2 Сурет. Жинақтауыш линзадағы кескінді тұрғызу.

3 Сурет. Шашыратқыш линзадағы кескінді тұрғызу.

2 және 3 суреттердегі кескіндерді тұрғызу үшін қолданған стандарт сәулелердің кейбіреулері линзадан өтпейді. Бұл сәулелер кескінің пайда болуына нақты қатыспайды , бірақ тұрғызу үшін қолдануы мүмкін. 1 формулаға жарықтың толқын ұзындығына тәуелді сыну көрсеткіші кіретін болғандықтан толқын ұзындықтары әртүрлі сәулелерді линза әртүрлі сындырады. Түстері әртүрлі сәулелер үшін фокустық қашықтықтар әртүрлі болады және заттардың түрлі түсті кескінің алғанда қателіктер пайда болады. Бұл қателіктер хроматикалық абберациялар деп аталады.

2. Жұмыстың орындалу реті

2.1. Оптикалық орындыққа 4 суретте көрсетілген оптикалық сұлбаны жинаңыздар:

4 Сурет.

1 – жұқа шыны линза, 2 – жарық көздерін бекітетін штатив, 3- бірдей қашықтықта орналасқан жіңішке тесіктері бар ауыспалы маска болатын сәулелерді қалыптастыратын штатив, 4 - өлшеуіш сызғыш, 5 – сызғышы бар визир.

2.2. Маустың оң кнопкасын басып бекіткішетн линзаның түрін таңдаңыздар және пульттағы “пуск” кнопкасымен жұмысты бастаңыз.

2.3. Бекіткіштегі екі светодиодты қосыңыз және оларды жуықтап 1 см тең қашықтықта орналастырыңыз.

2.4. Сәулелерді қалыптастырушыны (масканы) линза мен жарық көздерінің бекіткішінің ортасына орналастырыңыз.

2.5. Әр светодиодтың бір сәулесі болсада сәулелерді қалыптастырушыдан шыққан кезде горизонтал жазықтыққа перпендикуляр болғанша 2 бекіткіштің жазықтығында әр қосылған светодиодты жылжыту керек. Екі светодиодтан осындай екі сәуле қалыптасу керек.

2.6. Осы екі сәуленің линзаның оң жағындағы кеңістіктегі траекториясын байқаңыздар және линзадан осы сәулелердің қиылысқан нүктесіне дейінгі қашықтықты өлшеңіздер. Нәтижені № 1 кестеге жазыңыздар.

№	Жоғарғы свето-диодтың орны	Төменгі светодиод-тың орны	Линзадан сәулелердің қиылысуына дейінгі қашықтық (фокустық қашықтық – f')
1
2
3
4
5
	орташа мәні

2.7. Светодиодтар мен масканың үш түрлі орналасулары үшін тәжірибені (2.5 – 2.6 п.) қайталаңыздар. “Артқы” фокустық қашықтықтың орташа мәнін есептеңіздер.

2.8. Сәулелердің қалыптастырғышын линзаға жақындатыңыздар.

2.9. Әр светодиодтың бір сәулесі болсада сәулелерді қалыптастырушыдан шыққан кезде горизонтал жазықтыққа перпендикуляр болғанша 2 бекіткіштің жазықтығында әр қосылған светодиодты жылжыту керек. Екі светодиодтан осындай екі сәуле қалыптасу керек.

2.10. Линза мен қалыптастырғыш арасындағы кеңістікте осы сәулелердің жолын байқаңыздар және қиылысу нүктесінен линзаға дейінгі қашықтықты өлшеңіздер. Нәтижені № 2 кестеге жазыңыздар.

№	Жоғарғы свето-диодтың орны	Төменгі светодиод-тың орны	Линзадан сәулелердің қиылысуына дейінгі қашықтық (фокустық қашықтық – f)
1
2
3
4
5
	орташа мәні

2.11. Светодиодтар мен масканың үш түрлі орналасулары үшін тәжірибені (2.9 – 2.10 п.) қайталаңыздар. “Алдынғы” фокустық қашықтықтың орташа мәнін есептеңіздер.

2.12. Тәжірибені 2.3 – 2.11 п қайталап, алынған нәтижелерді 3 және 4 кестелерге жазыңыздар.

№ 3 кесте

№	Жоғарғы свето-диодтың орны	Төменгі светодиод-тың орны	Линзадан сәулелердің қиылысуына дейінгі қашықтық (фокустық қашықтық – f')
1
2
3
4
5
	орташа мәні

№ 4 кесте

№	Жоғарғы свето-диодтың орны	Төменгі светодиод-тың орны	Линзадан сәулелердің қиылысуына дейінгі қашықтық (фокустық қашықтық – f')
1
2
3
4
5
	орташа мәні