23.Германиядағы бух есептің даму тарихы

Германия.Немістер оз кітаптарын кере.мет жүргізді жэне оган жазбаларды оте үкыпты орындап отырды. 1531 жылы Иоганн Готлибнеміс бухгаптериясында Итальяндык бухгачтерияны

колдану ой туғызды. І-Іеміс жэне Итальяндык бухгалтерияны біріктірулі жалгастырушылар Вольфганг Швайгер(1549жылы). Христоф Хагігер (1654 жылы) болды.

Германияла шог нэтижелерін есептеу кезінде ерекшеліктер болды. Швайгер барлык нэтижелерді меншікті кұралдар (каражаттар) шотын- да көрсетті. Бұл шот «меншік иесінің» шоты деп аталды. яғни капиталы. Капитал шоты карыздар кітабында орналастырылды. Осығаи байланысты капитал пассив ретінде карастырылды. Әрі карай ағымдағы нәтижелерді корсету үшін шығындар мен пайда шоты колданылды. бірак Швайгер өз әрінтестеріне Караганда бұл шот аркылы барлык нәтижелерді өткізген жок. Шаруашылык кызметпен байланысты емес нәтижелер Швайгерде капитал шотыпда көрсетілді. Ал Гаммерфельдерде бул нэтижелср Бакыт жэне Бакытсыз шоттарында корсетіллі.

Германия - шот жургізудің немістік формасының отаны. Ол ең бірінші 1774 жыль. Фридрих Гельфипгпен жазылып шығарылды. Бұл формалар журналды мемориал мен касса кігабына болу нэтижесінде дүниеге келді. Үзак жылдар кассаның есебі болды. Сондыктаи Итальяндык кос бухгалтерияны егпгізу косымша оте белгілі касса кітабына мемориапды косуга экеліп соктырды. Нәтижесінде жазбаларды екj регнстрлерде. ал шоттар бойынша жазбаларды бас кітапта бір per енгізді.

Бумалгерлер жылдан жылға. ғасырдан ғасырға тэжірибелер жинақтай берлі. XV1I1 ғасырда шоттардын бір жіктелуі аналитикалык есептен синтетикалык есептің бөлінуі. жағалау проблемалары. есепке алу әдістері мен заттары калыптасты. бұл есептік тілдің калылтасу кезеңі оолдьі.

XVIII гасырда жабдьгк кұрылымды білдіретін белгілі бір регистрлер жүйесінде екі жакты жабу жургізілді. Осыган байланысты есеп ғылыми заіы болып саналды.

24. Есеп жүргізудің пайда болуы

Қандай ғылымның болмасын пайда болу тарихы, маңызы мен мақсаты және қоғамда алатын өз орны бар екендігі белгілі. Солардың ішінде басқа салалардан өзінің ерекшелігімен оқшауланатын «Бухгалтерлік есеп» саласы бұдан бірнеше жүздеген жылдан бұрын пайда болып, күнделікті өмірде қолданылуы барысында қоғамның әлеуметтік-экономикалық жағдайларына қарай өзгерістерге ұшырап келе жатқан ғылым болып табылады. Бухгалтерлік есеп туралы испаниялық белгілі ғалым Б.Де Солозано «Бухгалтерлік есеп барлық ғылымдар мен өнердің ең алдында тұрады, басқалары онсыз өмір сүре алмаса, бухгалтерлік есеп үшін олардың ешқайсысы қажет емес және де бухгалтерлік есепсіз әлемді басқару мүмкін емес, адамдар да бірін-бірі түсінбес еді» - деген болса, оның әріптесі Американдық ғалым-экономист П.Самуэльсон «Біздің ғасырымыз – машина ғасыры, сондай-ақ ол Бухгалтерлік есеп ғасыры болып табылады»,- дейді. Ал осы ғылымды зерттей келе Р.А.Фаулки «Есеп – бұл барлық бизнестің тілі, яғни философиясы»,- деп айтса, немец ғалымы Рихард Эдлер Фон Мизес «Есеп – бұл бизнестің арожданы, ұяты»,-деп жазған.

Тарих әрқашан адамдарды қызықтырды, әрбір адам өз отанының, өз отбасының, өз ғылымына тарихы туралы білу маңызды. Тарих мыналарды түсінуге мүмкіндік береді:

жүріп жатқан процесстердің динамикасын ашып көруге, олардың заңдылықтарын сипаттауға;

даму процесстерімен байланыста үзілістерді көрсету;

қолданылатын әдістерін эволюция қарастыруға және категориялар қарастыруға;

жалпы тұжырымдардың ашуын бақылауын;

тек адамдарды ғана емес, сонымен қатар проблемалар мен шешімдірдің тарихын көрсетуге;

мамандардың жаңа өзгерістерді дұрыс бағалауды үйрету;

практикада шешілген тапсырмаға шолу жасауға, өйткені тарихан тыс бухгалтерлер бірдей проблемаларды қайта-қайда шешуден мәжбүр болады;

болашақ ақпараттарды ғылыми мұра ретінде қалдыруға, ол жаңа ойларды іздеуді жеңілдетеді;

көп ғасырлық құпияларды ашуға, өйткені бухгалтерлік құжаттар тарихтың тұп нұсқаларын ашып көрсетеді.

Ғылымның тарихын зерттеу туралы сұрақ күман туғызбайды. Сонымен қатар ғылымның даму дәрежесі, оның тарихын зерттеу дәрежесімен анықталады.

Қазіргі кезге дейін бухгалтерлік есептің пайда болуын төменде көрсеткендей түсіндіруге болады.

6000 жыл бұрын бұл кезде шаруалық өмір деректерін мақсаты тіркеу-тіркеп отырып басталды;

500 жыл бұрын бұл кезе Лука Пачолидің кітабы жарыққа шықты және өсиеттер сипаттауға басталды;

100 жыл бұрын бірінші теориялық құрастырмалар пайда болған кез.

Бухгалтерлік есеп (есеп жүргізу ретінде) дүниежүзіндегі кез келген бухгалтерияның іс жүзіндегі қызметінің мәнін айқындап, бағалауға мүмкін береді.