5 Сурак Инфляция оның себептері және салдары.

Инфляция бойынша болжамдардың дәл болуын арттыруға,

ақша-кредит саясаты саласында қолданылатын шаралардың

инфляцияға ықпалын бағалауға мүмкіндік беретін ақша

-кредит саясатының трансмиссиялық механизмнің

(тетігінің) үлгісі берілген). Ақша-несие саясатының

2007-2009 жылдарға арналған негізгібағыттарына

сәйкес 2007 жылға арналған инфляция жөніндегі

болжам экономика дамуының 3 сценарийі («капиталдың қалыпты

ағыны кезіндегі мұнайдың қалыпты бағалары», «капиталдың жоға

ры ағыны кезіндегі мұнайдың қалыпты бағалары» және «мұнайдың

жоғары бағалары») бойынша айқындалған болатын. 2007 жылдың

қорытындысы «мұнайдың жоғары бағалары» сценарийі бойынша

орташа жылдық инфляцияның болжамы 8,2%-9,2% шегінде

белгіленген болатын.Brent сұрыпты мұнайдың орташа бағасы

2007 жылы бір баррель үшін 72,7 АҚШ долл. құрады.Егер 2007

жылдың аяғында жылдық инфляция 18,8% деңгейінде

қалыптасқан болса, онда 2008 және 2009 жылдардың аяғында

ол бір мәнді санмен өлшенетін деңгейге дейін төмендеуі мүмкін.

Инфляцияныңосындай бәсеңдеуі ақша ұсынысы өсуінің қысқаруы,

жиынтық сұраныстың өсуін шектеу, сыртқы күйзелістерді күтудің

болмауы сияқты объективтік факторлардың әсер етуінің төмендеуімен

байланысты.Қазақстан Ұлттық банкінің 2008-2009 жылдарға арналған

ақша-несиесаясатының негізгі мақсаты жылдық инфляцияны (өткен

жылдың желтоқсаныменсалыстырғанда желтоқсанда) 2008 жылы

7,9-9,9%, 2009 жылы7,5-9,5%аспайтын базалық және пессимистік

сценарийді жүзеге асыру кезіндегідеңгейде

ұстап тұру болып табылады. Бұл орташа жылдық

инфляцияның сәйкесінше 16-18% және 8,0-10,0%

деңгейіне сай болып келеді.

6 сурак Банктик несиелеуди уйымдастыру кагидалары, несиенин кажетилиги мәні.Несиелеу принциптері негізінде несиелік процесс, яғни банктік несиелердің берілуі, пайдалануы және қайтарылуы жүзеге асырылады. Қазіргі несиелік қатынастарды ұйымдастыру принциптері екі топқа бөлінеді:

1топ Жалпы экономикалық тәртіптер принципі:

Несиенің мақсаттылығы;

Несиенің диференциялдылығы.

2топ Несиенің мәнін бейнелейтін принциптер:

Несиенің мерзімділігі;

Қайтарымдылығы;

Төлемділігі;

Несиенің қамтамасыз етілуі.

Несие – арнайы мақстақа қайтарымды, ақылы және мерзімді қағидаға сүйеніп, жеке және заңды тұлғаларға берілетін ақша көлемі. Несие банктерден және басқа да несие мекемелерден арнайы мақсаттарға берілетін ақша. Мысалы: тұрғын үй құрылыс мақсатына, пәтер сатып алуға – ипотека, тұтыну несиелері.

Несиеде өзгермейтін, тұрақты болып қалатын жәйт-құрылым. Өзге экономикалық категориялар сияқты несие де бір-бірімен өзара әрекетке түсетін бірнеше элементтен тұрады. Ондай элементтерге ең алдымен несиелік қатынастың барлық субьектілері, сондай-ақ бұл субьектілерге несие беруші мен қарыз алушылар жатады. Несие беруші – несиелік мәмленің қарыз ұсынатын жағы. Мұны іске асыру үшін онда ақшалай қаражаттың белгілі бір қоры болуы керек. Қарыз алушы – несиелік қатынастар жағы, несиені алып, алған қарызды қайтаруға міндетті жағы. Несие –кеңейтілген қайта өндіру мақсатында жеделдік, төлемдік, қайтару талаптарына сай оларды ақшаны бөлу және халықтың, экономиканың бос ақшалай қаражаттардың жұмылдырылуын қамтитын несие капиталының қозғалысы себепті экономикалық қарым-қатынасты көрсетеді.

Несиенің түрі-бұл несиелік қатынастар құрылымының, олардың негізгі қызметтің, яғни әр түрлі сыртқы және ішкі өзгерістер барысында толық сақталатын көрініс. Түрлері:

Қарыз алушылар категориясына қарай:

Мақсатты қорларға;

Банктерге;

Қаржылық несиелік мекемелерге.

Қаржылық емес агенттерге берілетін несие:

Өнеркәсіп салаларына;

Ауылшаруашылығына;

Саудағы;

Дайындау ұйымдарына;

Жабдықтар сату ұйымдарына;

Жеке кәсіпкерлерге.

Тұтыну мақсаттарына берілетін несиелер:

Мерзіміне қарай: қысқа,ұзақ,орта;

Тағайындалу және пайдалану сипатына қарай: негізгі қорларға жұмсалатын; айналым қаражатына жұмсалатын;

Қамтамасыз ету дәрежесіне қарай: қамтамасыз етілген, қамтамасыз етілмеген, сақтандырылған;

Қайтару дәрежесіне қарай: стандартты несие – бұл қайтарылу уақытына жетпеген, бірақ қайтуында ешқандай күмәні жоқ несиелер; күмәнді несиелер-банк үшін тәуекел туғызатын несиелер; үмітсіз несиелер;

Валютамен берілуіне қарай: шетел валютасымен, ұлттық валюта;

Берілу шартына қарай: тұтыну несиесі; ипотекалық несие; овердравт; овернайт; онкольдық; банкаралық; лизингтік; ломбарттық; сенім несие, маусымдық несие; консорциондық несие