Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
мкт.doc
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
1.03 Mб
Скачать

39 Кукыктын кайнар коздери жане онын турлери.

- когамдагы катынастарды реттеп баскару ушин мемлекеттин ресми кабылдаган, жалпыга бирдей миндетти актилери аркылы кукыктын омирге келу жолдары, бастауы, шыгуы. Турлери:

 Кукыктык адет-гурыптар - мемлекет кушимен камтамасыз етилетин, жазба туринде шыгарылган, аныкталган адет-гурыптар. Рулык кауымда ен коп таралган адет-гурыптар ишиндеги жии кездесетиндери: - "кекти канмен жуу" ("канды кек", "кан тогип ош алу") жане "жанга-жан", "канга-кан", "козге-коз", "баска-бас", "туякка-туяк" деген "талион кагидаты" деп аталатындар. Бирте-бирте бул адет-гурыптар айып-анжы толеумен алмастырыла бастаган. Когамнын бирте-бирте топтарга жиктеле бастауына байланысты "айып-анжы" (толету, толеу де) дифференцияланган сипатка ауыса бастайды.

 Казак мемлекетинин хандык дауир кезиндеги кошпели казак когамында адет-гурыптар кукык негиздеринин тугыры кызметин аткарган. М/ы: Тауке ханнын “ Жети жаргысы”, Касым ханнын Каска жолы, Есим ханнын ески жолы.

 Сот немесе акимшилик прецеденти - жогаргы соттардын кабылдаган накты шешиминин томенги соттарга улги ретинде колданылуы.

 "Сот улги иси" Англияда, АКШ-та, Унди елинде жане баска да мемлекеттерде кенинен колданылады. Бурынгы казак даласындагы билердин шыгарган шешимдери де сот прецедентине жатады.

 Кукыктык доктрина- зангерлердин, зангер галымдардын ой-пикирлери, козкарастары, артурли гылыми енбектери (трактаттар, монографиялар, статьяларт.б.) Осыларды негизинен кукык колдану органдары нактылы зан истериндеги шешимдеринде колдана алады. М/ы: Рим зангерлеринин кукыктану саласына коскан айрыкша улестери.

 Нормативтик шарт - бул еки немесе одан да коп жактармен кабылданган, жалпыга бирдей миндетти, мемлекет кушимен камтамасыз етилетин актилер. Норм-к шарттар халыкаралык шарттарда, ужымдык енбек шарттарында коринис табады. Ен жии таралган тури касипорын акимшилиги мен енбек ужымынын окили болып табылатын касиподактын арасында жасалган ужымдык шартты мысалга келтируге болады. Бул шарт енбек катынастарын реттеуде манызды рол аткарады.

 Нормативтик кукыктык актилер осы замангы кукыктык ен жетилдирилген тури болып табылады.

Нормативтик кукыктык акт - мемлекеттин кузырлы органдары кабылдаган, жалпыга бирдей миндетти ресми кужат.

Нормативтик кукыктык актилер зандык кушине байланысты зандар жане занга негизделген актилер деп болинеди.

 Зан - ен жогаргы зан шыгарушы органмен кабылданган, ен жогаргы зандык куши бар, когамдагы ен манызды катынастарды реттейтин нормативтик кукыктык акт.

40.Казакстан Республикасында колданылып журген кукыктын жалпы сипаттамасы (кр Конституциясынын 4-ши бабы).

КР-да колданылатын кукык Конституциянын, соган сайкес зандардын, озге де нормативтик кукыктык актилердин, халыкарлык шарттары мен озге де миндеттемелеринин, сондай-ак Республика Конституциялык Кенесинин жане Жогаргы Соты нормативтик каулыларынын нормалары болып табылады.

Конституциянын ен жогаргы зандык куши бар жане ол Республиканын букил аумагында тикелей колданылады. Бугинги колданыстагы 1995 ж. 30-тамызда кабылданган Конституция Казакстанда президенттик баскару нысанын бекитти, сойтип, КР-сы конституциялык эволюциянын жана кезенине жол салды. Конституция Казакстанды демократиялык, зайырлы, кукыктык, алеуметтик мемлекет деп орныктырды. Мемлекеттик биликтин бирден-бир бастауы - халык. Конституция мемлекеттик биликти уш: зан шыгару, аткару, сот тармактарына болу кагидатын алдыга тартады. 1995 ж. КР Конституциясы когамда демократиялык процестерди орныктырды. Жалпыхалыктык дауыс беру жолымен оз еркин билдире отырып, Казакстан халкы жана Конс-я кабылдады. Сол себепти Конституцияны халык пен мемлекет арасындагы ортак кагидаттарын бекитетин кукыктары мен миндеттери туралы шарт деп толык сениммен айтуга болады. Бул Конституция Казакстаннын нак казирги кезендеги калыптасуы мен дамуынын тарихи озгеристери аясында туды. Бир жагынан когамнын, екинши жагынан мемлекеттин негизги заны ретинде колданылуы конституциянын манызды ерекшелиги болып табылады.

Республика бекиткен халыкаралык шарттардын Республика зандарынан басымдыгы болады жане халыкаралык шарт бойынша оны колдану ушин зан шыгару талап етилетин жагдайдан баска реттерде, тикелей колданылады.

Барлык зандар, Респубоика катысушысы болып табылатын халыкаралык шарттар жарияланады

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]