10) Анамния мен амниотаның арасындағы айырмашылықтары. Амниотаның эмбрионалдық дамуы.

Жақтылар таксономиялық жағынан бір-біріне жақын келмейтін 2 топқа жіктеледі. 1 топ - Anamnia (Анамниялар, Қағанақсыздар немесе Су жануарлары). Бұларға шеміршекті, сүйекті балықтар және қосмекенділер жатады. Қосмекенділер құрлыққа шыққанмен сулы ортамен байланысын үзбеген. 2 топ - Amniota (Амниоталар - Қағанақтылар немесе Алғашқы құрлық жануарлары). Бұларға Reptilia, Aves және Mammalia жатады.

Анамниялар мен Амниоталардың бір-бірінен айырмашылығы: а)жұмыртқасының құрлысында; ә) эмбриональдық дамуының сипатында; б) ересектерінің құрылысының көптеген ерекшеліктерінен көрінеді.

а) Анамниялардың жұмыртқасы іркілдек қабықпен қапталған, ол сулы ортада оның формасын сақтайды. Сары уызы аздау, ұрықтық дамуы үшін қажетті су сыртқы ортадан жұмыртқа қабығының қабілетіне қарай енеді. Амниоталардың жұмыртқасы бірнеше қабат қабықтарымен қапталған, формасын сақтап тұрады. Сары уызы мол - дамуы үшін керекті заттар (тірек және энергетикалық) жеткілікті. Ақ уыз үлкен, дамуы үшін су мұнда жеткілікті.

ә) Анамнияларда жұмыртқа клеткасы толықтай бөлшектенеді, пайда болған личинка жұмыртқа қабығын жарып, суға түсіп, желбезектермен тыныс алады. Амниоталардың жұмыртқа клеткасы сары уыздың ішінде жатады. Осыған орай бөлшектену тек анимальды полюсте жүріп, сарыуызда қалқып тұратын бірқабатты ұрық дискісі түзіледі. Ол ары қарай дамып, ұрықтық үш жапырақша: эктодерма, мезодерма және эндодерма түзейді, одан сомиттер пайда болып, органдар жүйесінің бастамасы қалыптасады. Сыртқы ұрықтық қабық - сероза, ішкі ұрықтық қабық - амнион п.б. Личинкалық стадия болмайды. б) Ересек анамниялар мен амниоталарда ерекшеліктер көп. 1 - тері жабындысы анамнияларда су және газ өту үшін тері бездері бөліп шығаратын сілемейлермен жабылған. Қабыршақтар, жабынды сүйектер - терінің дәнекер ұлпасынан пайда болады. Амниоталарда тері бездері аз (сүтқоректілерден басқаларында), эпидермистің үстінгі қабаты мүйізденген. Қабыршақ, тұяқ-тырнақтар, қауырсын, түк-эпидермис туындылары; 2 - тірек - бұлшықет жүйесі Амниоталарда толықтай сүйектенген, әрі жіктелген; 3 - асқорыту жүйесі - амниоталарда жақсы жіктелген; 4 - тыныс алу - анамнияларда желбезек, тері, өкпе; амниоталарда - өкпе; 5 - қантасымалдау жүйесі - амниоталарда кіші және үлкен қанайналу шеңбері жақсы жетілген, жүректе қан шамалы араласады, немесе мүлдем араласпайды; 6 - нерв жүйесі - ми амниоталарда жақсы жіктелген және күрделенген; 7 - зәр-жыныс жүйесі - анамнияларда болатын мезанефрос бүйрек амниоталардың ұрығында ғана жұмыс атқарады, негізінен метанефрос бүйрек.

11 Бауырмен жорғалаушылардың шығу тегі және эволюциясы.

Бауырмен жорғалаушылар класы – Reptilia, алғашқы құрлық омыртқалылары.Жер бетінде тіршілік ететін жоғарғы сатыдағы омыртқалылар. Бауырмен жорғалаушылардың қосмекенді тектерінен бөлінуі орта карбонда (320млн.жыл) жүрген болуы керек. Бұл кезде қарапайым эмболомерлі стегоцефалдар-антракозавлардан(Anthracosauria) Diploverteban сияқтылардан , әліде болса тіршілігі суқоймалары және жағалаумаңы биотоптарымен байланысты болған, майда су және құрық омыртқасыздарымен қоректенетін формалар бөлініп шықты. Бұлар алғашқы карбонда пайда болған, қарапайымды батрахозаврлардан бөлініп шыққан. Соңғы карбон мен пермьде кең тараған өйткені бұл кезеңдердегі қарқынды тау пайда болу процестері жүрді, осыған орай жер бедерінің тілімделуі және құрғақ биотоптардың аудандары артты. Мезозойда рептилиялар шарықтау шегіне жетті. Бор кезеңінің соңында рептилиялардың көптеген отрядтары жойылып кетті. . Бұлар өте қозғалмалы және олардың миы ататектерімен салыстырғанда біршама үлкен болды. Олардың терісі мүйіздене басталуы мүмкін.