Шығарылуы

1. Схеманың түйіндер санын есептейміз (Т = 4); түйіндерді номерлермен белгілейміз.

2. 0 түйінінің потенциалын нольге тең деп есептейміз .

3. Тармақтардың өткізгіштіктерін анықтаймыз.

g₁ = g₃ = g₅ = 0,2 См; g₂ = g₄ =0,25 См.

4. 1,2,3 түйіндерге жалғанған тармақтардың өзіндік өткізгіштіктерін есептейміз

g₁₁ =g₁ + g₄ = 0,45 См; g₂₂ =g₄ + g₃ + g₅ = 0,65 См; g₃₃ = g₅+ g₂ = 0,45 См.

5. Түйіндерді өзара қосып тұрған тармақтардың өзара өткізгіштігін есептейміз;

g₁₂ = g₂₁ = g₄ =0,25 См; g₂₃ = g₃₂ = g₅ =0,2 См.

6. Түйіндік тоқтарды есептейміз.

1 –ші түйін үшін; А.

2 –ші түйін үшін; А.

3 –ші түйін үшін; А.

7. Түйіндік теңдулер жүйесін жазамыз (1.17)

8. Теңдеулер жүйесін есептеп потенциалдарды табамыз табамыз

9. Ом заңы бойынша тоқтарды есептейміз

А; А;

А; А;

А.

Мысал 1.56.

Контурлық тоқтар әдісі бойынша, 1,24 суреттегі тоқтарды анықтаңыз. Схеманың параметрлерін 1,2 есебінен аламыз.

Шығарылуы

1. Тәуелсіз контурларды анықтаймыз. Суретте көрсетілген 1 контур және 2 контур.

2. Тәуелсіз контурларды айналу бағытын қабылдаймыз (сур. 1.24). Контурлық тоқтар және бағыттары да сонда көрсетілген.

3. Тоқ көзінің тоғы J , R₄ және R₅ кедергілері арқылы ағып өтеді, (1.24 суретінде пунктир).

4. 1-ші және 2-ші контурлар үшін Кирхгофтың екінші заңы бойынша теңдеулер құрастырамыз.

мұнда, R₁₁ = R₁ + R₄ + R₃ = 14 Ом;

R₂₂ = R₃ + R₂ + R₅ = 14 Ом;

R₁₂ = R₂₁ = R₃ = 5 Ом;

E₁₁ = E₁ + E₄ + E₃ - JR₄ = 17 В;

E₂₂ = E₂ + E₃ - E₅ + JR₅ = 15 В.

5. Коэффициенттерді орындарына қойып теңдеулер жүйесінің шешуін табамыз. (1.19)

Анықтауышты есептейміз (1–20)

; ₁₁ = 14; ₂₂ = 14; ₁₂ = ₁₂ = - 5;

А;

А

6. Тармақтардағы тоқтарды есептейміз

А;

А;

А;

А;

А.

Электр тізбектерін есептеудің әртүрлі әдістерін салыстыру

Жоғарыда бір схеманың (рисур. 1.21) тоқтарын әр түрлі әдістермен есептеу көрсетілді. Осы әдістерді салыстырып көрейік. Берілген есепті шығару үшін 5 тармақтағы тоқтарды есептеу керек болды ол үшін: Кирхгоф заңдары бойынша - 5 теңдеуді, түйіндік потенциалдар әдісі бойынша – 3 теңдеу, ал контурлық тоқтар әдісі бойынша – 2 теңдеуді шешу керек болды№ Бұдан көріп отырғанымыз ең тиімдісі - контурлық тоқтар әдісі болып шықты.

Тұжырым: Әрбір схема үшін ең тиімді (рационалды) есептеу әдісі бар. Айта кету керек, электр тізбегін ықшамдау үшін энергия көзінің бір түрінен екінші түріне өтуді пайдалануға болады. Схеманың түрлендіру жасалмаған бөлігінде тоқтар өзгеріссіз қалатыны, сонымен қатар, тоқ көзі және ЭҚК көздерінің қуаттары әр түрлі болатыны айтылды. Осы жағдайды келесі есепте қарастырамыз

Мысал 1.7. Тоқ көздерін ЭҚК көздеріне түрлендіріп, . 1.21 суретіндегі схеманы есептеу керек. Түрлендірген схема үшін қуаттар балансын құрастырыңыз. Схема параметрлерін 1.3 есбінен алыңыз.