Сынақ сұрақтары:

1. Есептеу техникасында көбейту амалы қандай элементар амалдар арқылы орындалады?

2. Көбейтудің қандай тәсілдерін білесіз?

3. Көбейту амалын орындаудың әртүрлі тәсілдеріне мысал келтіріңіздер.

4. Есептеу техникасында бөлу амалы қандай элементар амалдар арқылы орындалады?

5. Бөлудің қандай тәсілдерін білесіз?

6. Бөлу амалын орындаудың әртүрлі тәсілдеріне мысал келтіріңіздер.

7. Есептеу техникасында ондық сандарды берудің ерекшеліктерін атаңыз.

8. Өлшенген және өлшенбеген екілік-ондық санау жүйелері дегеніміз не?

9. 8421 санақ жүйесі.

10. 2421 санақ жүйесі.

11. 8421+3 санақ жүйесі.

12. 8421+6 санақ жүйесі.

13. Әрбір санақ жүйесінде қандай нәтиже өңдеуі орындалады?

14. Әр санақ жүйесінде қосу амалын орындауға мысал келтіріңіз.

Дәріс №10

ЭЕМ-нің есте сақтау құрылғылары(ЕСҚ). ЕСҚ-ның құрамы, міндеті және иерархиясы.

Есте сақтау құрылғылары(ЕСҚ)- мәліметтерді және программа командаларды сақтауға арналған техникалық құралдар жиынтығы.

ЕСҚ-да есептерді шешуші алдын ала құрылған бағдарламалар және бастапқы мәліметтер, ал есептердің орындалу барысында аралық және соңғы нәтижелер; сонымен қатар жүйелік бағдарламалар немесе оның бөлімдері(модульдері); қолданбалы бағдарламалар және т б сақталады.

ЕСҚ көбінесе сиымдылығымен(байт) және жедел әрекет етушілігімен(герц) сипатталады.

ЕСҚ-ның жіктелуі:+

1. Міндеті бойынша:

• жедел ЕСҚ(ЖЕСҚ-ОЗУ)-жедел мәліметтерді есте сақтау үшін арналған, сиымдылығы- Мбайт;

• аса жедел ЕСҚ(АЖЕСҚ-СОЗУ)- қолданыстағы мәліметтің бөлігін сақтау үшін және қызметтік бағдарламалармен қызметтік мақсатта қолданылады, сиымдылығы – Мбайт;

• буферлік ЕСҚ(БЕСҚ-БЗУ)- әртүрлі жылдамдықта әрект ететін құрылғылырдың жылдамдықтарын келістіру мақсатында мәліметтерді уақытша есте сақтау үшін арналған (есепті шешу уақытына ғана), сиымдылығы-1 сөз-1 Мбайт;

• сыртқы ЕСҚ(СЕСҚ-ВЗУ)- мәліметті ұзақ уақытқа сақтау үшін арналған, сиымдылығы-1 Тбайт;

• тұрақты ЕСҚ(ТЕСҚ-ПЗУ)- өзгертілмейтін мәліметті есте сақтау үшін арналған.

2. Орналастырылу әдісі және

• адрестік ЕСҚ- мәлімет кез келген адресте сақталады. Түрлері:

• еркін қатысы(доступ) бар ЕСҚ;

• ретті қатысы бар ЕСҚ;

• циклдік қатысы бар ЕСҚ;

• адрессіз ЕСҚ-мәлімет бекітілген адрестерге орналастырылады.Түрлері:

• магазинді ЕСҚ;

• стекті ЕСҚ;

• ассоциативті ЕСҚ.

3. Жазу/оқу әдісі бойынша:

• жоюшы оқылуы бар ЕСҚ(ферромагнитті)

• жоймаушы оқылуы бар ЕСҚ(жартылайөткізгішті)

4. Адресті және разрядты атауларының санына байланысты:

• 2D жүйесі бойынша құрылған ЕСҚ(2 шина:адресті және разрядты), жоғары әрекеттілік, аз сиымдылық;

• 3D жүйесі бойынша құрылған ЕСҚ(3 шина:2 адресті және 1 разрядты-жартылайөткізгішті ЕСҚ, 4 шина:2 адресті, 1 разрядты және 1 жазуды болдырмаушы «1»-ферромагнитті ЕСҚ), төмен әрекеттілік, үлкен сиымдылық;

• 2,5D жүйесі бойынша құрылған ЕСҚ(3 шина:1 адресті, 1 адресті-разрядты, 1 разрядты-тек ферромагнитті ЕСҚ-да қолданылады), әрекеттілік пен сиымдылық аралық;

5. Жасалу технологиясына байланысты(элементті базаның):

• ферромагнитті(магнитті)ЕСҚ-НМD,HMЛ(HDD,FDD,стримерлер)

• жартылайөткізгішті – ОЗУ, ПЗУ, БЗУ, СОЗУ;

• оптоэлектронды- CDROM;

• оптоферроэлектронды(магнитті-оптикалық)-жазылатын CD;

• голографикалық-ОЗУ, ВЗУ, БЗУ;

• басқышы бар ЕСҚ-жоғары әрекеттілік-ОЗУ, СОЗУ, ВЗУ және т б.

ЕСҚ иерархиясы.Қазіргі заман ЭЕМ-де ЕСҚ-ның барлық түрлері бар.Оған қоса барлық ЕСҚ-лар ЭЕМ-нің ішінде иерархиялық құрылымда біріккен.(2,31 сурет)

ЖЕСҚ- ЖЕСҚ ретінде ЭЕМ-де не бөлек жасалынған жады(РОК, УВР, СТЭК), не компьютердегідейлер қолданылады. ЖЕСҚ-СТЭК ЖЕСҚ-ның бекітілген адресінен бастап белгілі бір бөлігін алады.