Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
мкт.doc
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
1.03 Mб
Скачать

50 Кукык жуйеси мен зандар (заннама) жуйесинин аратыстылыктары.

Ежелден кукыкпен катар зан деген угым да калыптаскан. Екеуи дербес еки алеуметтик кубылыс болганымен, биримен-бири тоннын ишки бауындай оте тыгыз байланысты.Кукык нормалардан, ережелерден, кагидалардан турады. Ал кукыктык нормалар ресми турде кабылданады. Далирек айтсак, кукыктык нормалар нормативти актилерде жазылады. Нормативтик актилердин турлери сан алуан.

Нормативтик-кукыктык актилердин ишиндеги ен негизгилери – зандар. Нормативтик-кукыктык актилердин курамында зандардын ерекше орны болуы, айрыкша кызмет аткаруы зан мен кукыктын аракатысын аныктауга мумкиндик береди. Зан шыгарушылыктын алгышарты, онын тиимди болуынын негизи - кукыктын жасалуы. Зан шыгарушылык негурлым кукыктын талаптарын (адилдикти, шындыкты) толыгынан ескеретин болса, согурлым зан кукыкка сайкес болады. Мундайда занды кукыктык зан деп айтуга негиз бар. Бириншиден, кукыктык зан когамдык катынастарды жонге салып, реттеуге, дамытуга атсалысады, екиншиден, кукыктык зан адилдикти, адамгершиликти баянды етеди, ушиншиден, копшиликтин еркин билдирип, халыктык сипатка ие болады.

Кукык жуйеси - кукыктын ишки курамы. Кукык жуйеси жеке адамнын калауымен болмайды, омирдин, кукыктык реттеудин талабына, кажеттилигине сай калыптасып, когамдык катынастарды реттеу, коргау функцияларын аткарады жане бир-биримен тыгыз байланысты институттарга, кукык салаларына жане салалардын болшектерине болинуи. Кукыктык институттар - арнайы айшыкталган когамдык катынастарды реттейтин биртекти, биркелки нормалар жиынтыгы. М/ы: Азаматтык кукык саласындагы меншик кукыгы институты немесе мамиле, миндеттемелик институттар. Кылмыстык кукыктагы жаза институты. Кукык салалары - биртекти кукыктык нормалардан калыптаскан жане когамдык катынастардын белгили бир саласын реттейтин нормалар жиынтыгы. М/ы: кылмыстык кукык, акимшилик кукык, азаматтык кукык т.б.

Ал, заннама жуйеси кукыктын кайнар козинин формасы ретинде субъективтик сипатка ие, зан шыгарушынын еркине тикелей байланысты. Осыган байланысты заннама жуйеси зан гылымында еки магынада тусиндириледи: 1. Кен магынада. Бул козкарас бойынша заннама жуйесинин курамына барлык нормативтик актилер киреди, курамдас болиги болып табылады. 2. Тар магынада. Бул козкарас бойынша заннама курамына тек зан шыгарушы орган кабылдаган нормативтик актилер жатады.

51 Кукыктык катынастардын объектилери: тусиниги мен турлери.

Кукыктык катынастар дегенимиз – кукыктык норма негизинде туындайтын мемлекеттин кушимен каматамасыз етилетин субъектилердин арасындагы ерекше кукыктык байланыс. Осы байланыстын натижесинде тараптардын озара субъективтик кукыктары мен занды миндеттери пайда болады. Кукыктык катынас белгилери:

1. Кукыктык катынас кукыктык норма негизинде туындайды.

2. Кукыктык катынас мемлекетпен камтамасаыз етиледи.бузылган жагдайда мажбурлеу шарасы колданылады.

3. Еки жане одан да коп тараптар арасында туындайды, ериктик сипатта болады.

4. Кукыктык катынас кезинде тараптардын озара кукыктары мен миндеттерин туындайды.

Кукыктык катынас объектиси дегенимиз- табигат кубылыстары муликтик, озиндик муликтик емес игиликтер. Субъективтик кукык пен занды миндеттер аталган объектилерге багытталган болып келеди. Турлери:

1. Мулик – зат

2. Адамадардын кукыктары мен бостандыктары;

3. Ис – арекеттер

4. Кунды кагаздар акша облигация;

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]