32. Есеп айырысу формалары мен құралдары

Банктің ес.а−кассалық операциялары екі формада жүзеге асады: колма қол ақшалар мен қолма қолсыз ақшалармен есеп айырысу. Қолма қол ақшалармен ес.а−лар-бұл нақты ақшалармен төлемдер және аударымдар жасауды сипаттайды.Мұндағы нақты ақшаларға :банкноталар және монеталар жатады. Қолма қолсыз ақшалармен ес.а−клиенттердің бнкте ашқан шоттары көмегімен, олардың тапсырмасы негізінде бір шоттан екінші бір шотқа аударылытан төлемдердің жиынтығы.Мұнда қолма колсыз ақшалар−чектер,пластикалық карточкалар электрондық аударымдар көмегімен пайдаланылатын клиенттердің шоттардағы сақтаған ақшалары ( депозиттер)

Қолма қолсыз ес.айырысуларда қолданылатын төлем құжаттарының түрлеріне мыналар жатады: Төлем тапсырмасы Төлем талап тапсырмасы Инкассалық үкім Чекпен ес.айырысу Вексельмен е.а Төлем тапсырмасымен е.а−бұл қазіргі кезде кеңінен қолданылатын е.а формасы. Төлем тапсырмасы−ақшаны аударушының аталған тапсырмада көрсетілген ақша сомасын бенефициарға аудару туралы қызмет көрсетуші банкке берген тапсырмасы.

Төлем талап тапсырмасы−бенефициардың төлеушіге оған қызмет көрсетуші банкке бағытталған ,жөнелтілген өнім,атқарылған жұмыстар және көрсетілген қызмет құнын жіберілген ес.а құжаттары негізінде төлеу талабы.

Инкассалық үкім –заң актілеріндекөзделген жағдайда ақшаны жөнелтушінің келісімінсіз,оның банктік шотынан ақшаны алу үшін пайдаланылыһатын төлем құжаты.Инк-қ өкім салық және кеден органдарына төленбеген төлемдерді,сондай ақ соттың шешімі бойынша басқада төлемдерді талап ету жағдайында қолданылады.

Чекті есеп айырысу барысында төлем құралы ретінде заңды және жеке тұлғалар пайдалана алады.Чек арқылы е.а−удың қолайлылығы мынада:егер де төлеуші тауарды алғанға дейін төлегісі келмей,ал жабдықтаушы төлеуге кепіл бергенше тауарын жібергісі келмеген жағдайда ;сатушы белгісіз болған жағдайда.

Вексель қолма қолсыз есеп айырысудың бір құралына жатады.Себебі векселдің атқаратын басты қызметі төлем құралы.Вексельдің түрлері жай және аудармалы болып келеді.Вексель−белгілі бір соманы алдын ала келісілген мерзімде және белгіленген жерде төлейтіндігі туралы борышқордың қарыздық міндеттемесі.Жай вексель-вексельді ұстаушыға вексельде көрсетілген соманы белгілі бір уақытта немесе талап етуге байланысты төлеу туралы вексель берушінің еш нарсемен негізделмеген міндеттемесін сипаттайтын вексель.Аудармалы вексель –вексельде көрсетілген соманы белгілі бір уақытта алғашқы вексельді ұстаушыға төлеу туралы үшінші бір тұлғаға вексель берушінің ешнәрсемен негізделмеген ұсынысын сипаттайтын вексель

33. Кредитный потенциал банковской системы - сумма, на которую система коммерческих банков может увеличить массу денег в обращении путем предоставления новых займов гражданам и фирмам.  Кредитный потенциал банковской системы = произведение избыточного резерва системы коммерческих банков и денежного мультипликатора. Опрос о кредитном потенциале коммерческого банка затрагивает экономически обоснованные границы использования мобилизованных вбанке источников денежных средств для предоставления кредита и совершения других операций банка. Данный вопрос имеет прежде всего теоретический аспект, а также важное прикладное значение с точки зрения организации денежного оборота и работыкоммерческого банкаЛМобнлизация и концентрация свободных денежных средств в хозяйстве — приоритетная функция и экономический базис в деятельности коммерческого банка. От мобилизации и концентрации денежных средств в банке зависит и количество средств, которые в основном путем кредита, а также других активных операций включают в процесс воспроизводства. Задача банка — в большей мобилизации свободных денежных средств и их размещении в оптимальные, с точки зрения прибыльности банка, активы. Вместе с тем проблема состоит в том, что не вся совокупность мобилизованных вбанке средств свободна для совершения активных операций банка. Это обстоятельство порождает понятие кредитного потенциала банка, которое экономически обусловлено рядом объективных причин. Коммерческий банк, заимствуя свободные средства своих комитентов, сразу берет на себя обязательство по обеспечению своевременного возврата этих средств. Принципы надежности и ликвидности — необходимые условия существования коммерческого банка. "Общество не должно иметь повода ставить под сомнение платежеспособность, ликвидность или устойчивость банковской системы, а вкладчики должны иметь полную уверенность в надежности любого индивидуального банка". Из этого следует, что любой коммерческий банк должен создавать для себя резерв ликвидности и надежности от каждой единицы привлеченных им средств. Коммерческие банки благодаря основным их функциям находятся как бы в середине непрерывного формирования и употребления денежных средств в хозяйстве.

34. Несиелеу жүйесі мен оның элементтері, несиелеудің объек мен субърі. Несиелеу құрылымы несие беруші мен қарыз алушыдан, сондайақ қарыз капиталынан тұрады. Мұндағы несие беруші мен қарыз алушыларды несиелік мәмілеге қатысушы тараптар немесе оларды несиелік қатынас субъектілері деп атауға болады. Осы тараптардың біреуі болмаса несиелік мәмле жасалмайды. Нес.объектісіне матер.құндылықтар, өндіріс және айналыс шығындары түрінде, сол сияқты,егер несие материалдық жағынан қамтамасыз етілмеген етілмеген жағдайда, банк алдындағы шаруашылық ұйымның міндеттемесі ретінде болады. Нес объект; экспортты және импортты тауарлар мен қызметтермен жабдықтау, эконом қызметке байланысты шығындыр жатады.

35. Банктің несиелеу жүйесі және оның элементтері. несиелік саясат—банктің н-лік жұмысын ұйым-ру негізән ж/е н-у процесіне қажеттіқұжаттар жүйесін жасау шарттары. Н.с. мәні н-у процесіндегі банктің жүргізетін стратегиясы ж/е тактикасын белгілеу. Элементтері:1.жалпы жағдайы(мақсат, міндет,н-к механизм, н-к саясат өзгерістері); 2.Принциптері ж/е басымдықтары(н-к рес-ды тарту ж/е қолдану); 3.Параметрлері(1қарыз алушыға келетін н-е шектеулері жарияланған к-л сомасына қатынасы б/ша н-к порт.шектеулері, қарыз алушылардың қаржылық жағ-на қойылатын талаптар);4.Н-к шешім қабылдау(н-к өтініш бағалау,н-к құжаттарды дайындау,н-ң қам-з етілуі);5.Н-ді басқару(жобаның іске асуын бақылау, н-у классиф-сы, н-к порт.талдау,прозивия,ішкі аудит). Н.с.мақсаты—н-е опер-ң табыстылығын арттыру ж/е н-к тәуекелдерді төмендету.Н.с.дайындағанда келесі фактор.ескерілуі қажет:1.Макроэко.:елдің эко-қ жағдайы, ОБ-ң ақша-несие саясаты;2.Аймақтық ж/е салалық:қаржы;3.Ішкі банктік:менш.к-л көлемі,пассивтер құрылымы,персонал мүмкіндіктері.

36.Мақсатты несиенің сипаттамасы, контокоррент бойынша несие мен оның ерекшеліктері. Целевой кредит - кредит, предоставляемый для использования по строго определенному назначению.

Кредитная организация может выдать кредит на следующие цели: закупку сырья, комплектующих, расходных материалов; приобретение оборудования (основных средств); приобретение автотранспорта (автокредитование); приобретение основных средств, необходимых для увеличения объема производства, услуг, продаж; приобретение, строительство и ремонт недвижимости (ипотека); финансирование проектов по развитию новых направлений деятельности (проектный кредит); пополнение оборотного капитала; закупку товаров; обучение персонала; другие капительные вложения.

Контокоррентный кредит предоставляется предприятиям среднего и крупного бизнеса для поддержания текущей платежеспособности и пополнения оборотных средств. Выдача кредита производится автоматически при отсутствии денежных средств на расчетном счете для осуществления текущих платежей. Средства перечисляются в рамках выделенного лимита со ссудного на расчетный счет7 Ибо при контокоррентном кредите вы, как правило, не предоставляете полноценного обеспечения. Следовательно, если вы хотите обеспечить себе получение контокоррентного кредита на длительный срок, у вас должны быть соответствующие имущественные ценности. Лучше всего подходят для этого ценные бумаги. Тогда кредит называют также квазиломбардным кредитом (см. ниже). Помимо цепных бумаг вы можете заложить и другие.

Переговоры о кредитах физическим лицам; банковские депозиты или договоры о сбережениях на приобретение жилья либо полисы страхования жизни.В случае страхования жизни контокоррентный, или ломбардный, кредит конкурирует и со ссудой, предоставляемой страховой компанией, так называемой ссудой под страховой полис, которую вы можете получить как предварительную выплату страховой компанией суммы, подлежащей выдаче по окончании действия договора страхования.

37. Банк табыстарының көздері. Банк пайдасын басқару – тәуекел тұсында және банк балансының өтімділігін қамтамасыз ете отырып, банк пайдасын арттыруды білдіреді. Банк пайдасын басқару жүйесі бір-бірімен байланысты мынадай элементтерден тұрады: -пайданы басқаруға қатысушы банк бөлімшесін анықтау; - банктің пайдасын, табыстары мен шығыстарын жоспарлау; - банк қызметінің пайдалылық деңгейін бағалау тәсілдерін қолдану; - банк пайдасын ағымдағы реттеу әдістерін анықтау. Банк пайдасын басқаруға 1-ден әртүрлі бөлімшелер: жетекші ұйымдар, департаменттер, басқармалар, бөлімдер қатынасады. 2-ден қазынашылық қатысады, 3-ден банк бухгалтериясы, 4-ден банктің ішкі бақылау бөлімдері қатысады. Банк пайдасын басқарудың маңызды элементтерінің біріне банктің пайдасын бағалау жатады. Ком-қ банктердің табыс көздеріне мынадай банктік бизнес түрлерін жатқызуға болады: *несие бизнесі, *дисконттық бизнес, *сақтау бизнесі, *банктік кепілхат беру қызметі, *бағалы қағаздармен жасалатын бизнес, *салымдар қабылдау ж/е клиенттердің тапсырмасы б/ша операцияларды жүзеге асыру бизнесі, *басқа банктермен корреспонденттік қатынасқа негізделген бизнес, *дәстүрлі емес қызметтерді көрсету бизнесі. Ссуудалық бизнес екі элементтен тұрады: *клиенттерге ссудаға беру , яғни жеке және заңды тұлғаларға бос ресурстарды басқа коммерциялық банктерге уақытша пайдалануға пайыздық сыйақыда беру. Дисконттық бизнес - төленбеген вексельдерді, чектерді және талаптарды банктің белгілі бір төменгі бағамен дисконт негізінде сатып алуын сипаттайды. Дисконт бизнестің түріне факторинг операциясы жатады. Сақтау бизнесі - банктің трасталық және агенттік қызметтеріне негізделеді. Бұл бизнес клиенттің мүлкін басқарғаны үшін немесе осы мүлікке байланысты клиенттің тапсырмаларын орындағаны үшін алатын комиссия формасындағы табыс түріне бакке табыс әкеледі. Бағалы қағаздармен бизнес мынадай элементерді қамтиды: *банктің өзінің бағалы қағаздарын шығару оларды нарықта сату кәсіпорындарды жекешелендіруге байланысты қызмет көрсетуде басқа эмитенттердің бағалы қағаздармен қайталама нарықтағы операциялары.

 Коммерциялық   банктердің  табыс көздеріне мынадай банктік бизнес  түрлерін  жатқызуға болады.:

• Ссудалық бизнес;

• Дисконттық бизнес;

• Сақтау бизнесі;

• Банктік кепіл беру қызметі;

• Бағалы қағаздармен  жұмсалатын бизнес;

• Салымдар қабылдау және  клиенттердің  тапсырмасы  бойынша  операцияларды  жүзеге асыру бизнесі;

• Басқа банктермен корреспонденттік  қатынасқа негізделген бизнес;

• Дәәстүрлі емес  қызметтерді  көрсету бизнесі.

Суудалық  бизнес  екі элементтен тұрады:

1. клиенттерге ссудаға беру , яғни жеке және заңды тұлғаларға

2. бос ресурстарды  басқа коммерциялық  банктерге уақытша  пайдалануға  пайыздық сыйақыда беру. (3: 234-беттер)

   Ссудалық  бизнестің екінші бөлігі  кейде  банк аралық неие ,кейде басқа банктегі  депозит формасында болуы мүмкін.  Ссудалық бизнестен  пайыз формасында  табыс түседі.

Салымдар  қабылдау  және клиентердің  тапсырмасы бойынша операцияларды жүзеге асыру бизнесі   банкке мынадай   формаларда  табыс алуға  мүмкіндік береді:

1. комиссиондық сыйақылар:

 а)  шот ашқаны үшін

  б)  шотты жүргізгені үшін

2. белгілі  бір мерзім ішінде  белгіленген  комиссия (ақша белгісінде);

3. айналымнан  алынатын  комиссия ( айналымнан  пайыз түрінде алу);

 в)   шот бойынша операциялар  туралы  көшірме бергені  үшін:

г) шотты  жабу үшін;

д) қолма  қол ақша беруге  немесе есеп айырысуға  байланысты операцияларды  жүргізгені үшін.

4. банктің корреспондентік   қатынас бойынша  басқа банктердегі  корреспонденттік  шоттарындағы кредиттік  қалдық үшін алынатын пайызы;

5.  дәстүрлі емес табыс түрлері   банктің лизингтік  ақпараттық, кеңес беру, валюта айырбастауға  байланысты , клиенттерге  оқытып ұйреткені үшін және т.б.  алынатын табыстар. Мұндағы лизингтік операциялардан  түсетін табысқа:  лизингтік төлемдер, пайыздық төлем және  комиссия жатады.

      Банктің барлық табысын үш топқа бөлуге болады:

• пайыздық табыстар;

• банктік қызмет көрсетуден  алатын комиссиялар;

• басқа да табыстар ( бағамдық айырма, яғни баланстық құны,  нарықтық құны арасындағы  айырма, алынған айыппұлдар, пениялар және т.б)

39. Банк шығындары мен олардың құрылымы. Комерц.банктердің шығыстарын формасына және есепке алу тәсіліне қарай жіктеуге болады:

• пайыздық шығыстар

• пайызсыз шығыстар

• басқа да шығыстар

Пайыздық шығыстар-клиенттердің талап ету және мерзімді депозиттері басқа банкттердің депозиттері б/ша, басқа да банктерден сатып алынған несиелік ресурстар үшін, сондай-ақ шығарған бағ.қағаздары б/ша төленген пайыздардан құралады.

Пайызсыз шығыстар- жалпы банктің операциондық шығыстары мен басқару аппараттарын ұстау шығындары жатады.

Басқа да шығыстар- банктік операциялардың өзіндік құнына жататын резервтерді құру, салық төлеу шығыстарын, бағ.қағаздар нарығында,валюталық нарықта алып-сатарлық операцияларды жүзеге асыруға, банктің мүлкін сатуға және т.б. байланысты болатын зияндарды сипаттайды.

Есепке алу тәсіліне қарай :

• банктің операциондық және түрлі шығыстары

• басқару аппараттарын ұстау шығыстары

• банкті төле»тін айыппұлдар,пениялар және т.б. шығыстары

40. Пайыздық маржа, оның мағынасы мен мәні

Пайыз-латын тілінен аударғанда жүзден бір бөлігі яғни санның жүзден бір бөлігі деген мағынада.

Маржа-бағамдар, пайыздар арасындағы ,сондай-ақ банктің берген несие сомасы мен несиені қамтамасыз ету сомасының арасындағы айырма.

41. Коммерциялық банк пайдасының құралуы және қолданылуы. Банк пайдасы – қарыз капиталы иесінің иемденетін табысы. Коммерциялық банктердің пайданы алу көздеріне мынадай банктік бизнес түрлерін жатқызуға болады.:*Ссудалық бизнес; *Дисконттық бизнес; *Сақтау бизнесі; *Банктік кепіл беру қызметі;*Бағалы қағаздармен жұмсалатын бизнес; *Салымдар қабылдау және клиенттердің тапсырмасы бойынша операцияларды жүзеге асыру бизнесі; *Басқа банктермен корреспонденттік қатынасқа негізделген бизнес; *Дәстүрлі емес қызметтерді көрсету бизнесі. Ссуудалық бизнес екі элементтен тұрады: *клиенттерге ссудаға беру , яғни жеке және заңды тұлғаларға бос ресурстарды басқа коммерциялық банктерге уақытша пайдалануға пайыздық сыйақыда беру. Дисконттық бизнес - төленбеген вексельдерді, чектерді және талаптарды банктің белгілі бір төменгі бағамен дисконт негізінде сатып алуын сипаттайды. Дисконт бизнестің түріне факторинг операциясы жатады. Сақтау бизнесі - банктің трасталық және агенттік қызметтеріне негізделеді. Бұл бизнес клиенттің мүлкін басқарғаны үшін немесе осы мүлікке байланысты клиенттің тапсырмаларын орындағаны үшін алатын комиссия формасындағы табыс түріне бакке табыс әкеледі. Бағалы қағаздармен бизнес мынадай элементерді қамтиды: *банктің өзінің бағалы қағаздарын шығару оларды нарықта сату кәсіпорындарды жекешелендіруге байланысты қызмет көрсетуде басқа эмитенттердің бағалы қағаздармен қайталама нарықтағы операциялары. Мұндай бизнестен түсетін табыстар келесідей көзден құралады: *өзінің және басқа да эмитенттердің бағалы қағаздарын сату барысында бағамдық айырмадан; *жекешелендіруге байланысты көрсеткен қызметі үшін комиссия. Салымдар қабылдау және клиентердің тапсырмасы бойынша операцияларды жүзеге асыру бизнесі банкке мынадай формаларда табыс алуға мүмкіндік береді: *комиссиондық сыйақылар: а) шот ашқаны үшін б) шотты жүргізгені үшін дәстүрлі емес табыс түрлері банктің лизингтік ақпараттық, кеңес беру, валюта айырбастауға байланысты, клиенттерге оқытып ұйреткені үшін және т.б. алынатын табыстар. Мұндағы лизингтік операциялардан түсетін табысқа: лизингтік төлемдер, пайыздық төлем және комиссия жатады. Коммерциялық банк пайдасы банктің негізгі қорының жаңартылуының және ұлғаюының негізгі базасы болып табылады. Сонымен қатар банктік меншікті капиталдың, қаржылық тұрақтылығының, қызмет көрсетулердің сапасын жоғарылатудың негізгі көзі. Банк пайдасы келесі жағдайларға қолданылады: *бюджетке салық төлеуге; *акционерлерге дивиденд төлеуге; *табыстарды капитализациялауға.

42. Салымдар  қабылдау  және клиентердің  тапсырмасы бойынша операцияларды жүзеге асыру бизнесі   банкке мынадай   формаларда  табыс алуға  мүмкіндік береді:

1. комиссиондық сыйақылар:

 а)  шот ашқаны үшін

  б)  шотты жүргізгені үшін

2. белгілі  бір мерзім ішінде  белгіленген  комиссия (ақша белгісінде);

3. айналымнан  алынатын  комиссия ( айналымнан  пайыз түрінде алу);

 в)   шот бойынша операциялар  туралы  көшірме бергені  үшін:

г) шотты  жабу үшін;

д) қолма  қол ақша беруге  немесе есеп айырысуға  байланысты операцияларды  жүргізгені үшін.

4. банктің корреспондентік   қатынас бойынша  басқа банктердегі  корреспонденттік  шоттарындағы кредиттік  қалдық үшін алынатын пайызы;

5.  дәстүрлі емес табыс түрлері   банктің лизингтік  ақпараттық, кеңес беру, валюта айырбастауға  байланысты , клиенттерге  оқытып ұйреткені үшін және т.б.  алынатын табыстар. Мұндағы лизингтік операциялардан  түсетін табысқа:  лизингтік төлемдер, пайыздық төлем және  комиссия жатады.

      Банктің барлық табысын үш топқа бөлуге болады:

• пайыздық табыстар;

• банктік қызмет көрсетуден  алатын комиссиялар;

• басқа да табыстар ( бағамдық айырма, яғни баланстық құны,  нарықтық құны арасындағы  айырма, алынған айыппұлдар, пениялар және т.б)

     Пайыздық  табыс комиссиялармен ұштасуы мүмкін. Мысалға,  несиелік және факторингтік  операциялардан  банк пайыздық төлем мен комиссияға иеленеді.

     Ссудалық  пайыз -  пайыздық табыстың   басты  көзі ретінде   банктің берген ссудалары үшін  қарыз алушылардың   төлейтін төлемі болып табылады. Ссудалық пайызды  мынадай белгілерге  байланысты жіктеуге болады:

1. несие формасына қарай:

• коммерциялық

• банктік

• тұтыну несиелерінің пайызы және т.б.

                   2.  несиелік мекеменің  түріне  байланысты :

      - Орталық  банктің есепке алу   пайызы

      - банктік 

      - ломбарттық

3. ссудалар  мерзіміне қарай:   қысқа мерзімді  ссудалар  бойынша пайыз, ұзақ мерзімді ссудалар бойынша пайыз.

4.  ссудалар түріне  байланысты: овердрафт   бойынша   айналым құралдарына  берілген ссудалар,  вексельдерді  есепке алу,  мақсатты ссудалдар бойынша пайызы.

5.  операциялар түрлеріне қарай:  ссудалар бойынша пайыз,  банкаралық несиелер бойынша пайыз,  депозиттік пайыз. (11: 89-беттер)

6.  есептеу тәсіліне қарай:  жай  және күрделі,  қарапайым және  тура, және т.б.

Комиссия -  банктік операция үшін  сыйақы ,  латын тілінен аударғанда   тапсырма дегенді білдіреді. Оның мөлшеріне  көрсетілген қызметтердің  өзіндік құны  мен қажетті пайда жатады.

      Табыс көздері екіге бөлінеді:

1. тұрақты – оған банктік қызметтен  алынатын  пайыздық және   пайызсыз табыстар жатады.

2. тұрақсыз – оған қайталама нарықтағы бағалы  қағаздармен   жасалатын операциялардан   және көзге көрінбейтін  операциялардан  алатын табыстарды  жатқызуға болады.

43. Төлем тапсырмасы бойынша есеп айырысулар. Төлем тапсырмасы мен есеп айырысу- бұл қазіргі кезде кеңінен қолданылатын есеп айырысу формасы. Төлем тапсырмасы-ақшаны аударушының аталған тапсырмада көрсетілген ақша сомасын бенефициарға аудару туралы қызмет көрсетуші банкке берген тапсырмасы. Төлем тапсырмасы мен есеп айырысу мынадай төлемдерді жүзеге асыру үшін қолданылады: Алынған тауарлар мен көрсеткен қызметтері үшін тауарлар емес операциялар б/ша жабдықтаушылар мен мердігерлерге тауары және көрсетілген қызметтері үшін алдын-ала төлеуге аванстық төлемдер. Төлем тапсырмасы оны толтырған күннен бастап 10 күнге жарайды және төлеушінің шотында қаражат болған жағдайда ғана іске асырылады.

44. Несиелік портфель ж\е несиелерді басқару проблемасы.Несиелік портфель – берілген несиелердің жіктелуі. Қарыз портфелін жіктеу және екінші деңгейдегі банктердің несиелік қызметтерінен клетін шығындарды жабу үшін провизялар құру тәртібі уралы Ережеге сәйкес ҰБ қарыздардың сапалары бойынша олардың келесі бөлінулерін белгілейді:

1. Стандартты

2. күмәнді

3. Шығынды (үмітсіз)

Стандартты несие дегеніміз ешқандай күмән келтірмейтін , провизия құрылмайтын, өз уақытында орындалып жатқан несие.

Күмәнді несие кешіктірілетін, 50% ға провизия құрылатын несие.

Пролонгация – қайтару мерзімінің ұзартылуы.

Провизия- банктердің резервтік қорынан несиелік шығындарға жұмсалуын айтамыз.

Күмәнді несиенің санаттары:

1. 1күннен - 30 күнге кешіктірілетін, 5% провизия құрылатын, 1 рет прологацияланатын несиені айтамыз.

2. 30 күн -60 күнге кешіктірілетін, 10% провизия құрылатын, 1 рет прологацияланатын несиені айтамыз.

3. 60-90 күнге кешіктірілетін, 1рет прологацияланатын ,20% провизия құрылатын несие.

4. 90-120 күнге кешіктірілетін, 25% провизия құрылатын ,1 рет прологацияланатын несиені айтамыз.

5. 120-150 күнге кешіктірілетін, 1 рет прологацияланатын ,50% провизия құрылатын несие.

Шығынды несие – 150-180 күнге дейін және одан көп мөлшерде кешіктірілген, емінде екі рет пролонгацияға ұшыраған, провизия құрылатын несие. Пайыздардың есептелуінің тоқтатылуы банктің балансында есептелген пайыздардың өсуінің тоқтатылғанын білдіреді. Есептелген пайыздардың еебі баланстан тыс жүргізіледі.

Банктердің қарыз портфелінің жіктелуі , оның сапасының жоғарылауы және несиелік қызметтн болуы мүмкін шығындарды жабу үшін провизия құру мақсатын көздейді және жалпы алғанда банктік жүйенің тұрақты даму мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

45 Несиелік келісім шарт, оның мәні мен оның мазмұны

Несиелік келісімшарт- несие беруші банк н/се басқа несиелік ұйым мен қарыз алушының арасында жасалатын ,онда несие беруші мен қарыз алушының міндеттері мен құқықтары толық көрсетілетін заңды құжат.

Қазіргі несиелеудің басты ерекшелігі б/ша банк қарыз алушының несиелік қабілетін тексеріп болғаннан кейін,несиелік шарт жасасу үшін несиелеу субъектісімен қатынасқа түседі.Несиелеге б/ты барлық сұрақтарда банк пен қарыз алушы келісімшарт негізінде шешеді.

Несиелік келісімшарт 2 жақтың өзара міндеттемелерін және жауапкершіліктерін анықтайды.Онда мыналар көрсетіледі: Несиелеу мақсаты және объектісі; Несиенің мөлшері Несиені беру мерзімі және қайтару шарттары; Несиенің қамтамасыз ету формасы; Несие үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі; Несиелеу процесіндегі банктің бақылау қызметі.

Несиелік келісімшарттың мазмұнын келісуші жақтардың өздері анықтайды.Несиелік қатынастарды ұйымдастыру тәжірибесінде кепіл туралы келісімшарттың орны ерекше. Кепіл туралы шарт кепіл затына б/ты ажыратылады.Кепіл затына: Заттар,бағ.қағаздар,басқа да мүліктер және мүліктік құқықтар жатады.