3. Бейдағдарыс моделінің кезендерінің бірі – дағдарыстың ықтимал себептерінің диагностикасы. Осы кезенде қандай іс шаралар қабылданады?

Дағдырыс [кризис] - мәселенің аса асқынып, ушығып, басқа мәселелерді кері ысырып, алдыңғы орынға шығатындай деңгейге көтерілу дәрежесі. Ал оның жағымсыз (ұнамсыз) салдарының орнын толтыру оңайға түспейді. Мысалы, саяси, экономикалық, экологиялық және т.б. дағдарыстар.

"Дағдарыс" ұғымы қандай да болмасын құбылыстың деградацияға ұшырап өмір сүруі мен қызмет етуі мүмкін емес болатын ерекше күйін сипаттайды. Соңымен, "дағдарыс" ұғымы құбылыстың ішкі ерекшеліктерін бейнелейді: оның табиғи қызмет етуге және эволюцияға қабілетсіздігі, онда өзінің сапаларын, қасиеттерін сақтау мен өсіруге және өзінің негізгі мәнді сипаттамаларын сақтай отырып дамудың мейлінше жоғары сатысына көтерілу мүмкіндіктерінің болмауы. Әрине, дағдарыстың келтіріліп отырған түсіндірмесі тым жалпы бірақ шынайы өмірде кез келген құбылыс белгілі бір кезенде өзінің қайта құрылуы мен қирауы, жоғалуына бастайтын дағдарыстық сатыға өтеді. Сондықтан дағдарыстан шығу жолы құбылыстың сапалы жаңаруында жатыр.

Дағдарысқа қарсы басқару - дағдарыстық құбылыстың диагностикасын алдын алу, бейтараптандыру мен және одан арылу бойынша басқарушылық шаралардың жүйесі. Дағдарысқа қарсы басқару дағдарыстық үрдістің дамуының барлық кезеңдерін қамту тиіс. Бейдағдарыстық басқарудың моделі дағдарыстың орташа кешенді көпфакторлық талдаудың элементтерінің өзара байланысқан жүйесі. Модельдің міндетті шарты төтенше жағдайдың жоспарын, дағдарыстың ағымын бақылау және уақытында қорытынды жасау мақсатында стратегияны дәлелдеу.

Бейдағдарыстық модель кезеңдері

• Мақсатты дәлелдеу

• Болжамды талдау

• Дағдарыстық ықтимал себептерінің диагностикасы

• Қоғамдық пікірді бағалау

• Төтенше жағдай жобасын құру

• Стратегияны таңдау

• PR формасын әдісін жасау

• Тактика құрып,бағдарламаны іске асыру

• Нәтижені бағалап, тиімділікті талдау

• Бақылау, өндірістке енгізу

Модельдің үшінші кезеңі дағдарыстың ықтимал себептерінің диагностикасы. Бұл кезеңде ықтимал қақтығыстардың кем дегенде 10 сценарийі құрылады: банкрот болу себебінен, ланкестік акт қаупі, маңызды құпия ақпараттардың жайылып кетуі, экологиялық катастрофа, қақтығыстар, әріптестерді алдау, авариялар, қылмыстық іс әрекеттер.

4. Бейдағдарыс моделінің кезендерінің бірі – төтенше жағдай жобасын құру. Осы кезенде қандай іс шаралар қабылданады?

Дағдарысқа қарсы басқару - дағдарыстық құбылыстың диагностикасын алдын алу, бейтараптандыру мен және одан арылу бойынша басқарушылық шаралардың жүйесі. Дағдарысқа қарсы басқару дағдарыстық үрдістің дамуының барлық кезеңдерін қамту тиіс. Бейдағдарыстық басқарудың моделі дағдарыстың орташа кешенді көпфакторлық талдаудың элементтерінің өзара байланысқан жүйесі. Модельдің міндетті шарты төтенше жағдайдың жоспарын, дағдарыстың ағымын бақылау және уақытында қорытынды жасау мақсатында стратегияны дәлелдеу. Бейдағдарыстық басқарудың функциялары:

• Дағдарыс алдындағы басқару

• Дағдарыс жағдайында басқару

• Дағдарыстан шығу үрдісін басқару

• Тұрақсыз жағдайды шешу

• Шығын мен жоғалған мүлікті толтыру

• Өз уақытында шешім қабылау

Бейдағдарыстық модель кезеңдері

• Мақсатты дәлелдеу

• Болжамды талдау

• Дағдарыстық ықтимал себептерінің диагностикасы

• Қоғамдық пікірді бағалау

• Төтенше жағдай жобасын құру

• Стратегияны таңдау

• PR формасын әдісін жасау

• Тактика құрып,бағдарламаны іске асыру

• Нәтижені бағалап, тиімділікті талдау

• Бақылау, өндірістке енгізу

Модельдеудің бесінші кезеңі – төтенше жағдай жобасын құру. Бұл кезең фирмаға мүмкін болатын қауіп-қатерлерді ескере отырып, стратегия және тактиканы таңдау, сонымен қатар негізгі көрсеткіштерді жүзеге асыру бойынша жүйелік құжат таңдауды білдіреді. Бұл құжат әрбір ішкі бөлімшелерінің құрылымының ерекшеліктерін ескере отырып, еңбек коллективінің мінез- құлығының әртүрлі модельдерін құруды көздейді. Тапсырма орындаудың нақты мерзімдері белгіленген. Бақылау жүйесі, бағалау және өзгертулер енгізу бойынша ұсыныстар жасалады.