57.№11 Жұмыс. Сұйықтың тұтқырлығы қандай шамаларға тәуелді? Сұйық ішіндегі шарға қандай күштер әсер етеді?

Тұтқырлық дегеніміз сан жағынан жылдамдық градиенті бірге тең кезде параллель қозғалыстағы бірлік ауданға әсер ететін үйкеліс күшіне тең шама. Ол сұйықтың тегіне қарай әртүрлі болады,және белгілі бір сұйық үшін температура мен сұйық ішіндегі заттардың концентрациясына тәуелді болады. Сұйық ішінде батып бара жатқан шарға үш түрлі күш әсер етеді:

P₁=4/3 - ауырлық күші

P=4/3 - кері итеруші күш

– Стокс заңына сәйкес орта тарапынан шарға әсер ететін кедергі күш. Мұндағы шардың радиусын- ,жылдамдығын- ,тығызыдығын- , сұйық тығызыдығын- ,үйкеліс коэффициентін- , ауырлы күшінің үдеуін- деп белгілейміз.

58.№6 Жұмыс. Бернулли теңдеуі. Түтік ішіндегі ағып жатқан сұйықтың статикалық қысымын қалай өлшейді?

Сығылмайтын тұтқыр емес сұйықтың қималары әр түрлі ағын түтігі ішінде қозғалыс жылдамдығы мен қысымның арасындағы  байланысты көрсетеді. Әрине, мұнда сұйықтың ішкі күштерінің жұмысы нөлге тең екендігін ескерту қажет. Сонымен қатар сұйық  пен құбыр қабырғаларының арасында үйкеліс жоқ деп есептейміз, сұйық қозғалысы барынша қалыптасқан және ағын сызықтары  аз ғана иілген болсын.Ол үшін аудандары S₁ және S₂ көлденең қималары АВ және СD -мен шектелген ағын түтігі бөлігін алайық . Қиманың аудандары өте кішкене болғандықтан одан өтетін сұйық бөлшектерінің жылдамдығы мен қысымы тұрақты болып отырады.Енді  осы түтік ішіндегі сұйық ағысына Ньютонның екінші заңын  қолдана отырып, оның қозғалыс теңдеуін жазайық.  Сонда сұйық идеал сұйық болғандықтан энергия шығыны жоқ деп есептеп, энергияның сақталу заңын қолданамыз.Егер сұйық қозғалмайтын болса, онда массасы m сұйықтың потенциалдық энергиясы:  

Егер сұйықтың қозғалу жылдамдығы v болса, оның кинетикалық энергиясы болатынын ескеріп толық энергияны мына түрде жазуға болады:

S₁ қима арқылы Δt уақыт ішінде ағып өтетін сұйықтың Δm₁ массасының толық энергиясы  ΔE₁  сол уақытта S₂ қимасы арқылы ағып  өтетін сұйықтың Δm₂ массасының толық энергиясына ΔE₂ тең болады. Сұйықтың тығыздығы ρ болса, онда

Энергияның сақталу заңына сүйеніп, бұл өрнектердің оң жақтарын теңестірсек және оларды   шамасына бөлсек, онда мына теңдікті аламыз:

мұндағы γ=ρg деп, теңдікті былайша түрлендіреміз:

Егер бұл теңдікті кез келген құбырдың қимасы үшін жазсақ, онда

Бұл формула Бернулли теңдеуі деп аталады.Сонымен Бернулли теңдеуі қалыптасқан ағыстағы идеал сұйық қысымын оның жылдамдығының өзгерісі мен геометриялық биіктігімен байланыстырады.Бернулли теңдеуі, сонымен қатар сұйықтың бірлік көлеміндегі энергияның сақталу заңын тұжырымдайды.

М ұнда :

динамикалық қысым;

– нивелирлік қысым;

p – статикалық қысым. Ол сұйықпен бірге қозғалатын манометрдің көмегімен өлшене алады. Түтіктің әр түрлі бөліктеріндегі қысым түтіктің төменгі ұштары сұйық бөлшектерінің жылдамдықтарына параллель болатындай, сұйық ағынына бүйір қабырғалары арқылы кіргізілген манометрлік түтіктер арқылы өлшенеді Бернулли теңдеуінен келесі тұжырым шығады:

Қимасы әр түрлі горизонталь түтіктегі сұйықтың қысымы сұйықтың жылдамдығы кіші болған жерде көбірек болады, және керісінше, жылдамдық көбірек болған жерде қысым да аз болады.