Регистры

Регистр – ЭЕМ функционалды түйіні, n–разрядты информация сөздерін жазуға, сақтауға, оқуға арналған. Регистрлер біртактілі немесе екі тактілі екі сатылы триггерлерде құрылады. Оған қоса регистрлер түрлі модификациялауда информация ығысуын орындауға қызмет береді.

Одан басқа, регистрлерде сияқты логикалық операцияларды орындаулар болады.

Классификациясы:

1. Жазбасы мен оқылуына байланысты регистрлерді бөледі:

• ретті–ретті жазылуымен және информация оқылуымен;

• паралельді– информацияның паралельді жазылуымен және оқылуымен;

• ретті–паралельді – информацияның ретті жазылуымен және паралельді оқылуымен

• универсалды – информацияның паралельді–ретті жазылуымен және паралельді–ретті оқылуымен.

2. Кіріп және шығып жатқан информация фазалығына:

• Бір фазалы– D триггерінде

• Парафазалы – RS және JK триггерінде

• құрамдастырылған–

• бір фазалы кіргізілген, парафазалы шығарылған;

• парафазалы кіргізілген, бір фазалы шығарыған;

3. тактілеуіне байланысты:

• бір тактілі – тактілі сигналдардың бір ретімен басқаралады;

• көп тактілі – тактілі сигналдардың бірнеше ретімен басқарылады.

Базалы схемалар:

1. JK триггерінде информацияны парафазалы кіргізуімен және бір фазалы беруімен болатын паралельді регистр. Информацияның парафазалы берілуі болу мүмкін.

2. D триггерінде солдан оңға қарай бір фазалы информация кіргізуімен және парафазалы информация беруімен болатын ретті регистр.

3. D триггеріндегі бір фазалы ретті солдан оңға қарай паралельді информация кіргізуімен және ретті мен паралельді информация оқуымен болатын универсалды регистр.

Cанауыштар.

Санауыш – кірісіне түскен сигналдарды санауға және n–разрядты екілік кодта беруіне арналған ЭЕМ функционалды түйіні.

Санауыштың максималды санай алатын саны түгендеу коэффицентін

N= 2ⁿ құрайды, мұнда N санауыш разряды. Санауыштар бір тактілі екі сатылы Т–триггерінде құрастырылады.

Классификациясы:

1. Санау бағытына байланысты:

• Қосылғыш

• Азайтқыш

• Реверсивті

2. Есептеу жүйесі негізінде:

• Екілік

• Екілік емес:

• екілі–ондықтар;

• еркін коэффиценттермен.

3. Сигналдар түсу уақытына байланысты:

• Синхронды

• Асинхронды

4. Разрядты тасымалдаудың ұйымдастыруына байланысты:

• Ретті тасымалдауға

• Паралельді тасымалдауға

• Құрамдастырылған тасымалдауға.

Базалы схемалар:

1. Ретті тасымалдауышымен асинхронды қосылғыш екілік санауыш:

2.13. сурет Ретті тасымалдауышымен асинхронды қосылғыш екілік санауыш:

1. Паралельді тасымалдауышымен синхронды қосылғыш екілік санауыш:

14. сурет Паралельді тасымалдауышымен синхронды қосылғыш екілік санауыш

2. Паралельді тасымалдауышымен синхронды азайтқыш екілік санауыш:

3. Паралельді тасымалдауышымен синхронды қосылғыш ондық санауыш:

Бақылау сұрақтар:

1. Функионалды түйінге анықтама бер.

2. Триггер дегеніміз не?

3. Триггердің қандай типтерін білесіздер?

4. Триггер қалай классификацияланады.

5. Регистр анықтамасын бер.

6. Регистрлер классификациясына байланысты түрлерін жаз.

Дәріс №6.

Дешифраторлар мен шифраторлар

Дешифраторлар – n-разрядты кіріс сигналдарға 2ⁿ шығыс сигналдарының біреуіне ауысуға арналған ЭЕМ функционалды түйін. Дешифратор құрамдастырылған схема болып табылады.ЖӘНЕ,НЕМЕСЕ логикалық элементтерінде құрылады.

Классификациясы:

1. Ішкі орындауына қарай(сатылар саны):

• Сызықты (кіріс саны n≤8)

• Көпсатылы (кіріс саны n<8)

Дешифратор жұмысы ақиқат кестесімен сипатталады:

Nn	x1	x2	x3	yo	y1	y2	y3	y4	y5	y6	y7
0	0	0	0	1	0	0	0	0	0	0	0
1	0	0	1	0	1	0	0	0	0	0	0
2	0	1	0	0	0	1	0	0	0	0	0
3	0	1	1	0	0	0	1	0	0	0	0
4	1	0	0	0	0	0	0	1	0	0	0
5	1	0	1	0	0	0	0	0	1	0	0
6	1	1	0	0	0	0	0	0	0	1	0
7	1	1	1	0	0	0	0	0	0	0	1
	yo	y1	y2	x1	x2	x3	x4	x5	x6	x7	x8

Базалық схемалар:

1. 3 кірісті сызықты дешифратор:

2. 3 кірісті көп сатылы(екі сатылы) дешифратор:

Шифраторлар.

Шифратор–бір Т-разрядты кіріс сигналды n– разрядты шығыс сигналға ауысуға арналған ЭЕМ функционалды түйін. Шифратор құрамдастырылған схема болып табылады. НЕМЕСЕ логикалық элементтерінде құрылады.

Дешифраторларға ұқсас олар бола алады:

• Сызықты

• Көпсатылы

Базалық схемалар:

1. 8 кірісті сызықты шифратор

2. 8кірісті көп сатылы (екі сатылы ) фишратор

Мультиплексорлар,демультиплексорлар.

Мультиплексорлар

Мультиплексор – n- разрядты кіріс сигналын бір m–кірісінен бір n разрядты шығысқа коммутациялауға арналған ЭЕМ функционалды түйіні.

Мультиплексор өзіне қосады әрбір n- разрядты кіріс сигналынан және (log m) коммутацияланған арнаның екілік номерін анықтайтын кіріс дешираторын.

Мультиплексор кіріс машиналарында қолданылады, мысалы қай ақпарат көзінен (процессордың қызмет регистрін, L1 деңгейінің кэш жадысы, жедел жады, винчестер, сырттай есте сақтығыш құрылғы жіне т.б.) ақпарат кіріс процеччеріне түседі.

Мультиплексордың базалы схема 2 арнаға 3 разрядтан:

Мұнда А₀- арестік шина, егер

А₀ =0,онда ақпарат 0 арнадан кіреді.

А₀ =1,онда ақпарат 1 арнадан кіреді.

X_ij – ақпараттық арна