Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
ЗООЛОГИЯ.docx
Скачиваний:
8
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
818.88 Кб
Скачать

20) Тұқытәрізділер, саргантәрізділер, жайынтәрізділер ж/е трескатәрізділер отрядынын сипаттамасы олардын таралуы практикалык манызы бар негізгі өкілдері.

Тұқытәрізділер жогары бор кабатынан белгілі. Тұқытәрізділер тропикалык тущысуларда пайда болган ж/е осыдан баска ендиктерге таралып тенізге шыккан. Олар Африка, Азия, Солтустік Америка мен Европанын тущы ж/е сортандау сукоймаларын мекендейді.Денесін циклоидты кабыршак немесе суйекті тікенекшелер мен тактайшалар жапкан немесе жаланаш. Жузбеканаттарында тікенді талшыктар әдетте болмайды егер болса онда ол тек біреу,сирек екеу. Қурсак жузбеқанатында тікенектер болмайды. Қурсак жузбеқанаттарынын орналасуы иық белдеуінде мезокоракоидтын кейбір формаларында майлы жузбеканаттын сакталуы тұқытәрізділерди майшабактарга жакындатады. Баска отрядтардан ерекшелігі Вебер аппаратынын болуы. Ол бірнеше майда суйектерден турады, ішкі кулакты торсылдакпен байланыстырып коршаган орта кысымын кабылдайтын органнын кызметін аткарады. Тұқытәрізділер отрядына 3200-дей тур жатады, олпр 3 отрядтармагына 25-29 тукымдаска бірігеді. Казіргі белгілі балыктардын 15%-на жуыгы осы отрядка жатады.

Саргантәрізділер отрядка 4 тукымдаска бірігетін 150-ге жуык тур жатады. Басым копшілігі теніз, аздагандары тущы су балыктары тропикалык ж/е коныржай суларды мекндеушілер. Казба калдыктары эоцен кабатынан белгілі. Бул отряд балыктарынын денелері узарган, циклоидты кабыршакпен капталган. Жузбеканаттарында тікенекті талшыктар болмайды. Арка жузбекананаты аналь канатынын устінде орналаскан. Жуткыншак тістері бар. Жабык торсылдактар, ішегі тік, пилорикалык осінділері жок, ұшкыш балыктардын жактары кыска ал кеуде жузбеканаттарынын ұзындыгы тұлга ұзындыгымен пара-пар.Судын жогаргы кабатында кішірек топ курып тіршілік етеді. Сарганнын денесі жінішке, майда кабыршактармен жабылган, узарган жактары шошактарізді тістермен жабдыкталган. Аталыктары аналыктарына караганда кішірек. Майда балыктармен коректенеді. Уылдырыгын су жагалауына шашады.

Жайынтәрізділер отрядына 28 тукымдаска топтанатын 1200-ге жуык турді біріктіреді. Басым копшілігі Орталык ж/е Онтустік Америка, Африка мен Азиянын тропикалык ж/е субтропикалык облыстарында мекендейді.Негізінен тущы суда мекендейтіндер тек 2 тукымдас окілдері гана (Plotosidae Ariidae) теніз суына откен. Жайындарда нагыз кабыршактар жок. Денесі суйекті тактайшалармен жабылган не жаланаш. Копшілігінде майлы жузбеканат болады.Кеуде кейде баска да жузбеканаттарында тікенді талшыктар дамиды.Аузы козгалмалы жактарында бірнеше катар майда тістер орналаскан. Морфологиялык сол сиякты экологиялык жагынан жайындар оте алуан турлі. Агысы жылдам тау озендерін мекендеушілерде арнайы бекіну мушесі- соргыштар болады. Жайындардын копшілік турлері- балык немесе су тубінде тіршілік ететін омырткасыздармен тіршілік ететін жырткыштар. Кобею биологиясы бойынша да жайындар алуан турлі.

Трескатәрізділер отрядына 11 тукымдаска бірігетін 700-ге жуык тур жатады. Теніз, басым копшілігі суык су тубі бплыктары, булар Солтустік, сол сиякты Онтустік жарты шарда да таралган. Бул отряд окілдерінін жузбеканаттарында тікенді талшыктар болмайды, курсак жузбеканаттары кеуде канатынын алдында орналаскан, жамбас суйектері иык белдеуімен байланыскан. Денесін циклоидты кабыршак жапкан. Торсылдагы туйык. Иіс-сезу жуйесі оте кыскарган, ойткені иіс-сезу капшыгына жанасып жатады. Трескатәрізділер алемдік балык аулаудын 10-15%-н курайды, майшабактардан кейінгі екінші орынды иемденеді.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]