15.Мемлекеттік және жекке секторларды жұмыс күшін жылжуын сипаттайтын көрсеткіштер

Дамыған нарықты экономикалы елдерде стратегилық жоспарлау экономиканы мемлекеттік реттеудің маңызды құралы болып табылады. Қазақстан жағдайында, басқарудың барлық деңгейінде нарықтық реформалаудың жаңа кезеңіне өтуіне байланысты болашаққа қатысты ұйымды шешімдерді қабылдай алатын, ағымдағы іс-әрекеттерді стратегиялық мақсаттармен тұрақты үйлестіретін мамандардың рөлі жоғарылайды. Ал, стратегиялық ойлау қабілетін дамытуға "стратегиялық жоспарлау" пәні толық мүмкіндік береді. Жоспарлау бойынша АҚШ-тың белгілі ғылыми Р.Акофф жэне сол мақсаттарға жету жолдарын анықтау, адам баласының қол жеткізген ақыл-ой іс-әрекетінің ең күрделі түрінің біреуі. Жоспарлау арқылы басқарушылар іс-әрекеттің ең басты бағытына көңіл аударуға мүмкіндік жасалады, мақсаттары, стратегиялық жэне тактикасы анықталады, соңғы нәтижелермен байланыстыру камтамасыз етіледі, қолда бар әлеуеттің және ресурстардың шектелуі жағдайында мүмкіндіктерді толық, дұрыс пайдалану ойластырылды. Стратегиялық жоспарлау дегеніміз бұл ғылыми және іс-тәжірибенің іс-әрекеттерінің ерекше түрі, бұл іс-әрекеттер стратегиялық шешімдер әзірлеуден құралады. Олар әр түрлі болады: болжамдар жасау түрінде, бағдарламалар жобалары, жоспарлау т.б. Әлемге белгілі экономика жэне менеджмент жөніндегі әдебиеттер деректерінде "стратегия" түсінігі мақсатқа кол жеткізуді қамтамасыз ететін жан-жақты және кешенді жоспар ретінде анықталады Еңбек нарығы өзінің интегралдық бірлігінде көптеген локалдық еңбек нарықтарынан, сегменттерден, секторлардан тұрады. Бұлар аймақтық, салалық ерекшеліктермен, маманданған топтардың рөлімен, квалификациялық топтармен, жыныс-жастық, ұлттық және т.б. айырмашылыктармен сипатталады. Еңбек нарығында жұмысшы күші жаппай жылжып, оның сандық және сапалық құрылымы ылғи өзгеріп отырады. Осымен бірге жұмысшы күшіне сұраныс өзгеріп тұрады, өйткені өндірістің кеңеюі, оның модернизациясы, құрылымдық өзгерістері жұмыскерлердің ерекше жоғары дәрежеде дайындалуын талап етеді, олардың жаңа, осы замандық мамаңдықты жете игеруін тілейді. Әрбір белгіленген мерзімде сұраныс пен квалификациясы жоғары жұмысшы күшінің арасында сәйкестік болмайды. Жалпылама түрде еңбек нарығының негізгі екі сегменті болады: тәуелсіз бен бағынышты жұмыс орындарының біріншілік нарығы және екіншілік жұмыс орындарының нарығы. Біріншілік жұмыс орындарының бірінші сегментінде жоғары дәрежелі және арнаулы орта білімі бар жұмыскерлер, әкімшілдік-басқару персоналы, жоғары квалификациясы бар жұмыскерлер, әкімшілдік- көмекші персонал, инженерлік-техникалық жұмыскерлер еңбек етеді. Осы топтың жалақысы салыстырмалы түрде жоғары болады және оларға жұмыспен қамтудың белгілі кепілдігі беріледі. Екіншілік жұмыс орындарынан тұратын екінші сегмент арнаулы дайындықты және жоғары квалификацияны тілемейді.

16.Ғылыми-техникалық прогресс және оның жұмыспен қамту процессіне әсері

Ғылыми-техникалық прогресс (ҒТП) қоғамдық – экономикалық

58заңдылық ретінде және оның маңыздылығы. ҒТП – ның мерзімделуі (периодизация). Нарықтық экономикада зерттеу және ӛңдеу жүйесін құрудағы

негізгі модельдер. Дамыған мемлекеттердің ғылыми-техникалық саясаттарының маңызды факторлары: ӛндіріс компанияларының жоғары

инновациялық белсенділігі, бәсекеге қабілетті фирмалардың болуы, елдердіңәлемдік нарықта бәсекеге қабілетті дәрежеге бағытталуы; экономикалық омірдің аса маңызды аймақтарын мемлекеттік реттеу.

Қазақстан экономикасының құрылымдық ерекшеліктері және елдің индустриалды – инновациялық дамуын жеделдетудің объективті қажеттілігі. Қазақстанның қазіргі мемлекеттік индустриалды – инновациялық саясаты және негізгі басымдылықтары. ҒТП-ы стратегиялық жоспарлауда қолданылатын корсеткіштердің жүйесі. ҒТП-ы сипаттайтын кӛрсеткіштерге қойылатын талаптар. ҒТП-ы басқару әдістері Қазақстанның индустриалды – инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға дейінгі стратегиясы. Маңызды ғылыми- техникалық проблемаларды шешудің мақсаттық бағдарламалары және оларды әзірлейтін негізгі кезеңдері.