
- •1 Жоғары геодезияның жалпы мағлұматтары
- •Жоғары геодезия пәні және негізгі есептері
- •1.2 Жер фигурасы жайында мәліметтер
- •1.3 Жердің физикалық бетіндегі нүктелерді референц эллипсоидқа түсіру
- •Астрономиялық және геодезиялық координаталар
- •Бастапқы геодезиялық даталарды орнату
- •Еркін түсу үдеуі, оның қалыпты мәні
- •Абсолютті және қатысты биіктіктер. Биіктіктер жүйесі туралы түсінік
- •Өлшенетін биіктіктер
- •1.8.1 Ортометриялық биіктіктер
- •1.8.2 Қалыпты биіктіктер
- •1.8.3 Динамикалық биіктіктер
- •1.9 Астрономды және астрономды–гравиметриялық нивелирлеу туралы түсінік
- •2 Жер эллипсоидының геометриясы
- •2.1 Геодезияда қолданылатын координаталар жүйесі
- •2.2 Меридиан және паралель доғасының ұзындығын анықтау
- •3 Негізгі геодезиялық жұмыстар. Геодезиялық жүйе
- •3.1 Бірінші класстық триангуляция
- •3.2 Екінші және төмен классты жүйелердің дамуы
- •3.3 Триангуляция жүйесінің жобасын құрастыру туралы жалпы мәліметтер
- •3.4 Триангуляция жүйесінің қабырға ұзындықтарының қателі-гін алдын ала есептеу
- •3.5 Триангуляция пункттерінің рекогносцировкасы
- •3.6 Жоғалтылған центрлерді табу
- •3.7 Пункттердің центрлері
- •3.8 Базистер және базистік жүйелер
- •3.9 Базисті өлшеу
- •3.10 Базистің ұзындығын есептеу
- •3.11 Бағыттарды айналдыру тәсілімен өлшеу немесе Струве тәсілі
- •3.12 Айналдыру тәсілімен өлшенген бағыттың теңдеуі және оның дәлдігі (Струве тәсілі)
- •4. Полигонометрия
- •4.1 Полигонометрияның түрлері
- •4.2 Полигонометрияның қолайлылығы мен кемшіліктері
- •4.3 Полигонометриялық жүрістердің түрлері
- •4.4 1 Және 2 дәрежелі полигонометрия
- •4.5 Полигонометриялық жұмыстардың жобаларын жасау. Орта-лықты белгілеу
- •4.6 Полигонометрияны жобалау
- •4.7 Рекогносцировка және полигонометрия пункттерін белгілеу
- •4.8 Полигонометриядағы бұрыштық және сызықтық өлшеулер
- •4.9 Бұрыштық өлшеулер кезіндегі қателіктер
- •5. Нивелирлеу әдістері
- •5.1 IV классты нивелирлеу
- •5.2 Нивелирлеуде қолданылатын аспаптар
- •5.3 Н05 нивелирі
- •5.4 Нивелир рейкалары
- •5.5 Рейкадан есеп алу
- •6 Topcon сериялы шағылыстырғыш gpt-3000 электронды тахеометрінің құрылысы, жаңа мүмкіндіктер
- •6.1 Topcon сериялы шағылыстығыш gpt-3000 электронды тахеометрінің тексермелері және түзетпелері
- •6.2 Горизонталь жазықтықтағы лазерлік және визирлік осьтердің бірегейлігін тексеру
- •6.3 Вертикаль жазықтықтағы лазерлік және визирлік осьтердің бірегейлігін тексеру
- •6.4 Шағылыстырғышсыз режим үшін
- •Лазерлік сәуленің оптикалық осін тексеру
- •6.6 Лазерлік сәуленің өсін түзету
- •Цилиндрлік деңгейді тексеру және түзету
- •Дөңгелек деңгейді тексеру және түзету
- •Қыл сызықты торды түзету
- •Аспаптың коллимациялық қателігі
- •Оптикалық тіктеуіштің окулярын тексеру және түзету
- •Вертикаль дөңгелектің нөл орнын тексеру
- •7 Геодезия және астрономияның байланысы
- •8 Картографиялық проекциялар
- •8.1 Географиялық карталар туралы жалпы мәліметтер
- •8.2 Карталардың мазмұнының негізгі элементтері
- •Жоғары геодезия
6.1 Topcon сериялы шағылыстығыш gpt-3000 электронды тахеометрінің тексермелері және түзетпелері
Аспаптың тұрақтысын тексеру және түзету:
Аспаптың тұрақтысы призма бойынша өлшем жүргізу режимінде, сондай–ақ шағылыстырғышсыз режимінде қолданылады.
Егер аспаптың тұрақтысын призма бойынша өлшем жүргізу режимінде өзгертсе (призма аспаптан өте алыс орналасқан кезде), міндетті түрде аспаптан жақын орналасқан призма бойынша өлшем жүргізу үшін тұрақтыны сол шамаға өзгерту керек.
Егер аспаптың тұрақтысын шағылыстырғышсыз режимде өзгертсе және бақыланатын нүкте алыс орналақан кезде, міндетті түрде аспаптын тұрақтысын, шағылыстырғышсыз режимде жақын және орташа арақашықтықта орналасқан нүктелерді өлшеу үшін сол шамаға өзгерту керек.
Әдетте аспаптың тұрақтысының мәні өзгеріссіз болады. Арақашықтықтарды өлшеу үшін нақты анықталған базис, яғни дәлдікті бақылау тұрақты түрде жүргізілетін базис қолданылып, алынған мән нақты мәнмен салыстырылады. Мұндай базис жоқ болған кезде оны қолдан жасап (ұзындығы 35 м-ден кем емес), аспапты сатып алғаннан кейін онымен салыстырмалы өлшемдер жүргізу қажет. Екі жағдайда да бақылау дәлдігіне: аспаптың және призманың нүктенің үстінде центрлеу қателігі; базистің өзіндік дәлдігі; көздеу қателігі; атмосфералық жағдайлар үшін түзетпе; рефракция және Жердің қисықтығы үшін түзетпе әсер ететінің есте сақтау керек. Бұл факторларды ұмытпаған жөн.
Сонымен қоса, ғимарат ішінде базисті өлшеген кезде, ғимарат ішіндегі температураның өзгеруі өлшенетін кесінді ұзындығына айтарлықтай өзгеріс әкеледі. Егер салыстырмалы өлшемдер нәтижесінде шыққан айырма 5 мм-ден (призма бойынша өлшеу режимінде), немесе 10 мм-ден көп болса (шағылыстырғышсыз режимде), онда аспаптың тұрақтысын таңдалған режимге байланысты (призмамен немесе призмасыз), шағылыстырғыш немесе ақ түсті пластинаны қолданып, келесі үрдістер көмегімен түзетуге болады.
1. Горизонталь жазықтықта жататын және ұзындығы шамамен 100 м боатын АВ түзу кесіндісінде С нүктесі бекітіледі. АВ, АС және ВС түзу сызықтар өлшенеді.
2. 1-ші пунктті бірнеше рет қайталап, аспаптын тұрақтысы анықталады. Аспаптың тұрақтысы АС+ВС – АВ тең.
3. Егер де аспаптың тұрақтысы, техникалық көрсеткішпен бекітілген тұрақтыға тең болмаса, онда аспаптың тұрақтысын қолдан енгізу керек.
4. Өлшемдерді қайтадан эталондық базисте жүргізіліп, алынған мәліметтер тексеріледі.
5. Егер жоғарыдағы үрдістерді орындау кезінде аспаптың тұрақтысы зауытта орнатылған шамамен тең болса немесе 5 мм-ден (призма бойынша өлшеу режимінде), немесе 10 мм-ден көп болса (шағылыстырғышсыз режимде), онда TOPCON фирмасымен немесе оның дилерімен хабарласу қажет.
5.1 Жарыққашықтық өлшеуіштің оптикалық осін және визирлеу осін тексеру.
Жарыққашықтық өлшеуіштің оптикалық осінің және визирлеу осінің бірегейлігін тексеру, призма бойынша өлшеу режимінде және шағылыстырғышсыз режимде жүргізіледі. Бұны тексеру үшін келесі үрдістерді атқару қажет. Бұл тексерісті, әсіресе, окулярдың қыл сызықты торын тексергеннен кейін жүргізу керек.
1. GPT-3000 сериясының аспабы және призмасы 30-50 м қашықтықта орналастырылады.
2. [F1] батырмасын баса отырып, тоқ көзі қосылады. Экранда күйге келтіру режимінің мәзірі пайда болады.
3. Екінші бет экранына көшу үшін [F4](C↓) батырмасын басып, [F1] батырмасын басу арқылы қашықтық өлшеуішті тексеру режимі таңдалады.
Тахеометрді тексеру 1/2
F1: Вертикаль дөңгелектің нөл орны
F2: Аспаптың тұрақтысы
F3: Осьтерді тексеру C↓
4. Призма бойынша өлшеу режимінде призманың ортасына бағытталу керек. Содан кейін дыбыстық сигнал шығады.
5. [F4](Фикс) батырмасын басып, сигналдың деңгейін айқындау қажет.
Экранның сол жағында сигнал деңгейінің индикаторы жанында « # » белгісі пайда болады.
ВД : 90˚10′10″
ГДп : 20˚00′20″
Сигнал: [▐▐▐▐▐ ]
Шығу БП/П Фикс
ВД : 90˚10′10″
ГДп : 20˚00′20″
Сигнал: [▐▐▐▐▐ ] #
Шығу БП/П Фикс