25 Сурак Цессия, оның құқықтық құрылымы мен түрлері.

Талап кеңшілігі және меншік құқығын табыс ету бұл қарыз алушының құжаты, осы құжат бойынша ол өз талабын несие берушіге несиенің қайтарымсыз етуі ретінде табыс етеді. Цессия туралы кеңшілік клиент алған банк ссудасының қайтаруын қамтамасыз ететін құқықтық негізін құрып, несие кеңшілігі толтырылады. Цессия кеңес табыс етілген талап бойынша ақшалай қаражатты алу құқығының банкке өтуін қарастырады. Табыс етілген талаптың құны ссудалық берешекті өтетіндей жеткілікті болуы керек

26 Сурак Кепіл беру және банк несиенін кайтарылымын камтамассыз етудегі кепіл-хатБанктік кепілдік.

Несие қайтарымдылығының бір түрі болып кепілдік есептеледі.

Кепілдікке қойылған мүлік несие берушіге несие қайтпаған жағдайда (банк немесе несие беруші) өз шығындарын қайтаруға мүмкіндік береді. Кепілдікке қойылған мүлік бағасы несиеге қарағанда 20-40 және одан да жоғары пайызға тең болуы керек. Кепілдікке қойылған мүліктің бағасы несиеге қарағанда көп болуы несиенің қайтпау тәуекелділігіне байланысты.

Кепілдіктің басты субъектісіне несие беруші және несие алушы жатады. Несие беруші болып,басқа заңды және жеке тұлғаның мүлікке алған банк есептеледі.

Кепілдікке жылжитын және жылжымайтын мүлік,құнды қағаздар, валюталық құндылықтар және мүлікке деген құқық, Шет елдік және өзіміздің Қазақстандық тәжірибеде кепілдіктің екі түрі белгілі.

1.Кепілдікке берілген мүлік кепілдік беруші қолында.

2.Кепілдікке қойылған мүлік және мүлік құқы несие беруші қолында.

Дүние жүзілік тәжірибеде жоғарыда айтылған тәжірибелердің бірінші түрі көп тараған.

Кепілдікке несие берудің тағы бір түрі бар, ол айналымдағы және қайта өңдеудегі тауарларына несие беру. Бұл несие кепілдікке нақты мүлікті емес, ал оған өндіріс өнімі және ауыл-шаруашылық тауарлары – бидай, мақта, көмір, аяқ-киім, жиһаз және т. б. халық тұтынатын өнімдер. Осы кепілдіктің келісім шарты бұзылмауына әсер ететін өзіне тән тәсіл бар. Тағы бір айтатын жай егер кепілдікке қойылған тауар өз құндылығын жоғалтса несие беруші зардап шекпейді, өйткені ол тауар орнына басқа тауарлар келіп отырады.

Кепілдіктің екінші түрі кепілдікке қойылған мүлік несие беруші қолында болған жағдай. Бұны тағы кепілзат деп атайды. Кепілзат ретіде автокөлік, алтын және асыл заттар, валюта, құнды қағаздарды жатқызуға болады.

Несие беруші немесе кепілзат ұстаушыға келесі негізгі міндеттемелер жүктейді.

Кепілдікке қойылған мүлікті өз иелігініе алу;

Кепілдікке қойылған мүліктің аяқталуы;

Кепілдікке қоюшыны уақытында тауардың немесе мүліктің жоғалуы туралы ақпарат беру;Несиелік борыштың орындалғанынан кейін кепілдікке қойылған мүлікті қайтарып беру

27 сурак Банкте кепілге алынган мүлікті багалау әдістеріЗалоговое обеспечение кредита служит «подушкой безопасности» для кредитной организации, гарантом возврата ссудной задолженности. Банк не заинтересован в доведении состояния дел заемщика по кредиту до необходимости реализовывать залоговое имущество. Кроме того, банк не наделен правами торговой организации согласно законодательству РФ. Поэтому банковские организации прилагают все возможные усилия, для обеспечения качества кредитного портфеля и недопущения возникновения просроченной задолженности, тем более вынужденной реализации залогового имущества. Основная задача кредитного инспектора при обращении заемщика за кредитом суметь психологически правильно выбрать предмет залога (залоговое имущество может иметь не только материальную стоимость, но и личную значимость для залогодателя - особенно это касается физических лиц и представителей малого бизнеса). Далее нужна достоверная оценка рыночной стоимости залога, адекватная оценка кредитоспособности заемщика. Сумма кредита должна быть посильна для заемщика и сопоставима со стоимостью залога. И, при условии тщательного проведения кредитным работником банка регулярного мониторинга финансового состояния заемщика, положения отрасли, в которой работает заемщик, факта наличия залогового имущества (проводятся регулярные проверки залога), выполнения прогнозных показателей заемщиком (по объемам выручки, величине прибыли предприятия или ИП), отсутствия форс-мажорных обстоятельств, проблем в обслуживании кредита заемщиков возникнуть не должно

.28 сурак Банк несиелерінің жіктелуі.Қарыз алушыларға ұсынылған банктік қарыздарды көп түрлі белгілері бойынша жіктеуге болады:Кредиторлар бойынша Орталықтандырылған, бюджеттік, банктік, банктік емес қаржылық ұйымдар, коммерциялық, сыртқы;Қарыз алушылар категориясына қарай:Мақсатты қорларға;

Банктерге;

Қаржылық несиелік мекемелерге.

Қаржылық емес агенттерге берілетін несие:

Өнеркәсіп салаларына;

Ауылшаруашылығына;

Саудағы;

Дайындау ұйымдарына;

Жабдықтар сату ұйымдарына;

Жеке кәсіпкерлерге.

Тұтыну мақсаттарына берілетін несиелер:

Мерзіміне қарай: қысқа,ұзақ,орта;

Тағайындалу және пайдалану сипатына қарай: негізгі қорларға жұмсалатын; айналым қаражатына жұмсалатын;

Қамтамасыз ету дәрежесіне қарай: қамтамасыз етілген, қамтамасыз етілмеген, сақтандырылған;

Қайтару дәрежесіне қарай: стандартты несие – бұл қайтарылу уақытына жетпеген, бірақ қайтуында ешқандай күмәні жоқ несиелер; күмәнді несиелер-банк үшін тәуекел туғызатын несиелер; үмітсіз несиелер;

Валютамен берілуіне қарай: шетел валютасымен, ұлттық валюта;

Берілу шартына қарай: тұтыну несиесі; ипотекалық несие; овердравт; овернайт; онкольдық; банкаралық; лизингтік; ломбарттық; сенім несие, маусымдық несие; консорциондық несие

29 сурак Несиенин багасы. Пайыздык устем багасына асер етуши факторлар банктин % есептеу тартиби. Банк %-ы банк несие беруши ретинде алга шыканда пайда болады. Пайыз инвестор- несие берушинин жане карыз алушынын арасындагы делдалдык кызмет ушин алынатын отем акыны билдиреди. Бул арада банке несиени кайтару б-ша карыз алушы оз миндеттемесине улкен жауапкершиликпен карамау катери пайда болады. Сондыктан да несие б-ша банк пайызы маржадагы жане несиеге кызмет корсету б-ша банктин комисиялык шыгымдарындагы минимум депазиттик пайызга караганда жогары болу керек. Осылайша банк %-зы несие б-ша жане депазит б-ша %-га болинди. Ягни актив жане пассив. Актив б-ша банк % денгейи карыз алушыннын несиелик кабилетине камтамассыз ету сипатына жане берилетин неисенин мерзими мен молшерине орталык банктин кайта каржыландыру молшерлемелерине сондай ак инфляция денгейине байланысты болады. Пассив б-ша банк % денгейи тартылган депазиттердин молшери мен мерзимине, банетин сенимдилигине, онын филеалдарынын тармакталуына жане банктин орналаскан орнына сондай ак инфляциянын денгейине жане т. б байланысты болмак.