76. Казакстан Республикасынын колданыстагы зандары жуйесинде Конституциянын алатын орны. Казакстан Республикасы Конституциясынын тикелей колданылуы.

Бугинги колданыстагы 1995 ж. 30-тамызда кабылданган Конституция Казакстанда президенттик баскару нысанын бекитти, сойтип, КР-сы конституциялык эволюциянын жана кезенине жол салды. Конституция Казакстанды демократиялык, зайырлы, кукыктык, алеуметтик мемлекет деп орныктырды. Мемлекеттик биликтин бирден-бир бастауы - халык. Конституция мемлекеттик биликти уш: зан шыгару, аткару, сот тармактарына болу кагидатын алдыга тартады. 1995 ж. КР Конституциясы когамда демократиялык процестерди орныктырды. Жалпыхалыктык дауыс беру жолымен оз еркин билдире отырып, Казакстан халкы жана Конс-я кабылдады. Сол себепти Конституцияны халык пен мемлекет арасындагы ортак кагидаттарын бекитетин кукыктары мен миндеттери туралы шарт деп толык сениммен айтуга болады. Казакстан Республикасынын Конституциясы — мемлекетимиздин негизги заны. Ол мемлекет омиринин негизги маселелерин зан жузинде ресмилендиреди. Ресмилендируге жататындар — адам мен азаматтын негизги кукыктары, бостандыктары жане миндеттери, мемлекеттин курылымы жане когамнын экономикалык негизи. Конституция зандардын, баска да мемлекет органдары кабылдайтын нормативтик актилердин негизги кози. Кез келген зан, Президенттин жарлыгы, Укиметтин каулысы, министрликтин буйрыгы, жергиликти мемлекет органдарынын шешимдери тек кана Конституциянын негизинде, онын кагидалары, ойлары жане принциптеримен сайкес кабылдануы кажет, оларга кайшы келмеуи тиис. Егер Конституциянын кагидаларына, нормаларына кайшы болса, олар Конституцияга жат деп танылып, куши жойылады. Конституциянын нормаларын, ережелерин мултиксиз сактау талаптары тек кана мемлекет органдарына, лауазым иелерине емес, сонымен катар азаматтарга, олардын бирлестиктерине де койылады.

Бул Конституция Казакстаннын нак казирги кезендеги калыптасуы мен дамуынын тарихи озгеристери аясында туды. Бир жагынан когамнын, екинши жагынан мемлекеттин негизги заны ретинде колданылуы конституциянын манызды ерекшелиги болып табылады.

77.Когамнын кукыктык жуйеси: тусиниги мен курылымы.

Кукыктык жуйе — накты мемлекеттин тутастай алынган кукыктык болмысынын бари. Кукыктык жуйе угымына кукыктык кубылыстардын мол тобы - нормативтик, уйымдык, мадени-алеуметтик аспектилер, кукык феноменинин жактары киреди.

Кукыктык жуйенин курылымы кукыктык кубылыстардын 3 топтамасынан турады:

а) зан нормалары, кагидаттар, институттары (нормативтик жагы);

б) кукыктык мекемелердин жиынтыгы (уйымдастыру жагы);

в) осы когамнын озине тан кукыктык козкарастардын, тусиниктердин, идеялардын жиынтыгы, кукыктык мадениет (идеологиялык жагы).

Арбир мемлекеттин кукыктык жуйеси когам дамуынын зандылыктарын, онын тарихи, улттык, мадени ерекшеликтерин бейнелейди. Арбир мемлекеттин озинин кукыктык жуйеси болады. Онын баска мемлекеттердин кукыктык жуйелеримен ортак болып келетин ерекшеликтеримен катар, сондай-ак айырмашылыктары да ягни озгешеликтери де болады.

Кукыктык жуйенин дамуына когамнын букил рухани мадениети, дин, философия, онеге, имандылык, коркемдик мадениет, гылым ыкпал жасайды. Кукыктык мадениетке саясат жане саяси мадениет зор ыкпал тигизеди. Ежелги Кытай, Ундистан, Мысырда, Рим мемлекетинде кукыктык жуйелер дин мен табиги турде озара байланысты болып келетин.

Кукыктык жуйелердин дамуында сабактастык байкалады. Мысалы, дастурли кукыктык кундылыктар жана кундылыктармен озара ыкпалдасады. Ал, бул жана кундылыктарды баскаруга кукыктык жуйеден немесе жуйелерден дастурли кукыктык жуйе кабылдап алып жатады.

Кукыктык жуйелер оздеринин элементтеринин уксастыгы, тутастыгы бойынша топтарга "кукыктык жуйелерге" биригеди.

Кукыктык жуйелерди болу жане жиктеудин белгилерине мыналар жатады:

1) идеологияны, динди, философияны, экономикалык жане алеуметтик курылымдарды коса алганда;

2) зан техникасы, кукыктын кайнар коздери мунын негизи болады.

Осы белгилерди негизге ала отырып кукыктык жуйелердин мынандай турлерин атап корсетуге болады - роман-германдык, агылшын-американдык, социалистик, дини жане дастурли кукыктык жуйелер.