4.Ақпараттық қатынастар – ақпараттық құқықтың негізгі пәні

Ақпаратпен алмасу және ақпаратпен күрес ғасырында актуалдык сұрақ болып Ақпараттық меншік, субъектiлердiн Ақпараттық қатынастардағы құқықтық жағдайы, колданушылар мен провайдерлердiн Интернет жүйесiнде алатын орны болып табылады. Бұл сұрақтың барлығы Ақпараттық құқықтық нормалармен реттеледi.

Казiргi уакытта республикада Ақпараттық заң шығару процессi жүруде, бірақ бiз көптеген мемлекеттерден артта калып отырмыз. Онын iшiнде Интернет жүйесiнде Ақпараттық қатынастардың құқықтық реттелуi мен Ақпараттық кауiпсiздiк туралы сұрақ бойынша мәселелер қаралып жатыр.

Ақпараттық нормаларды реттейтiн қатынастары бойынша мыналарға бөлуге болады: азаматтардын Ақпараттық құқығы, Ақпараттық компьютерлiк нормалар, телекоммуникациялык нормалар тағы сол сияқты және бұл нормалар әкiмшiлiк, азаматтык құқық, қылмыстық құқық тағы басқа нормаларға жатады, бірақ объектiлердiң спецификасы бойынша ерекшеленедi.

Қазіргі заман талабына сай адамдардың мәлімет алмасуына, қарым-қатынасына ақпараттық-коммуникативтік технологиялардың кеңінен қолданысқа еніп, жылдам дамып келе жатқан кезеңінде ақпараттық қоғамды қалыптастыру қажетті шартқа айналып отыр. Келешек қоғамымыздың мүшелері – жастардың бойында ақпараттық мәдениетті қалыптастыру қоғамның алдында тұрған ең басты міндет. 

Біріккен ұлттар ұйымының шешімімен «ХХІ ғасыр – ақпараттандыру ғасыры» деп   аталды. Қазақстан Республикасы да ғылыми-техникалық прогрестің негізгі белгісі – қоғамды ақпараттандыру болатын жаңа кезеңіне енді. Қоғамды ақпараттандыру – экономиканың, ғылымның, мәдениеттің дамуының негізгі шарттарының бірі.

5.Ақпараттық құқықтың әдіс-тәсілдері

Казiргi уакытта дуниежүзi бесiншi Ақпараттық революцияны басынан кешiрiп отыр,себебi ақпаратты алу, тарату өте жылдам каркынмен кимылдауда. Техниканың, байланыс пен коммуникацияның дамуы вертуалдык әлемдi дамытты. Компьютердiң көптiгi, Ақпараттық технологиялардын дамуы, ғылыми зерттеулердің,бизнестiң дамуына, бiлiм мен әлеуметтік қоғамның жаксаруына әкеліп сокты.

Казiргi заманда « Ақпараттық қоғам» түсінігі көптеп колданылуда, тек осы қоғам мемлекеттiк территориялық шекараны мойындамайды. Ақпараттық қоғамның негiзгi базасы болып мультимедиа саналады. Яғни Интернет және басқа да көптеген ақпарат қызметтерi.

Тек қана Интернет пен БАҚ негiзгi ақпаратты алу, өңдеу, тарату жұмысымен айналысады.Тиісінше, казiргi заманда оларсыз жұмыс жасауды елестету өте қиын, олардың манызы өте зор. Әрбір құқық өзіне тән пәні және әдістерімен ажыратылады.

Ақпараттық ұқықтық реттеу әдісі дегеніміз — біртектес қоғамдық қатынастарды сапалы құқықтың реттеуді жузеге асыруға көмектесетін заңдық тәсілдер. Құқықтық реттеудің мынадай негізгі әдістері бар:

• имперактивті (тегеуірінді түрде) — тыйым салу, міндеттеу және жазалауға негізделген жазбаша өкім әдісі;

• диспозитивті —рұқсат етілуге, үйлестіруге, бостандық пен теңдікке негізделген тараптардың тең құқықты әдісі.

Сондай-ақ қосымша әдістер де болады:

• көтермелейтін— құрметтеуге лайықты іс-өрекет үшін марапаттау әдісі;

• ұсынылатын— мемлекет пен коғам үшін лайыкты мінез-құлықты жүзеге асыруға кеңес беру әдісі.

Ақпараттық құқығы әдістерін мынандай белгілермен: 1) ақпараттықтік құқықтык қатынастар және солардың негізінде туындайтын басқа да қатынастарды реттейтін императивтік және диспозитивтік нормалардың қосындысымен; 2) ақпараттық құқығы пәнін реттейтін орталықтанған, жергілікті және шартты әдістердің қосындысымен; 3) әлеуметтік әріптестіктің тараптарының өкілдерін қатыстыра отырып қоғамдық қатынастарды реттеуде әлеуметтік-әріптестік келісімдерді барынша кең пайдаланумен;