34. Мемлекет экономикасын дамытудағы салыктардын экономик. Маңызы және рөлі

Салыктар дегеніміз - занды жэне жеке тулгалар дан белгілі бір мөлшерде , мерзімде мемлекетгік бюджеткв төленетін міндетті төлем.

Салыктың экономикалык категория ретІндегІ аныктамасы былай тужырымдалады:

Салыктар - улттык табысты жинактап, шогырландырып. кайта бөлудін каржылык катынастарын с ипаттаГпын, сондай-ак шаруашылық жургізуші субъектілер мен азамаггардын. мемлекетпен екі арада каржы козін кур\га байланысты туындаіітын каржы катынастарының жиынтығын сипаттайтын экономикалык категория. Салыктардык экономикалык мәні өз кызметін жүзеге асыру үшін мемлекетте жинакталатын улчтық табыстык бөлігін білдіреді.

Салыктар мемлекетпен бірге пайда болды. онын өмір сүруінің негізі болып таб. Адамзат дамуының барлык тарихында салык нысандары мен әдістері мемлекет суранысына және кажеттіктеріне карай озгеріп , жаңартылады. Салыктар өзінің ец үлкен дам\ына тауар-акша катынастарынынжүиесінде жетілді. КР cajTbiK са.іу кагидалары:

әдіддік - салык твлеушінін табысына карай салык салынуы керек .

салык салудын міндеттілігі - салык төлеуші өзіне жуктелген салыктарды белгілі бір мерзімде және мөлшерде толеугс тпісті.

бірту.тастылык - ҚР-ң барлык аумагында бірту.тас салык жуйесі жумыс жасайды.

айкындылык - салык телеуші үшін салыктарды не үшін. капдан. кашан төдеуте тиісті екеніайкын болуы керек.

36.Салык кодекси. С.Кодексинде салықты және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдердi белгілеу, енгізу және есептеу мен төлеу тәртiбi жөніндегі билiк қатынастарын, сондай-ақ мемлекет пен салық төлеуші (салық агенті) арасындағы салық міндеттемеcін орындауға байланысты қатынастарды реттейдi. Қазақстан Республикасының салық заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді. С.Кодексте көзделмеген салықты және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдердi төлеу жөніндегі мiндет ешкiмге жүктелуге тиiс емес. Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер осы Кодексте белгiленген тәртiппен және жағдайларда белгіленедi, енгiзiледi, өзгертiледi немесе күшiн жояды.  С.Кодекси пен Қазақстан Республикасының басқа да заңнамалық актілерiнiң арасында қайшылықтар болған кезде салық салу мақсатында осы Кодекстiң нормалары қолданылады. Осы Кодексте көзделген жағдайларды қоспағанда, салықтық қатынастарды реттейтiн нормаларды салықтық емес заңнамаға енгiзуге тыйым салынады.  Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта С.Кодекстегіден өзгеше  ережелер белгiленсе, көрсетілген шарттың ережелерi қолданылады. 

жариялылык - КР-н Салык кодексіне жэне салыкка катысты заңнамалык кужаттарга енгізілген езгерістер мен толыктырулар баспасөз кұралдарында жариялануы тиіс, ол туралы акрпараг ал\ға әрбір салык төле\шіге мумкіндік жасалуы керек. <алык салу кагилалары оның мәнін сипаттайтын салык функциясында көрініс табады. L фискалдык - мемлекетті каржымен камтамасыз ету аркылы сигтатталады. 2. қайта бөлу - үлттык табысты каПта бөлу барысында көріиіс табады. j бакылау- салык төлеуші занды жзне жеке тулганың каржылык кьпметін жанама түрде бакылау Л реттеушілік - сяыктардын толык жэне уакытылы мемлекет казынасына түсуін камтамасыз ету барысында колданылатын куралдар аркылы сипатталады. Ол күралдарға мыналар жатады: салык салу тәсіллері

әдістері; салыкт. Женілліктер; салыктык ставкалар т.б.

Салықтың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің түрлері:

1. Қазақстан Республикасында мынадай: 1) салықтар; корпоративтік табыс салығы; жеке табыс салығы; қосылған құн салығы; акциздер; экспортқа рента салығы; жер қойнауын пайдаланушылардың арнаулы төлемдері мен салықтары; әлеуметтік салық; көлік құралы салығы; жер салығы; мүлік салығы; ойын бизнесі салығы; тіркелген салық; бірыңғай жер салығы; 2) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер; мемлекеттік баж; алымдар; тіркеу алымдары; автокөлік құралының Қазақстан Республикасы аумағымен жүргені үшін алым; аукционнан алынатын алым; жекелеген қызмет түрлерімен айналысу құқығы үшін лицензиялық алым; телевизия және радио тарату ұйымдарына радиожиілік спектрін пайдалануға рұқсат беру үшін алым; мыналар: жер учаскесін пайдаланғаны үшін; үстіңгі көздерден су ресурсын пайдаланғаны үшін; қоршаған ортаға эмиссия үшін;

жануарлар әлемін пайдаланғаны үшін; орманды пайдаланғаны үшін; ерекше қорғалатын табиғи аумақты пайдаланғаны үшін; радиожиілік спектрін пайдаланғаны үшін; қалааралық және (немесе) халықаралық телефон байланысын, сондай-ақ ұялы байланысты бергені үшін; кеме жүзетін су жолдарын пайдаланғаны үшін; сыртқы (көрінетін) жарнаманы орналастырғаны үшін төлемақылар қолданылады.Салықтың, бюджетке төленетін басқа да мiндеттi төлемдердiң сомасы Қазақстан Республикасының Бюджет кодексiнде және республикалық бюджет туралы заңда айқындалған тәртіппен тиiстi бюджеттердiң кiрiстерiне түседi.

37. Патент: берілу тәртібі және кунын анықтау.

Патент негізінде арнаулы салық режимін мынадай талаптрга сай келетін: І.жалдамалы қызметкерлердің еңбегін пайдаланбайтын 2.жеке кэсіпкерлік нысандагы кызметті жүзеге асыратын З.жыл ішіндегі табысы 2,0 млн тенгеден аспайтын жеке кәсіпкерлер қолданады.

Патент негізінде жұмыс жасау үшін жеке кэсіпкерлер мынадай талаптарга сай болу қажет:

жолдамалы жұмыс күшін колданбауы тиіс

жеке кэсіпкерлік негізінде жүмыс жасауы тиіс

салык кезеңіндегі табысы екі млн тенгеден аспауы тиіс

патент күны жеке кэсіпкердің болжама табысынан екі пайыз мөлшерде аныкталады. Патент негізі бір айдан бір жылга дейін жұмыс жасау салык міндеттерін өтеуге болады.