- •2.Мемлекет жане кукык теориясынын адистери. Мемлекет жане кукык теориясынын жалпы жане жеке гылымдык адистери. Мемлекеттик-кукыктык кубылыстарды зерттеудин диалектикалык адистери.
- •31.Кукыкты угынып тусинудин осы замангы гылыми жолдары. Табиги кукык теориясы жане онын кукыктык практика ушин манызы.
- •32. Кукык функциялары: реттеуши, коргаушы, тарбиелик кызмети, идеологиялык.
- •33 Кукык принциптери (кагидаттары). Кукыктын жалпылык жане арнаулы кагидаттары. Кукыктык тажирибе ушин кукык кагидаттарынын манызы.
- •34 Кукык мани жане белгилери. Кукык аныктамасы.
- •35.Кукык жане зан: уксастыктары мен озгешеликтери. Кукык пен заннын кукыктык тажирибе ушин озгешилигинин мани.
- •36 Когамнын алеуметтик жуйесиндеги алатын орны. Моральдин, адет-гурыптын жане диннин кукыктык нормага асери.
- •37 Кукык нормасынын тусиниги. Кукык нормасынын белгилери мен турлери.
- •38 Кукык нормасынын логикалык курылымы. Нормативтик кукыктык актинин бабы мен кукык нормасынын аракатынастылыгы.
- •39 Кукыктын кайнар коздери жане онын турлери.
- •40.Казакстан Республикасында колданылып журген кукыктын жалпы сипаттамасы (кр Конституциясынын 4-ши бабы).
- •41.Нормативтик-кукыктык акти жане онын турлери. 1998 жылгы 28 наурыздагы кр “Нормативтик – кукыктык акт туралы заны”.
- •42Нормативтик-кукыктык актинин уакытка, кенистикке жане субъектилери бойынша куши.
- •43.Зан жане жогары зандык куши. Зан турлери.
- •Букара-жария кукыгы жане жеке кукык. Зан тажирибеси ушин кукыктын букара – жария жане жеке кукык болып болинуинин мани.
- •45. Кукыкты жузеге асыру жане онын турлери.
- •46 Кукык колданудын сатылары жане онын турлери. Кукык колдануга койылатын талаптар. Кукыктык колдану актилери жане олардын турлери.
- •47 Кукык жуйеси. Кукык жуйесинин курлымдык элементтери.
- •48 Кукык саласы. Кр-сы кукыгынын негизги салаларынын кыскаша сипаттамасы.
- •49 Кукык жане мораль: бирлиги, айырмашылыгы, озара арекеттесуи, кайшылыктары.
- •50 Кукык жуйеси мен зандар (заннама) жуйесинин аратыстылыктары.
- •51 Кукыктык катынастардын объектилери: тусиниги мен турлери.
- •52 Объективтик кукык жане субъективтик кукык.
- •53 Нормативтик-кукыктык актилер жане кукык колдану актилери
- •54 Кукыктагы олкылыктар (актандактар), оларды болдырмаудын тасилдери.Кукык аналогиясы (уксастыгы) мен зан уксастыгы
- •55 56 Кукык нормаларын тусиндиру: тусиниги жане субъектилери, тасилдери мен колемдери бойынша турлери.
- •57 Кукыктык сана: тусиниги, курылымы, турлери.
- •58 Кукыктык сана жане кукыктык мадениет. Кукыктык немкурайлык (нигилизм). Кр кукыктык тарбиени тиимди жузеге асырудын маселелери.
- •59 Кукыктык тарбие: тусиниги, нысандары, адистери. Кукыктык жалпыга бирдей оку. Кр-да кукыктык жалпыга бирдей оку туралы заннамага жалпылама сипаттама.
- •60 Кукык пен кукыктык сананын озара байланыстары. Кукык шыгармашылык исин колдануда, тусиндируде кукыктык сананын аткаратын роли.
- •61. Кукыктык катынастар: тусиниги мен белгилери.
- •Кукыктык катынастар жане когамдык катынастар. Кукыктык катынастардын турлери.
- •64. Кукыктык катынастардын мазмуны. Субъективтик кукык пен зан алдындагы жауаптылык.
- •65. Кукык нормасы мен кукыктык катынас.
- •66. Зандык айгактар жане олардын жиктелуи.
- •70. Кукыкка карсы минез-кулык: тусиниги мен белгилери.
- •71. Занды минез-кулык: тусиниги мен турлери
- •72. Кукык бузушылык: тусиниги, негизги белгилери, курамы.
- •73.Кукык бузушылык турлери. Кукык бузушылыктардын себептери, оларды болдырмау жолдары.
- •74.Зан алдындагы жауаптылык: тусиниги, белгилери жане турлери.
- •75.Зан алдындагы жауаптылык пен мемлекеттик ырыктандыру жане кукык бузушылыктын жолын кесу шаралары.
- •76. Казакстан Республикасынын колданыстагы зандары жуйесинде Конституциянын алатын орны. Казакстан Республикасы Конституциясынын тикелей колданылуы.
- •77.Когамнын кукыктык жуйеси: тусиниги мен курылымы.
- •78.Роман-Германдык кукыктык жуйе.
- •79.Агылшын-американдык жуйе.
- •80.Дастурли –дини кукыктык жуйе.
- •81. Кр Конституциясы бойынша адам жане азамат кукыктары мен бостандыктары.
- •83.Мемлекет, саясат, кукык жане экономика. Олардын озара байланыстары мен арекеттесулери.
- •86. Кукык шыгармашылык: тусиниги, кагидаттары, турлери.
- •87. Казакстан Республикасындагы зан шыгармашылык иси: тусиниги, сатылары. Зан техникасы.
- •88.Зандарды жуйелеу, олардын турлери.
- •89.Кукык жуйеси жане зан жуйесинин аракатынасы.
- •90. Кодификация жане инкорпорация: тусиниги, турлери. Кр кодификациялау исинин дамуы.
61. Кукыктык катынастар: тусиниги мен белгилери.
Кукыктык катынастар — кукыкка байланысты, кукык негизиндеги катынастар. Кукыктык катынастарга мынадай белгилер тан. 1) Кукыктык катынас — бул когамдык катынас, былайша айтканда, адамдардын арасындагы катынас жане олардын ис-арекетимен, минез-кулкымен тикелей байланысты. Меншик иесинин оз заттарына хакысы бар, бирак бул кукыктарды ол баска адамдармен катынас жасаганда жузеге асырады. 2) Кукыктык катынас тек кана адамнын минез-кулкына кукыктык норма асер еткенде пайда болады. Кукыктык норма мен кукыктык катынас арасында бултартпастык байланыс бар, омирде тек кана кукыктык нормада корсетилген кукыктык катынас пайда болады. Кейде занда корсетилмеген жагдайда да катынас кукыктык сипатка ие болуы мумкин. Мысалы, кукыктык уксастык болган жагдайда кукыктык норма озинде тикелей корсетилмеген катынастарга колданылады. 3) Кукыктык катынас — субъективтик кукыктар мен миндеттер аркылы пайда болатын адамдар арасындагы байланыс. Субъективтик кукыкка ие болушы соны пайдалана алатын тулга, ал кукыктык миндет жуктелген сол миндетти орындауга тиис тулга. Кукыктык катынаста хакысы бар тулга жане миндети бар тулга болады; адам, уйым, мемлекет органы. 4) Кукыктык катынас — ерикти катынас. Кукыктык катынас пайда болу ушин катысушылардын ерки кажет. Кейбир кукыктык катынастар пайда болу ушин тараптардын ерки кажет (муликтик катынастар). Ал кейбир кукыктык катынастар тек бир тараптын еркине гана байланысты пайда болады (кылмыстык ис зан коргаушы органнын ерки бойынша козгалады). 5) Кукыктык катынасты мемлекет коргайды. Кукыктык нормалардын талаптарын жузеге асыруды камтамасыз ете отырып, мемлекет кукыкты катынастарды да коргайды. Мемлекет коргайтын кукыктык катынастар когамдагы кукык тартибинин негизи болып саналады.
Кукыктык катынастар жане когамдык катынастар. Кукыктык катынастардын турлери.
Кукыктык катынас — субъективтик кукыктар мен миндеттер аркылы пайда болатын адамдар арасындагы байланыс. Субъективтик кукыкка ие болушы соны пайдалана алатын тулга, ал кукыктык миндет жуктелген сол миндетти орындауга тиис тулга. Кукыктык катынаста хакысы бар тулга жане миндети бар тулга болады; адам, уйым, мемлекет органы.Кукыктык катынас — бул когамдык катынас, былайша айтканда, адамдардын арасындагы катынас жане олардын ис-арекетимен, минез-кулкымен тикелей байланысты. Меншик иесинин оз заттарына хакысы бар, бирак бул кукыктарды ол баска адамдармен катынас жасаганда жузеге асырады. Кукыктык катынастардын турлери: 1.Реттейтин кукыктык катынастар — субъектилердин занга сайкес минез-кулкы, былайша айтканда, кукыктык нормалар негизинде жане соган сайкес минез-кулык. Мундай кукыктык катынастар кукык тартибинин негизин курайды. Буларга жататындар: мемлекеттик, муликтик, отбасы, енбек, т.б. кукыктык катынастар. 2. Коргайтын кукыктык катынастар — субъектилердин зансыз арекетинин салдарынан пайда болады. Онын максаты — когамдык тартипти коргау, киналини жазалау, сойтип адилдик орнату. 3. Абсолютти кукыктык катынастарда тек бир тарап белгили (кукык иеси) болады. Баскалардын барлыгы миндетти тарап болып саналады. Мысалы, буларга меншикке байланысты катынастар жатады.4.Салыстырмалы кукыктык катынастарда барлык оган катысушылар белгили (сатушы мен сатып алушы) болып келеди.
Сонымен, кукыктык катынастар дегенимиз — субъектилердин арасындагы ерекше кукыктык байланыс. Осы байланыстын натижесинде тараптардын озара субъективтик кукыктары мен занды миндеттери пайда болады. Осы байланысты мемлекет камтамасыз етеди.
63. Кукыктык катынастардын субъектилери. Кукыктык субъектлик. Кукыктык кабилеттилик. Арекет кабилеттилик. Кукыктык катынастардын курамы бирнеше боликтерден: кукык субьектисинен, субъективтик кукыктан, занды миндеттен, кукыктык катынас объектисинен (затынан) турады.
Кукык субъектиси — занды жане жеке тулга. Занды тулгаларга жататындар мемлекет органдары, когамдык бирлестиктер, т.с.с. Меншик, шаруашылык жургизу немесе жедел баскару кукыгындагы окшау мулки бар жане сол мулкимен оз миндеттемелери бойынша жауап беретин, оз атынан муликтик жане муликтик емес жеке кукыктар мен миндеттерге ие болып, оларды жузеге асыра алатын, сотта талапкер жане жауапкер бола алатын уйым занды тулга деп танылады. Казакстан Республикасынын азаматтары, шет ел азаматтары жане азаматтыгы жок адамдар жеке тулгалар болып саналады.
Субъективтик кукык — тулгалардын мудделерин канагаттандыру ушин оларга белгили шекте арекет жасауга берилген кукыктык мумкиндик. Мундай мудделер занды деп танылады. Сол занда белгиленген шек аясында тулга оз муддесин канагаттандыру ушин турли ис-арекет жасайды. Жеке тулга енбек етуге, билим алуга, меншикке ие болуга, уйленуге хакылы. Сондай-ак занды тулгалар да занда руксат етилген шенбер аясында арекет жасай алады. Озине берилген кукыкты пайдалана ма, жок па, ол тулганын оз ерки.
Занды миндет — зан белгилеген арекетти истеу немесе истемеу шарттары. Мундай миндет баска тулганын муддесин канагаттандыру ушин жуктеледи. Занды миндети бар тулга оны оз еркимен орындамаса, оган мемлекеттин мажбурлеу куши колданылады. Мысалы, ата-ана оз баласын асырап, багып, тарбиелеуге миндетти. Егер бул миндетин орындамаса, занда белгиленген шара колданылады. Миндет занды тулгаларга да жуктеледи.
Кукык субъектилик турлери:
-Кукык кабилеттилик- кукык субъектисинин азаматтык кукыктар мен миндеттерге зан негизинде ие болу мумкиндиги. Азаматтардын кукык кабилеттиги туганнан пайда болып, кайтыс болганда токтатылады. Кукык кабилет-к судья шешимимен шектелуи мумкин. М/ы: даригердин кылмыстык арекеттери ушин судья онын медициналык кызметпен айналысуына тыййым салады.
- Арекет кабилеттилик- жеке тулганын оз арекеттеримен мемлекет мойындаган кукыктар мен миндеттерге ие болу кабилеттилиги. 3 тури бар:
1) Толык арекет кабилеттилик- 18 жаска толган азаматтардын арекет кабилеттилиги. Бул адам оз атынан, оз арекеттеримен кукыктар мен миндеттерди жузеге асырады.
2) Шамалы арекет кабилеттилик- 14 пен 16 жас аралыгындагы азаматтардын арекет кабилеттилиги. Олардын оз аттарынан турмыстык усак мамилелер жасауга кукыктары бар. Мысалы: озине тиесили затты айырбастау.
3) Шектелген арекет кабилеттилик- жеке тулгалар (маскунемдер мен психикалык ауруга шалдыккандар т.б.) кукыктарынын сот аркылы шектелуи. М/ы: маскунемдер мен психикалык ауруга шалдыккандар т.б.