart of which are inflammatory processes in both kidneys

Антистрептолизин –ASO, анти-ДНК-аза, Антигиалуронидаз –жедел стрептококтік гломерулонефритте байқалатын антигенге қарсы антидене

Антистрептолизин–АSO, анти-ДНК-аза, антигиалуронидаз – антитела против антигенов стрептококков, обнаруживаются при остром постстрептококковом гломерулонефрите

Antistreptolysin–ASO,antiDNA-ase, antihyaluronidase– are antibodies against streptococci at acute poststreptococcal glomerulonephritis

Пиелонефрит – Бүйректің негізінен ми қабатында бүйректің интерстициялық тіндерінде, бүйректің тостағандары мен түбектерінде дамитын бейспецификалық жұқпалы үрдіс.

Пиелонефрит – неспецифическое инфекционное воспаление почечной лоханки ссистемой чашечки интерстициальной ткани почки, преимущественно в области мозгового слоя

Pyelonephritis is a nonspecific infection inflammation affecting the tubules, interstitium, and renal pelvis and is one of the most common diseases of the kidney.

Нефроздық синдром –көптеген ісінулер, шырышты қуыстарда судың жиналуымен және көлемді протеинуриямен (тәулігіне 3 г жоғары), гипо- диспротеинемиялармен, гиперлипидемиялармен, гиперхолестеринемиялармен сипатталатын симптомдық кешен.

Нефротический синдром - симптомокомплекс, характеризующийсямассивнойпротеинурией (более 3 г в сутки), гипо-идиспротеинемией, гиперлипидемией, гиперхолестеринемией, распространенными отеками и водянкой серозных полостей

Nephrotic syndrome means complex of symptoms with massive proteinuria, hypoalbuminemia, with plasma albumin levels less than 3 g/dl. generalized edema, hyperlipidemia and lipiduria

Бүйректің созылмалы жеткіліксіздігі(БСЖ) –бүйрек қызметінің үдемелі жеткіліксіздігі. Хроническая почечная недостаточность (ХПН) - прогрессирующее уменьшение функций почек

Chronic renal failure is progressive and irreversible deterioration of renal function due to slow destruction of renal parenchyma

Уремия – (грекше uron - несеп, зәр, haima– қан) – несеп қанды, бұл синдром бүйрек қызметінің декомпенсациялық кезеңінде дамиды.

Уремия (от греч. uron –моча, haima - кровь) – мочекровие, синдром, возникающий при декомпенсации функций почек

Uremia (uremic syndrome) (from Greek. Uron- urine, haima - blood) – urine in blood.End-stage kidney. Syndrome of decompensated renal failure

ӘДЕБИЕТТЕР:

Негізгі:

1. Ә.Нұрмұхамбетұлы. Клиникалық патофизиология. – Алматы; РПО «Эверо», 2010. –Б. 561-581

2. Ә.Нұрмұхамбетұлы. Патофизиология. – Алматы; РПО «Кітап», 2007. –С. 555-577

3. Патофизиология//Под ред. Новицкого В.В., Гольдберга Е.Д., Уразовой О.И.– М., ГЭОТАР-МЕД., 2010 ., Т.2 С. 425-470

4. Патофизиология учебник + СД. Литвицкий П.Ф. – 4-е изд. – М., ГЭОТАР-МЕД., 2008. – 420-427 с.

5. Патологическая физиология//Под ред. Зайко Н.Н., Быця Ю.В. - Москва: МЕДпресс-информ, 2004 – С. 516-538

6. Патофизиология: Учебник п/ред А.И. Воложина, Г.В. Порядина.- Т.3. –М.: «Академия», 2006.-С. 258-280

Қосымша:

5. Нурмухамбетов А.Н. Патофизиология в схемах и таблицах – Кітап, 2004 – С. 221-229.

6. Патофизиология: Учебник для мед.вузов под/ред В.В. Новицкого и Е.Д. Гольдберга.-Томск: Том.ун-та, 2006, С. 598-623.

7. Джеймс А. Шейман. Патофизиология почки.-2 изд.-М.-СПб.: «Изд-во БИНОМ» - «Невский диалект», 2002.-206 с.

БАҚЫЛАУ

Тест тапсырмаларын орындау - Патологиялық физиология бойынша сынамалық тапсырмалар // Қазақ тіліне аударған М.Б.Байбөрі, редакциялаған Т.П.Ударцева, Н.Н.Рыспекова.– Алматы.: «Эффект» баспасы, ҚазҰМУ, 2007.- Б. 400-415 б.

№ 6 Аралық бақылау

Тақырыптар: «Ас қорыту патофизиологиясы», «Бауыр патофизиологиясы», «Бүйрек патофизиологиясы» .

Мақсаты:

• Өткен аудиториялық және аудиториядан тыс тақырыптар бойынша студенттердің білімін бағалау

• Есептер бойынша ауызша жауап бойынша студенттердің коммуникативті дағдысын бағалау

Бақылау міндеттері:

• Өткен аудиториялық және аудиториядан тыс тақырыптар бойынша студенттердің білімін бекіту

• клиника-зертханалық нәтижелерді сараптауда тәжірибелік дағдысын бекіту

Студенттер білімін тексеруге арналған сұрақтар:

1. Ас қорыту бұзылыстарының жалпы этиологиясы мен патогенезі. Асқорыту жеткіліксіздігі туралы түсінік.

2. Тәбеттің бұзылыстары (анорексия, гиперрексия, парорексия) себептері, патогенезі, салдарлары.

3. Сілекей бөліну бұзылыстары. Гипер- және гипосаливация, себептері, патогенезі, салдарлары. Сиалоаденит, сиалолитиаз туралы түсінік. Шайнау құралы мен ауыз қуысы тіндері дерттерінде сілекей бездері қызметі бұзылыстарының маңызы

4. Дисфагия синдромы дамуының себептері мен патогенезі. Шайнау мен жұтудың бұзылыстары, себептері, салдарлары.

5. Асқазанның диспепсиялық синдромы дамуының себептері мен патогенезі. Асқазанның сөл бөлу және қимылдық қызметінің бұзылыстары, даму тетіктері, салдарлары.

6. Асқазан мен ұлтабардың ойық жара ауруы, «озбырлық факторлары» мен «қорғаныстық факторлардың» асқазанның ойық жара ауруы патогенезіндегі маңызы.

7. Қуыстық және қабырғалық ас қорыту, этиологиясы, патогенезі. Біріншілік және екіншілік мәлабсорбция туралы түсінік, патогенезі.

8. Ауыз қуысының, сілекей бездерінің патологиясының асқазан мен ішектегі ас қорыту үрдістеріне әсері және байланысы

9. Бауыр жеткіліксіздігі, анықтамасы, этиологиясы, түрлері. Гепатиттер, бауыр беріштенуі туралы түсінік, этиологиясы, патогенезі

10. Бауыр жеткіліксіздігі кезіндегі зат алмасу, физиологиялық жүйелер функцияларының өзгерістері, патогенезі.

11. Бауырдың уытсыздандырушы қызметі, тәжірибе жүзінде зерттеу.

12. Бауырлық кома, патогенезі.

13. Сарғыштану, түсініктемесі, түрлері. Гемолиздік сарғыштану, себептері, даму тетіктері, көріністері.

14. Механикалық сарғыштану, себептері, даму тетіктері. Холемия және ахолия, салдарлары. Өт-тас ауруы, этиологиясы, патогенездің негізгі теориялары.

15. Ұлпалық сарғыштану, себептері, негізгі көріністердің патогенезі.

16. Бүйректің негізгі қызметі бұзылыстарын тудыратын себептер.

17. Бүйрек шумақтары зақымдануының негізгі тетіктері

18. Шумақтық сүзілудің азаюы немесе артуы, себептері, даму жолдары, салдарлары

19. Өзекшелік кері сіңірілудің бұзылыстары. Тубулопатиялар, түрлері, себептері, патогенезі

20. Зәрдің салыстырмалы тығыздығының өзгерістері (гипер-, гипо-, изостенурия), даму жолдары

21. Полиурия, олигоурия, анурия, түрлері, даму жолдары.

22. Зәр құрамының сапалық өзгерістері. Протеинурия, цилиндрурия, гематурия, пиурия, патогенезі

23. Нефриттік және нефроздық синдромдардың этиологиясы мен патогенезі (гломерулонефриттер мен пиелонефриттер мысалында)

24. Несеп-тас ауруының этиологиясы мен патогенезі.

25. Уремия, түсінік. Уремия кезінде организмдегі өзгерістердің патогенезі. Бүйректің созылмалы жеткіліксіздігі (БСЖ) кезіндегі тіс-жақ төңірегіндегі өзгерістер.

1-ші кезең – тестілеу

2-ші кезең – Клиника-зертханалық нәтижелерді сараптауда тәжірибелік дағдысын, патогенездің сызбанұсқасын құрастыруды бағалау

Ситуациялық есептерді «бақылау-өлшегіш құралдары» бөлімінен №№ 50-64 қараңыз

99 беттің 56 беті