66.Европа елдеріндегі италияндық есептеуді енгізу және қолданылуы

XIX гасыр басынан бастап Итальяндык есепте екі тенденция белгілі болды:

• біріншісі - есепті күндылыктардың козғалысымен сакталуымен байланысты пайда болатын катынастардаи шыгады деп түсіндірді (заңдылыкты бағыт);

• екіншісі - есепті күндылыктарды есепке алуға негізделген деп түсіпдірді (экономикалык бағыт).

Бірінші тенденция - Николло Анастасио мен Джузеппе Борначи- нимен байланысты. Н.Анастасио (1803 жыл) екі маңызды ойлар шығарды:

3. есеп- меишік иелерінін кұкығы мен міндеттемелерін тіркеу;

4. есептік жүйенін оріасында капитал шоты түр;

Барлык шаруашылык өмір деректері осы шотпен байланысты болу керек. Ал Д. Борначини (1818жылы) үшін бухгалтерия әкімшілік бұйрыктарды жургізу жэне реттеу. алдын алу мэдениеті.

Бакылау - бүл есептің шынайы форм асы деп санады.

Екінші тенденция- экономикалык багыттын жактаушылары сонгы корытындысында барлык шоттарда күндылыктар есепке алынады деп сапады. Олар оз іеориясын материалистік деп атады.

Материал исті к тсорияныц түжырымы Джузеппе Людовико Критпен (І 838 жылы) берілді. О.ч есепіін максаты шаруашылык кызмет нэтижелерін зерттеуде деп санады.

Бухгалтерияныц даму барысыпда Италияда 2 мектеп эрекет етті:

• Ломбарттык - бул мектептің негізін калаушы бухгалтер Франческо Вилла (1801-1884 жыл дары) болды. Ол есептін зандылык жэне экономикалык максапарын біріктірді. Вилла білімі бойынша заціер карсы оргаидарынын жұмысшы жан - жакты білімді адам болды. Вилланың айтуынша бухгалтерлік есеп 3 бөлімнен түрады:

8. экономикалык әкімшілік катынастар облысы (есеп теориясы);

9. регистрлерді жүргізу тәртіптері мен оларды тәжірибеде колдану:

баскаруды ұйымдасіыру. сонын ішінде шоттарға ревизия жургізу.

67.Л.Флори оқуындағы баланс түрлері

Л.Флори баланстың екі түрін бөліп көрсеткен болатын:

1. мерзімаралық

2. қорытынды

Бірншіс бас кітаптағы шоттардың ағымдағы сальдолары- оған мерзімдер раралығындағы қаржылық нәтижелержатады.

Екіншісі инвентаризация мәліметтер бойынша құрылды. Оған нақты қаржылық нәтижелер жатады.

Л.Флори барлық шоттарды 4 топпқа бөлді:

1. капитал

2. номиналды шот(операциялық)

3. сауда шоттары(материалдық)

4. есеп айрыс шоттары

68.14Ғ соңындағы шығыс елдеріндегі есептеу құралдары

68.Ертедегі Египетте біздің эрамызға дейін 2000жылдары кіріс-щығыс есебі пайда болыпты. Бұдан соң, дайындалатын ағымдағы есеп, байланысы жоқ түгендеуші, үзілмелі(есеп орнына) қолданыла бастады. Есеп міліметтерін тасымалдауша папирустарға тек қана мүліктер қалдығын ғана жазын қоймай. Мүліктер өрісіндегі барлық әрекет өзгерісте жазылаьтынболған. Ертедегі Египетте XIVғ. материалдық есеп пен шығындардың сметалық есебінгің элементтері біріктіріліп, негізінен материалдық құндылықтар қозғалысының күнделікті есебі жүргізіліді.

Ежелгі ВавилондаXIVғасырға дейін, есептеулер жұмсақ балшықтарға жазылған. Егер есептеулер қате болған жағдайда, балшық тақтайлар жойылған, оның орнына басқа балшық тақтайшалар жазылып отырған. Есеп құжаттары «осы жылғы», «келесі жылғы» құжаттарға топтастырылып, арнайы жәшіктер мен дорбаларға сақталынған. Біздің жыл санауымыздың XIV ғасырынан бастап, бух.есеп жекелеген құқықтық қасиеттері заңды түрде таныла бпстаған.

Ежелгі ПарсыдаXIVғ бух есептің негізгі есептеу құралдары Ибн-Халдун ойлап тапқан сметалық тақтайшаларда жүргізілген. Оның үстіне жазылған есептеулер екі жақты жазуға өте ұқсас болған. Парсылар, есептеуді арнайы жасалған жеті бөлшекті құрылғымен есептеген.

Ежелгі Қытайда бух.есептің дамуы қарқынды түрде жүзеге асты. Қытайлықтар, астық пен мал санарын тексеріп отыру үшін, арнайы белгілер ойлап тапқан.

1937жылы Джордж Ифраның келтірген мәліметіне қарағанда, XIV ғасырда барлық Шығыс елдерінде қолданылған, таразылық және ақшалай өлшем жөніндегі ұғым «кар» Қытайдада пайдаланылған.