4) Экономикалык катынастар, категория- лар,зандар

Кез келген эк.лык жуйе когамдык ондирис дамуынын кандай да бир денгейин карастырады, сондыктан адетте ол еки аспектиде сипатталады:техника-технологиялык «адам -табигат»катынасиарын бейнелейди, ягни «ондиргиш куштер »категориясымен бейнелетин катынастарды камтитын .Курылымы бойынша ондиристик катынастар уйымдык экономикалык жане алеуметтик экономикалык деп болинеди.Уйымдык эк.лык катынастар адамдар арасында когамдык енбекти уйымдастыруга катысты калыптасады.

ЭКОНОМИКАЛЫК КАТЕГОРИЯЛАР

Абстракциялык ойлау процесинде эк.лык категориялар (тауар ,рынок, акша, капитал, пайда)калыптасады.Эк.лык категория-алык угым жане адамдар арасындагы алеуметтик экономикалык кайси бир катынастарды корсетеди.Акша - тауардын жалпы эквивалентинин тиянакталган тури, куннын эквиваленттик формасы мен тутыну куны бите кайнаскан ерекше тауар.Ягни тауар ондиру мен оны айырбастау урдисинде баска тауарлардан болинип шыккан ерекше тауар, онын айрыкша кызмети -барлык тауарларга ортак балама ролин.Жалакы енбектин багасы. Нарык -казирги когамдык шаруашылыктын механизминин негизги элементи,тауар-акша катынастарынын саласы,еркин сату ,сатып алу принциптерине негизделген когамдык форманын ерекше тасили.Жалпы экономикалык теория алеуметтик-экономикалык катынастарды экономикалык зандар мен э-лык категорияларды бейнелеу аркылы окытады.Сонымен жалпы э-лык теорияны окытудын пани алеу-к э-лык катынастар болып табылады жане олар барлык когамдык ондирис фазаларында экономикалык зандылыктар негизинде калыптасады. Э-лык зандар оздигинен ис-арекет жасамайды.Адамдар ондире,айырбастап жане тутына бастаган жагдайда гана э-лык зандар пайда бола бастайды.Э-лык зандар обьективти сипатта болады,ягни адамдардын ерки мен санасына багынбайды.

5)Экономикалык теория адиси

Омир ушин когамнын дамуына кажет ресурстардын шектелген жагдайында э-лык осу процесинде калыптасатын катынастар мен зандылыктарды экономикалык теория зерттейди. Ерекшелиги зерттеудин адистемеси мен адистеринин ерекшелигин тудырады.Адистеме деген э-лык жагдайларды зерттеуде колданылатын жалпылама адис,белгили философиялык козкарастар тургысынан караганда ол субьективтик, диалектикалык-материалистик, эмпирикалык, абстракциялык, рационалистик т.б. Адис иргели негиздерге суйенеди:процестер мен кубылыстар уздиксиз козгалыста,дамуда жане озара байланысты бирине бири тауелди болады;бир сапалык тургыдан баска сапага кошеди;карамакарсылыктын бирлиги мен куреси;ескини жокка шыгарып жананы кабылдау;жайдан курделиге карай,томенги формадан жогаргы формага карай дамиды жане т.б.

Эк.лык теор.н зерттеу маселесине карай келесидей еки болими болады.МИКРОЭКОНОМИКА бир фирманын кызмет ету процеси.Мунда жеке тауарлардын багасы, баганын курылуы, енбекке ынталандыру жагдайлары талданады.МАКРОЭКОНОМИКА микропорциялардын негизинде калыптасатын улттык экономикалык жуйенин кызмет арекеттерин зерттейди.Мунын зерттеу объектисине улттык оним,баганын жалпы дарежеси, инфляция, жумыспен камту жатады

6) Э-лык теория жане э-лык саясат.

Ол адамдардын тиршилик игиликтерин ондиру процессинде калыптасатын когамдык карым- катынастарын , ондиристин когамдык курылысын ,курамын, оны дамытудын экономикалык жолдарымен адистерин жане т.б. Когамдык-экономикалык ,экономикалык, экономикалык-алеуметтик,экономикалык-саяси кубылыстарды зерттейди жане окытады.Позитивти экономика-экономикалык саясаттагы, экономикалык шарттардагы озгеристерди ондирис, сауда-саттык,бага сиякты факторлардын озгеруи. Нормативти экономика-накты экономикалык шарттардын, экономикалык саясаттын жаксы не жаман екендиги туралы корытынды.Н.Э. болжам туринде емес,буйрык туринде болады.