6. Қазіргі кездегі тұлға әлеуметтенуі үдерісіндегі тәрбиелеу және білім беру ұйымдарының рөлі.

Әлеуметтену - қарым-қатынаста және іс-әрекетте жүзеге асырылатын, индивидтің әлеуметтік тәжірибені белсенді қайталаудың процесі және меңгеруінің нәтижесі.

Әлеуметтену - бұл тұлғаның қоғамда өмір қамын дұрыс тәсілмен іске асыруына мүмкіндік беретін білімдердің нормалары мен құндылықтардың белгілі бір жүйесін игеру үрдісі болып табылады.

«Тұлға болып туылмайды, тұлға болып қалыптасады» (А.Н Леонтьев).

Мұның басты мағынасы тұлғаны қоғамда қалыптастыруымыз керек. Әлеуметтену динамикалық сипатта болғандықтан тұлға бұл әр қашанда үдеріс, бұл үнемі қалыптасу.

Әлеуметтенудің мәні мына процестерінің қиылысуында ашып көрсетіледі: бейімделу, интеграция, өзін-өзі дамытуы, өзін - өзі жүзеге асыруы.

Зерттеумақсаты:

Жеке тұлғаны әлеуметтендіру арқылы тәрбие бағыттарының

Әлеуметтендірудің жетекші және анықтаушы бастауы – тәрбиелеу. Тұлғаны әлеуметтендірудің педагогикалық негіздері бала жасының психологиялық ерекшеліктеріментығызбайланыстыболуғатиіс. Оқушылардыңдербестігіменбелсенділігінолардыңеңбекке, өздеріне, қоршағанортағадегенқұндылыққатынастарындамыту, оқытументәрбиелеупроцесіндежүзегеасыруарқылықалыптастыруғаболады.

Осыбағытта Ж.Досмұхамедоватындағыпедагогикалықколледждетәрбиежұмысыоқушыныңтұлғасынәлеуметтендірудежүйеліқұрылымбойыншажұмысжасайды. Әрбірстуденттіңсаясимәдениетінің, тәрбиесінің, салауаттыөмірсалтының, әлеуметтікқоғамдықдамуыныңдұрысбағытталуыколледжініңтәрбиелікнегізгібағыты. Топтардағытәрбиежұмысыныңжоспарыколледждіңтәрбиежүйесіненегізделіп,

1. «Жанұя»

2. «Ұжым»

3. «Қоғам»

4. «Әлем»

5. «Мен - Жекетұлға» бағдарыбойыншажұмыстанады.

Осыфакторларбойыншажекетұлғаныжан – жақтыдамыту, қалыптастырукөзделген. Осыбағыттарбойыншажүргізілгенжұмыстар топ жетекшілердіңоқушылардыәлеуметтендірудегіжұмысыныңнегізінқұрайды. Оқужылыныңбасында топ жетекшілероқушылардыңәлеуметтікқұжатынтолтырып, осынегіздежалпыколледжстуденттерініңәлеуметтіккартасыжасақталды. Әлеуметтендірудің сәттілігі тұлғаның қоғамға бейімделуін білдіреді. Сонымен бірге өзін-өзі дамытуға, өзін анықтауға, өзін жүзеге асыруға кедергі келтіретін өмірлік бұрылыстарға қарсы тұру қабілетінде байқатады. Жалпы колледжде жүргізілген барлық жұмыстары студент тұлғасын әлеуметтендіруде негіз бола алады. Тұлғаның әлеуметтік бейнесін сомдау оның жалпы тіршілік әрекетінің неғұрлым маңызды жақтарын сипаттау негізінде жасалды. Ол үшін жүйелеу жолымен мынадай негізгі бағыттар: отбасылық жағдайы, бос уақытын тиімді пайдалану жолдарына материалдық жағынан қамтамасыз ету жағдайына, өмірлік жоспарларына т.б. әсерлер болып алынды. Жеке тұлғаны әлеуметтендіру дегеніміз не? Жалпы білім беретін мектеп жағдайында жекетұлғаны әлеуметтендіру - мәдени элементтерді түсіндіру, әлеуметтік мұрағаттар мен құндылықтарды игеру негізінде жеке тұлға қасиеттерін қалыптастыру. Әлеуметтендіру қоғам талаптарынан жеке тұлғаның қалыптасу кезеңінде бірте – бірте игеруі, сана мен тәртіптің маңызды әлеуметтік даму барысында қоғамда адам өзін тұлға ретінде сезінеді. Бұл тәрбие, адам өздігінен алдында мақсат қойып, оған жетуде өзінің беделі мен сезімін түсінеді, қоғамдағы өз орнына сенімді. Әлеуметтендіру идеяларын іске асыру, жалпы алғанда, педагогикалық процесте оқу және оқудан тыс уақытты толыққанды пайдалануды, сондай-ақ, отбасымен, қосымша білім беру ұйымдарымен тығыз ынтымақтастықты талап етеді.

Тұлғаның әлеуметтенуінің әлеуметтік – психологиялық факторлары жалпы түрде екі үлкен топқа бірігуі мүмкін:

1) әлеуметтенудің әлеуметтік – мәдени жағын көрсететін және оның тарихи, мәдени, ұлттық ерекшеліктері мәселелерін қарастыратын әлеуметтік топ;

2) белгілі бір деңгейде тұлғаның өмір жолының кезеңдерімен анықталатын жеке тұлғалық топ.

В.Г.Крыська тұлғаның әлеуметтенуінің үш факторын (микрофакторлар, мезофакторлар, макрофакторлар), механизмдері мен құралдарын көрсетті.

Тұлғаның әлеуметтенуіне қызығушылық өткен ғасырдың ортасында пайда болды. Әлеуметтену – тұлғаның (барлық өмір сүру кезеңінде) дамуы, қалыптасу процестері және нәтижесі. Әлеуметтену – тұлға мен қоғамның өзара әрекет процесі мен нәтижесі.

Бүгінгітаңдаәлемдік білім кеңестігінетолығыменықпалдасужоғары білім беру жүйесінхалықаралықдеңгейгекөтеруді талап етеді. Әлемніңкөптегеналдыңғықатарлыелдерінің білім беру жүйесіжоғары білім берудіңқұрылымын, мақсатыменміндеттерін, мазмұныментәрбиетехнологиясынөзгертті. Білімді, білік - дағдыларды беру емес, ақпараттық-зияткерлікресурстарды өз бетіншетауып, талдапжәнепайдаланабілетін, адамгершілікидеялардыңқуаткөзіболатын, жеделөзгеріпотыратынәлемжағдайындадамитынжәнеөзін-өзіашыпкөрсетеалатынжекетұлғанытәрбиелеуқажеттігітуындапотыр.