22.Дауылбаев қызық көріп а-ны жағадан суға итеріп жіберді.А. Жүзу білмеген еді (бұл туралы Дауылбаев білмеді) және сол себепті суға батып кетті.Дауылбаевтың кінәсі бар ма?

Берілген жағдайда Дауылбаевтің кінәсі бар, өйткені бұл жерде анық қылмыстың құрамы бар. Жалпы бұл жерде А.ның қайтыс болуы кінәлі түрде жүзеге асырылды. Кінә бұл адамның өзінің жасаған іс әрекетіне деген психикалық қатынасы. Кінәсіз қылмыстық жауаптылық орын алмайды. Жалпы біз білетіндей қылмыстық заңда кінәнің екі нысаны бар қасақаналық және абайсызда. Аталған жағдайда Дауылбаевтің кінәлілігінң нысаны немқұрайлы абайсыздықпен жасалды. Өйткені Дауылбаев мүмкін зардапты болжап біле тұра өз іс әрекетеінің қоғамға қауіптіліігі зардаптарын болжап білмей немқұрайлылықпен жасады.

23.Шәкеев С –пен дауласып қалып С.оны ұрып соқты.Шәкеев үйден пышақ алып келіп С–ті қуды.Қашып бара жатқан С – тың қарсы бетіне келе жатқан Тоқтаров оның аяғын шалды,ал Шәкеев бұл жағдайды пайдаланып С–қа бірнеше пышақ жарақатын келтірді. Нәтижесінде С қайтыс болып кетті. Тохтаровтың әрекетінде қылмысқа қатысу белгілері бар ма?Қылмысқа қатысудың обьективті және субьективті белгілерін ашып беріңіз.

Тоқтаровтың әрекетінде қылмысқа қатысу белгілері бар. Қылмысқа қатысушы Тоқтаров көмектесуші ретінде Шәкеевтің жолындағы кедергілерді жоюғағһ, қашып бара жатқан С.ның тоқтауына себеп болды. Қылмысқа қатысу обьективтік жағынан әрекет арқылы, қарсы бетінен келе жатып аяғынан шалу арқылы сипатталады. Ал субъективтік жағынан Тохтаровтың қылмысқа қатысуы жанама қасақаналықпен жасалды, өйткені Тоқтаровөз іс әрекетінің қоғамаға қауіпті екенін ұғынып, одан туындайтын зардапты да алдын алабіле тұра осы зардаптың туындауын тілемеді, бірақ оған саналы түрде жол берді.

24. Өз бақшасынан ұрлықтың алдын алу үшін Хамраев электр тоғы өткізілген сыммен бақшаны қоршады және қауіпсіздік мақсатында "Өмірге қауіпті!Электр тоғы!" деген хабарламаларды іліп қойды.Жасөспірім В. Және О. түнде бақшаға түсті және нәтижесінде В. элетр тоғының әсерінен қайтыс болып кетті.Бұл жағдайда қажеттілік қорғану орын ала ма?

Кейбір жағдайларда қылмыс жасалған кезде,сол қылмыстың құрамы,оның қоғамдық қауіптілігі сияқты белгісі бола отырса да іс қимыл қылмыс болып табылмайтын мән жайлар болады.Ондай көптеген мән жайлар бар соның бірі :қажетті қорғану.

Қажетті қорғану жағдайында қол сұғушы адамға зиян келтіру,яғни қорғанушының немесе өзге бір дамның жеке басын,тұрғын үйін,меншігін,жер учаскесін және басқа да құқықтарын,қоғамдық қауіпті қол сұғушылықтан қол сұғушыға қорғану шегінен асып кетушілікке жол берілмеген болса,ол қылмыс болып табылмайды.Бірақ бұл жерде адамның өміріне қаіпті электр тогын пайдаланды,яғни бұл шектен шығушылық болып табылады.Қауіптілігі дәрежесіне қорғанудың көрінеу сай келмеуі қжетті қорғаныс шегінен шығу деп танлыдаы.Бұлайша шектен шығу тек қасақана зиян келтірілген жағдайларда ғана қылмыстық жауаптылыққа әкеп соқтырады.Осыдан шығатын қорытынды,Хамраев өз бақшасын қорғау үшін осындай электр тогын пайдаланды,бірақ бұл шектен шығушылық болып табылады және ол осындай зиян келтіреді деп бәле тұра,өмірге қауіпті электр тогын іліп қойды,қасақанылқпен жасады.Оның бойында әдейі зиян келтіру деген ниет болмаса да,бірақ жоғарыда айтып кеткендей жағдайдар болды,сондықтан ол жауаптылыққа тартылады.

25.Учаскелік инспектор өз танысымен жеке әңгімесінде ,жабдықтау бөлімінің бастығы Құсайынов 500 000 теңге сомасындағы ақшалай қаражатты ұрлағанын білді.Бұл жағдайда қылмыстық істі қозғауға негіз бар ма?Қылмыстық істі қозғаудың себептері мен негіздерін атап көрсетіңіз.Жасалған қылмыс туралы арыздар және хабарлауларды тексерудің тәртібі қандай?

Бұл жағдайда қылмыстық істі қозғауға негіз жоқ. Ендеше қылмыстық істі қозғаудың себептері мен негіздерін атап көрсетейін. Қылмыстық істі қозғау үшін міндетті түрде қылмыстың төрт белгісі болуы қажет:қоғамға қауіптіліг, жазаланушылыға, кінәлілігі, құқыққа қайшылығы. Және сонымен қоса қылмыс құрамының да негізгі төрт белгісі болуы қажет: қылмыстың объективтік және субъективтік жағдайы, объектісі және субъектісі болуы қажет.Аталған жағдайда қылмыс құрамы мүлдем толық емес, сондықтан қылмыстық істі қозғпуға негіз мүлдем жоқ.Жасалған қылмыс туралы арыздар мен хабарлау тәртібі:Егер анықталған тергеуден тыс қылмыстық іс қозғау қылмыстық іс қозғауға құқығы бар нақты органның немесе уәкілетгі адамның құзыретіне кірмейтін болса, онда қылмыс жөніндегі арыз немесе хабарлама қылмыстық іс қозғау туралы шешім қабылдау үшін құзыретті органға беріледі.1) қылмыс оқиғасынын, яғни себебі мен негізін анықтау қажет. 2) қылмыс құрамының болуы керек (субъектісі, объектісі, субъективтік жағы, объективтік жағы).Қылмыстық iс қозғау тәртiбi: 1. себеп пен негiз болған кезде анықтаушы, анықтау органы, тергеу бөлiмiнiң бастығы, тергеушi, прокурор қылмыстық iс қозғау туралы қаулы шығарады. 2. Қаулыда: оның шығарылған уақыты мен орны, оны кiм жасағаны, iс қозғаудың себептерi мен негiздерi, ол кiмге қатысты немесе қандай факт бойынша қозғалып отырғаны, белгiлер бойынша iс қозғалып отырған қылмыстық заңның бабы, сондай-ақ iстiң бұдан былайғы бағыты көрсетiледi. Қылмыстық iс қозғау туралы қаулының көшiрмесi жиырма төрт сағаттың iшiнде прокурорға жiберiледi. Қабылданған шешiм туралы арыз берушiге және өзiне қатысты iс қозғалып отырған адамға оған қылмыстық iзге түсудiң басталуына байланысты құқықтар мен мiндеттердi түсiндiре отырып, хабарланады.Қылмыс туралы арыз немесе хабар бойынша шешiм ол түскен күннен бастап үш тәуліктен кешiктiрiлмей қабылдануға тиiс.Оларды тексеру үшін қосымша мәлiметтер алу, құжаттарды немесе өзге материалдарды талап ету, оқиға өткен жердi қарау, сараптама жүргiзілуі мүмкін. Бұл кездегі мерзiмдi анықтау органының бастығы, тергеу бөлiмiнiң бастығы он тәулiкке дейiн, ал ерекше жағдайларда - екi айға дейiн ұзарта алады, бұл туралы жиырма төрт сағаттың iшiнде прокурорға хабарлануға тиiс.

26.Айыпталушы Оспанов пәтерін тінту кезінде 10 бейнемагнитофон, 50 кг май және 120 кг ет табылды.Барлық табылған тауарларды криминалды полиция қызметкері, өз шешімі бойынша сату үшін дүкенге тапсырды.Полиция қызметкері дұрыс істеді ма?

Аталған жағдайда криминалды полиция қызметкерінің әрекеті дұрыс емес.Айыпталушы Оспановтың пәтерінен алынған заттарды өз шешімі бойынша сату үшін дүкенге тапсыруы орынсыз әрекет болып табылады.Бұл жағдайда криминалды полцияның шешім шығаруға құқығы жоқ,барлық табылған тауарларды сату үшін дүкенге тапсыруы оның өз қызметін асыра пайдаланғандығы болып табылады.Жоқ дұрыс істемеді. Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 230-бабы бойынша тiнту - болған істі тергеу үшiн маңызы бар заттарды немесе құжаттарды табу және алу мақсатында жүргiзiледi. Біздің жағдайдағы мүлік ұрланған болуы мүмкін, өйткені оның мөлшері тым көп. Өкілетті орган осыған ұқсас заттардың ұрлануы туралы ақпаратты іздей бастайды. Белгілі бір уақыт ішінде мүліктің ұрланғандығы анықталса, заңды иегеріне қайтарылады. Табылмаса ол мүлік сот шешімімен тәркіленеді. Қазақстан Республикасының Қылмыстық-атқару кодексінің 61-бабы бойынша сотталушының тәркiленген мүлкiн уәкiлеттi мемлекеттiк органға беру Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес оған қойылатын барлық талаптар қанағаттандырылғаннан кейiн жүргiзiледi. Тәркiленген мүлiк есебiнен қанағаттандыруға жататын талаптар жөнiнде мемлекет оны сатудан немесе одан әрі пайдаланудан алынған қаражат шегiнде жауап бередi. Тәркiленген мүлiктi уәкiлеттi мемлекеттiк органға беру тәртiбiн Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлейдi. Берілген жағдайда криминалды полиция қызметкері билiктi не қызметтiк өкiлеттiктi асыра пайдаланып кеткен. Ол ҚР Қылмыстық кодексінің 308-бабаымен жазаланады

27. Келесі талаптар бойынша соттылықты анықтаңыз:

Алимент талап ету

Қарызды талап ету

Жұмысқа қайта алу талабы

Тұрғын үй иемденуді бөлу талабы.

Алимент талап ету келер болсақ, жалпы Алименттер (лат. alimentum деген сөзінен — "тағам, асырап-бағу" дегенді білдіреді) — заңда белгіленген жағдайларда бір отбасы мүшелерінің оның өзге мүшелерінің пайдасына төлеуге міндетті белгілі бір ақшалай қаражат. Алименттік міндеттемелер негізгі отбасылық қатынастар болып табылады, ал олардың мақсаты — отбасының еңбекке қабілетсіз және көмек қажет ететін мүшелерін асырау. Алименттер сот шешімімен (алименттер төлеудің соттық тәртібі) немесе тараптардың келісімімен (алименттер төлеудің ерікті тәртібі) төленеді.

Қарызды талап ету несие беру Қайтарылу дәрежесіне қарай:

1. Стандартты несие — қайтарылу уақыты жетпеген, бірақ қайтуында ешқандай күмән жоқ несиелер;

2. Кумәнді несиелер — қайтарылу уақыты кешіктірілген, мерзімі ұзартылған және банк үшін тәуекел туғызатын несиелер. Соңғы қабылданған активтердің жіктеу ережесіне сәйкес, күмәнді несиелер ішінара бөлінеді: 1-санатты күмәнді, 2-санатты күмәнді, 3-санатты күмәнді, 4-санатты күмәнді, 5-санатты күмәнді.

3. Үмітсіз несиелер — қайтару уақыты кешіктірілген, мерзімі еткен ссудалар шотына жазылған несиелер.

Осы талаптар бойынша соттылыкты аныктайды:

-алимент талап ету;

-карызды талап ету;

Тургын уйди иемденудi болу талабы;

Бұның барлығы бойынша соттылық Азаматтық процесс негізінде жүзеге асырылады.

28. Қамалов және Бұрханов мас күйінде бір – бірімен төбелесіп қалды және нәтижесінде Бұрхановтың жаңа пальтосы жыртылып қалды.Келесі күні оның әйелі Қамаловтан пальтоның құнын өндіріп алу туралы талаппен сотқа шағымданды.Сот қандай шешім қабылдауы тиіс? деген сұраққа жауап беретін болсам, сот Қамаловтың әйелінің пальтоның құнын өндіріп алу туралы талабын қабылдап, Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 187 бабының 1-тармағы бойынша жаза тағайындауы керек. Яғни «бөтен адамның мүлкін қасақана жою немесе бүлдіру, едәуір зиян келтірсе – айлық есептік көрсеткіштің елуден бір жүзге дейінгі мөлшерінде айыппұл салуға, не бір жүз сағаттан бір жүз сексен сағатқа дейінгі мерзімге қоғамдық жұмыстарға тартуға, не бір жылға дейінгі мерзімге түзеу жұмыстарына, не екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге, не дәл сол мерзімге бас бостандығынан айыруға жазалануы»,- тиіс. Санкция түрі балама: жазаның екі немесе одан да көп түрі көрсетілген. Ал Қамаловтың мас болуына тоқталатын болсам, Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 18 бабында: «Алкогольді ішімдікті, есірткі заттарды немесе басқа да есеңгірететін заттарды пайдалану салдарынан мас күйінде қылмыс жасаған адам жауаптылықтан босатылмайды», -делінген.

29. 15 жасар Сәрсенов , тоғыз сынып бітіргеннен кейін , база директорына өзін жұмысқа қабылдауын сұрап өтініш берді.Директор Сәрсенов 16 жасқа толмады деп оның өтінішін қабылдамады.Директор шешімі дұрыс па? деген сұраққа жауап беретін болсам, Директордың шешімі дұрыс, себебі Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексінің 30-бабының 2-тармағына сәйкес: «орта білім беру ұйымында негізгі орта, жалпы орта білім алған жағдайда, он бес жасқа толған азаматтармен, ата-анасының біреуінің, қорғаншысының, қамқоршысының немесе асырап алушысының жазбаша келісімімен еңбек шарты жасалуы мүмкін делінген.

30. Фабрика қаладан 10 км қашықтықта орналасқан жерге көшінуе байланысты, фабрика қызметкерлері жаңа жұмыс орнына шығудан бас тартты.Фабрика әкімшілігі қызметкерлерін жақын уақытта олар жұмыстан шығарылуы туралы ескертті .Бұл дауда кімнің пікірі дұрыс? деген сұраққа жауап беретін болсам, фабрика қызметкерлерінің пікірі дұрыс, себебі Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексінің 42-бабына сәйкес: біріншіден, егер еңбек шартында, ұжымдық шартта ескертудің анағұрлым ұзақ мерзімі көзделмесе, жұмыс беруші жұмыс берушімен басқа жерге көшетіні туралы қызметкерге кемінде бір ай бұрын жазбаша ескертуге міндетті. Екіншіден, қызметкер жұмыс берушімен бірге басқа жерге жұмысқа ауыстырылған жағдайда, жұмыс беруші қызметкердің көшуіне байланысты осы Кодекстің 153-бабында көзделген өтемақы төлемдерін, яғни қызметкер мен оның отбасы мүшелерінің көшіп-қону және мүлкін жеткізу жөніндегі шығыстарын өтеуге міндетті. Үшіншіден, қызметкер жұмыс берушімен бірге басқа жерге ауысудан жазбаша түрде бас тартқан жағдайда, қызметкермен еңбек шарты осы Кодекстің 59-бабы 1-тармағының 1) тармақшасын да көзделген негіз бойынша тоқтатылады. Сондықтан да фабрика әкімшілігі қызметкерлерін жұмыстан шығара алмайды.

31. Ресторан бухгалтері директор бұйрығымен бухгалтериядан осы ғимаратта орналасқан және осы еңбекақымен ас бөлмесіне ауыстырылды. Бухгалтер ас бөлмесінде жұмыстан бас тартты, себебі ол мұндай ауыстыруға келісімін берген жоқ еді. Ресторан директорының ойынша бұл жұмыс ауыстыру емес жұмыс орнын ауыстыру ,сондықтан қызметкердің келісімі қажет емес.Бұл дауда кімнің пікірі дұрыс ? деген сұраққа жауап беретін болсам, ресторан директорының пікірі дұрыс, себебі Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексінің 41-бабының 3-тармағына сәйкес: «Қызметкерді сол ұйымда басқа жұмыс орнына, осы ұйымның сол жердегі басқа құрылымдық бөлімшесіне ауыстыру, оған басқа механизмде немесе агрегатта жұмыс істеуді тапсыру, егер бұл осы баптың 1-тармағында көзделген(қызметкердің лауазымы, мамандығы, кәсібі, біліктілігі, жалақы мөлшері, жұмыс уақыты мен тынығу уақытының режимі) өзгерістерге әкеп соқпаса, басқа жұмысқа ауыстыру болып табылмайды және бұған қызметкердің келісімін алу талап етілмейді.

32. Асанов 28 қазан күні оны 5 қарашадан бастап өз еркі бойынша жұмыстан шығарылуы туралы өтініш берді.Бірақ әкімшілік оны жұмыстан шығару туралы бұйрықты 12 қарашадан шығарды. Әкімшілік әрекеттері заңға сай ма? деген сұраққа жауап беретін болсам, әкімшіліктің әрекеттері заңға сай, себебі, Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 15 мамырдағы Еңбек кодексінің 57-бабы, қызметкердің бастамасы бойынша еңбек шартын бұзу:

1. Осы баптың 4-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, қызметкер жұмыс берушіге кемінде бір ай бұрын жазбаша ескерте отырып, еңбек шартын өзінің бастамасы бойынша бұзуға құқылы.

2. Еңбек шарты қызметкер мен жұмыс берушінің арасындағы келісім бойынша осы баптың 1-тармағында көзделген ескерту мерзімі аяқталғанға дейін бұзылуы мүмкін. Яғни, әкімшіліктің 28 қарашаға дейін бұйрықты шығаруға құқығы бар.

33. Бұл есепте бухгалтер Әлімжановаға жұмысқа кешігіп келгені үшін 1 сәуір күні сөгіс шығарылды.28 тамыз күні ол жұмысқа тағы да кешікті. Әкімшілік 5 қыркүйек күні Әлімжанованы еңбек тәртібін бұзғаны үшін жұмыстан шығарды. Әлімжанова бұл бұйрықпен келіспей сотқа жүгінді.Сот қандай шешім қабылдауы тиіс? Әлiмжанова сотка жүгiндi: Бұл жерде әкiмшiлiк бухгалтер Әлiмжанованы жұмыстан шығаруына негiз жоқ. Әкiмшiлiк Әлiмжановага 1 сәуiр күнi сөгiс жариялады. 28 тамыз күнi қатаң сөгiс жариялауы тиiс едi. Егер Әлiмжановага еңбек тәртiбiн 3 рет бұзганда ғана әкiмшiлiк еңбек шартын жұмыс берушiнiң бастамасы бойынша бұзу түрiндегi тәртiптiк жаза қолдануға құқығы бар. Сот Әлiмжанованың өтiнiшiн қанағаттандыруы керек.

34. Программист Серкебаеваны 4 айдан көп ауырғанына байланысты әкімшілік жұмыстан шығарды.Жұмыстан шығарылу кәсіподақпен келісілген жоқ және Серкебаеваның орнына жаңа қызметкер алынған жоқ, оның міндеттері басқа программисттер арасында бөлінді. Серкебаеваны жұмыстан шығару заңды ма? Программист Серкебаеваның жұмыстан шығарылуы дұрыс, заңды. Себебi, еңбек кодексiнiң 54 бабының 1 тармағының 17 тармақшасында көзделген жағдайда: «Қызметкер ҚР-ның Үкiметi бекiтетiн» еңбекке қабiлетсiздiктiң анағұрлым ұзақ мерзiм белгiнiн аурулар тiзбесiне енген жағдайларда қоспағанда қызметкер еңбекке уақытша қабiлетсiздiгi салдарынан қатарынан 2 айдан астам уақыт шықпаған жағдайда жұмыстан босату орын алады. Қызметкермен еңбек шарты жұмыс берушiнiң бастамасы бойынша бұзылуы мүмкін.

35. Азамат Есенов үлкен мөлшерде заңсыз ағаштарды шауып тастады. Бұл құқық бұзушылық үшін қандай жауапкершілік белгіленген? Бұл есеп 1997 жылы 16 шілдеде қабылданған ҚР қылмыстық Кодексінің нормаларына сәйкес шешіледі.

1. Барлық топтағы ормандарда ағаштар мен бұталарды, сондай-ақ орман қорына кiрмейтiн ағаштар мен бұталарды заңсыз кесу, сол сияқты өсуiн тоқтату дәрежесiне дейiн зақымдау, егер бұл әрекеттер елеулi зиян келтiрсе, -       жүзден екi жүз айлық есептiк көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде немесе сотталған адамның екi айға дейiнгi кезеңдегi жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерiнде айыппұл салуға, не сотталған адамның мүлкi, сондай-ақ қылмыстық әрекеттер объектiсi, қылмыс жасау қаруы немесе құралы, айналымнан алынған зат болып табылатын мүлiк тәркiленiп немесе онсыз алты айдан бiр жылға дейiнгi мерзiмге түзеу жұмыстарына жазаланады. ҚР-ның заңдарында белгіленген айлық есептік көрсеткіштен жүз есе асып түсетін жіне одан да көп залал мөлшері елеулі зала деп танылады.

36.Жер заңымен жер учаскесін мемлекеттік және қоғамдық қажеттіліктерге мәжбүрлеп алу белгіленген. Мемлекеттік және қоғамдық қажеттіліктер деген не? Жер учаскесiн мемлекет мұқтажы ұшін мәжбүрлеп иелiктен шығару кезiндегі ерекше жағдайлар(Қазақстан Республикасының Жер Кодексінің 84-бабының 2-тармағы):

Халықаралық мiндеттемелер;

Қорғаныс қажетiне, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға, сауықтыру, рекриациялық және тарихи-мәдени мақсаттарына арнап жер беру және арнайы экономикалық аймақтардың құрылуы мен олардың жұмыс iстеу.

Пайдалы қазба кең орындарының табылуы және оларды қазу.

жол, электр тарату желілерін, байланыс желiлерiн магистральдi құбырлар, елдi-мекендердің ортак пайдаланудағы инженерлiк-коммуникациялык желiсiн салу, сондай-ақ мемлекеттік маңызы бар баска да объектiлердi салу;

Құлау қаупi бар авариялык және ескірген тұрғын үйлердi бұзу.

Осы бапта белгiленген ерекше жағдайлардың тiзбесiне жататын құрылыс объектiлерiнiң бөлiгiнде елдi – мекендердің бас жоспарларын орындау, сондай-ак мемлекеттік және өңірлік бағдарламаларда көзделген объектiлердi, мемлекеттік мүдделерді камтамасыз ететiн инветициялык жобаларды салу және қоғамның маңызы бар мақсаттарға қол жеткiзу болып табылады.