86. Кәсіпорында көлік шаруашылығын ұйымдастыру

Көлік шаруашылығының құрылымын жүк айналымы көлемімен, жүктің ерекшілігемен және өндіріс көлемімен анықталады. Көлік шаруашылығының құрамында, темір жол көлігі, оның кіре беріс жолдары мен депосы дөңгелекті көліктер, оның авто -тұрағы мен жөндеу орындары (мастерской), су көлігі, оның айлағы (причал) , аспалы жолдары т.б кіруі мүмкін .

Ірі зауыдта , тасымалдау жүгі мол жүк айналымын, барлық жүк тасмалдау күштерін қолданады : онда темір жол, оның темір жол цехы, автомобиль және су көліктерін қолданады. Транспорт шаруашылығын, мұндай ірі зауыдтарда көлік – техникалық бөлімі басқарады . Орта зауыдттағы транспортты бірлескен көлік цехі , оған қоса көлік түріне қарай бөлімшелер басшылық етеді. Кішігірім жүгі аз зауыдттарда бірлескен көлік шаруашылығы құрылады. Көлік цехтары өзінің құрамында әртүрлі қызмет ету бөлімшелерден тұрады . мыс: темір жол цехында: қозғалу (пайдалану) қызмет орны,тартқыш қызмет орны,жол қызмет орны,жүкті тиеу түсіру жұмысындағы қызмет орны.

Механикалық көлікті ішкі цехтағы, жұмыс арасындағы операциялық тасымалдау, көп жағдайда, цех арасындағы тасмалдауға қолданады. Механикалық көлікте көпір кранын, монорельстік жолдар, аспалы жолдар, лифті, көтергіш, контейнерлер т.б кеңінен қолданады .

Келешегі мол экологиялық тиімді түріне жүкті тасымалдауда көлікті автоматты ав әдріске жеткізу аспалы итеруші конвейер қолдану.

Бұдан басқа, машина жасау зауыдында көлікті көптеген номенклатуралы көлік құралдары бар: тиеу – түсіру және көтеру – көлік механизмдері (механикалық күрек, полиспастар , тал, домкраттар, лебедкалар т.б ) . Бұл қаралатын механизмдер ең еңбексиымдылық көлік жұмыстары, ал бұларсыз көп жағдайда қолмен атқарылатын жұмыс.

56. Негізгі капиталды қолданатын құндар, олардың аталуы, мазмұны және айырмашылықтары, қолданау аймағы.

Негізгі қорлар бухгалтерлік есепте бастапқы құн бойынша кіріске алынған кезде көрінеді, ол өзіне барлық қажетті шығындардың нақты жұмсалуын, төленген қайтарылмайтын салықтар және жинақтар, сонымен қатар активті жұмыс жағдайына және оны белгіленіміне пайдалануымен тікелей байланысты жеткізу, монтаждау, қондыру, эксплуатацияға жүргізу шығындары және басқа да әр түрлі шығындардың жұмсалуын қосады. Толық бастапқы құн – бұл жеткізумен, жинаумен, орнатумен, ескі құралдарды жөндеумен байланысты қосымша шығындарды қосқандағы НҚ бастапқы құны.

Ағымдық құн – бұл белгіленген уақытқа негізгі қорлардың пайдаланып жүрген нарықтық бағасының құны. Әр түрлі уақытта эксплуатацияға енгізілген біртекті негізгі қорлар олардың өндірісіне әр түрлі шығын деңгейі көрсетеді. Сондықтан оларды ағымдық құн бойынша бағалау қажеттілігі туады.

Баланстық құн – бұл негізгі қорлардың активі есепте және есептемеде көрсетілетін жиналған амортизация сомасын шегеріп тастағандағы бастапқы және ағымды құн. Бұл негізгі қорлардың өндірілетін өніміне, жұмысына және қызмет көрсетуіне немесе ағымды шығындарға әлі ауыстырылмаған құны. Бұл құнның төмендеуі негізгі қорларды эксплуатацияда табу уақытының жоғарылау себебінен болады.

Жойылу құны – негізгі қорлар жойылған кезде туатын запас бөлшектерінің, ломның, қалдықтардың болжамды бағасы.

Толық бастапқы құн – бұл жеткізумен, жинаумен, орнатумен, ескі құралдарды жөндеумен байланысты қосымша шығындарды қосқандағы НҚ бастапқы құны.

Қалпына келтіру құны – бұл қазіргі заманғы жағдайда НҚ алу мен жүргізу үшін шығындар құны. Ол НҚ қайта бағалау кезінде анықталады.

Тұтынушы қасиеттерiне байланысты әртүрлi уақытта алынған негiзгi қор әртүрлі бастапқы құнға ие, сондықтан мұндай аралас баға толық бастапқы құн бойынша негiзгi қор көлемі динамикасын талдауға мүмкiндiк бермейдi.

Негiзгi қордың бiркелкi түрлерiнің жеке топтары үшiн қайта бағалау әртүрлi коэффициенттерге байланысты жүргiзiледі, сондықтан негiзгi қорлар балансында бастапқы құн бойынша ғана емес, сонымен қатар қалпына келтіру бағасымен есепке алынады.

Қалдық құн - бұл амортизациялық тозу құнын шегергендегі негiзгi қордың бастапқы құны. Ол кәсiпорын балансында айдың аяғы мен басына ауысып отырады, яғни негiзгi қор және олардың құнының қозғалысы болады.

Таратушы құн - бұл толық тозу немесе керексiз болу - моралдiқ тозу -нәтижесінде есептен шығарылған негiзгi қорлардың құны.Тозу - бұл

жұмыстың тиiстi мерзiмiнде жабдықтың толық тозуы, яғни толық бастапқы құнның толық жоғалуы.

1. Мемлекеттік кәсіпорын.

2. Кәсіпорынның негізгі қоры, оның маңызы

3. Негізгі қордың белсенді және енжарлы бөлігі

4. Негізгі қорды бағалауда қолданатын құндар.

5. Амортизация, оның ұғымы, мазмұны

6. Негізгі қордың тозу түрлері.

7. Негізгі қордың тиімділігін анықтайтын негізгі көрстеткіштері.

8. Амортизацияның кезеңі,оның мөлшерін есептеу тәсілдері

9. Айналым құралы, оның мазмұны.

10. Айналым құралының құрамы.Негізгі элементтері.

11. Айналым құралын мөлшерлеу.

12. Айналым құралын сипаттайтын негізгі көрсеткіштері.

13. Айналым қаражатының айналымдығын жеделтету жолда

14. Кәсіпорында айналым қорларын пайдаланудың экономикалық тиімділігі.

15. «Инвестициялар»,күрделі қаржылар» ұғымына анықтама

16. Тікелей инвестициялардың атқаратын қызметі.

17. Инвестициялық қызметтің базалық принциптері қандай?

18. Күрделі қаржыны қалыптастырудың негізгі көздері.

19. Күрделі қаржының тиімділігін қалай арттыруға болады?

20. Қандай шығындар тұрақты және өзгермеліге жатады?

21Өндіріс көлемінің өзгеруіне байланысты шығындар қалай

22Өнімнің өзіндік құны дегеніміз не?

23Кәсіпорында өнімнің өзіндік құнын арзандату жолдары

24Өнімнің өзіндік құнына кіретін шығындар құрамын айт

25Калькуляцияның негізгі түрлері және өнімнің бір өлшемінің өзіндік құнын анықтау тәртібі.

26Өнімді сатудан түскен пайданы қалай анықтауға болады?

27Баланстың және таза пайданың  құрамын айтыңыз.

28.Кәсіпорынның экономикалық тиімділігі деген не?

29,Кәсіпорында таза пайданы қалыптастыру үрдісіне қалай түсінесіз және көрсеткішетр жүйесі қандай?

30,Өндірістің рентабельдігі дегеніміз не?

31,Рентабельдік түрлері.

32,Өндіріс үрдесі, оның құрамы және құрылу тәртібі.

33,Өндірісті ұйымдастыру үрдістің негізгі принципі, оның м

34,Өндіріс циклі, оның құрылымы, ұзақтық тиімділігін қысқартудың жолдары.

35,Еңбек затының өндірісте қозғалу түрі, оның өндірістік ц

36Кәсіпорында өндіріс құрылымы (өндірісті уақытпен ұйымдастыру).

37,Өндіріс типтері (жеке, сериялық, жаппай), олардың сипаттамасы, артықшылығы және кемшілігі.

38,Өндірісті ұйымдастырудың тосқындық формасы, оның ерекшелігі және белгілі факторлары.

39,Өндірісті дайындау, оның құрамы, мазмұны мен маңызы.

40,Өндірісті дайындауда ұйымдастыру-экономикалық негізгі бағыты мен мазмұны.

41,Өндірісті дайындауда әлеуметтік- экологиялықтың негізгі

42,Ғылыми зерттеуді ұйымдастыру, оның жіктеулі мен орындалу мақсаты.

43Ғылыми зерттеуді орындаудың негізгі кезеңдері.

44,Кәсіпорында қосымша өндірісті ұйымдастыру мақсаты, мазмұны мен маңызы оның құрамы.

45,Техникалық қызмет көрсету жүйесі мен техниканы жөндеу, оның негізгі мақсаты.

46,Кәсіпорында аспап  шаруашылығын ұйымдастыру, оның құрамы, міндеті мен маңызы.

47,Кәсіпорында көлік шаруашылығын ұйымдастыру.

48,Қойма шаруашылығын ұйымдастыру.

49,Кәсіпорында энергетикалық шаруашылықты ұйымдасты

50,Кәсіпорында материалдық техникалық ресурстармен қам

51,Күрделі қаржының тиімді пайдалану.

52,Өндіріс шығындарының түрі.

53,Нарық жағдайындағы өнімді өндіруге кететін шығындарды азайтудың жолдары мен маңызы.

54,Кәсіпоорынның пайдасы.

55,Негізгі капиталды бағалауда қолданатын құндар, олардың өндірістік үрдістегі рөлі.

56,Негізгі капиталды қолданатын құндар, олардың аталуы, мазмұны және айырмашылықтары, қолданау аймағы.

57,Дисконттық құн.

58,Дисконттыққұнды есептеу әдісі.

59,Өндірістік қуат, оның ұғымы, мақсаты.

60,Өндірістік қуатты есептеу әдісі.

61,Қойма шаруашылығына қажеттілікті есептеу.

62,Кәсіпорында көлікке  қажетілікті есептеу.

63,Кәсіпорында энергетикалық шаруашылықтағы қажеттілікті есептеу.

64,Жұмысшы орнын есептеу.

65,Өндірісті ұйымдастырудың топтар әдісі.

66,Өндіріс әдісі.

67,Өндіріс үрдісінің құрылу тәртібі.

68,Өндіріс үрдісін ұйымдастыруды негізгі принциптері.

69,Кәсіорының өндіріс құрлымы.

70,Негізгі цехтың атқаратын қызметі.

71,Ірі кәсіпорындағы құрлым бірлігі.

72,Бөлімшедегі жабдықтардың жүктеу коэффициенті.

73,Өндіріс цикліне түсінік.

74,Өндіріс циклінің маңызы.

75,Өндіріс цикліні түрлері.

76,Өндіріс типтері.

77,Өндіріс типтерінің үш түрлері.

78,Өндіріс ұйымдастыруда өндіріс типтерінің атқаратын рол

79,Жүкті тасмалдағы көлік шаруашылығының маңызы.

80,Жүк айналымын анықтаудың есебі.

81, Жүкті тасымалдаудағы көлік шаруашылығының маңызы .

82,Көлік шаруашылығының құрылымы.

83,Жүк айналымын анықтаудың есебі.

84,Кәсіпорында энергетикалық шаруашылықты ұйымдастырудың маңызы, негізгі міндеті мен функциясы.

85,Энергиялық баланс.

86,Энергияға жұмсалатын шығын есебі.

87,Негізгі цехтың атқаратын қызметі.

88,Ірі кәсіпорындағы құрлым бірлігі.

89Нарық жағдайындағы өнімді өндіруге кететін шығындарды азайтудың жолдары мен маңызы.

90,Кәсіпорында көлік шаруашылығын ұйымдастыру