І.І.Құмның түйршік құрамын анықтау

Таратлатын материалдар : елегіштің түрлері ,құм ,елегіштен құмды өткізіп , оны температурасы / tC / 100-105C кептіргіште тұрақты салмағына дейін кептіріп 1кг құм бөліп алады . өлшеніп алынған 1кг құмды тор көзі : 5; 2,5; 1,25; 0,63; 0,315; 0,14; мм елегіштен елеп өткізіп , әрбір елегіште өтпей қалған құмды таразмен өлшеп , қалдықтарының елегіштегі салмағын бастапқы салмағына /1 кг / қанша болатынын процентпен есептейді. Елегіштегі қалған жеке қалдық дейді , оны келтірлген төмендегі формаламен есептейді :

aі = .100 % (1)

Мұндағы : aі – елегіште қалған жеке қалдық , % ;Mi – берілген елегште қалған құмның салмағы / массасы / граммен ; M – елеген құмның бастапқы салмағы граммен .

Сонан кейін әрбір елегіште қалған құмның салмағын процентпен есептеп , оның толық салмағын анықтайды . Әрбір елегіште қалған толық қалдық деп жеке ірі елегіштегі барлық қалған қалдықтардың / қосындсы жене берілген елегіштегі қалған жеке қалдықтың / қосындысын айтады .

А і  а 2,5 + а1,25 + а 0,63 + а 0,315 + а 0,14 (2)

Мұнлағы : А і - берлген елегіштегі процентпен есептелген толық қалдық ; aі – берілген елегіштегі процентпен есептелген жеке қалдық ;

а1,25 + ..... aі - 2,5 мм елегіштен бастап жеке қалған құмның процентпен есептелгендегі салмағы .

Елегенен алынған нәтижені кестедегі көрсетілген үлгімен жазып толтырады .

Елегіш тор Көзінің Мөлшері МС мм	Елегіштегі жеке қалдықтарқтар			Елегіштегітолық қалды қатар
	г	а %		А % 8736– 85- - ты бойынша
5,0 60 2,5 12,5 1,25 160 0,63 25,5 0,315 5 0,14 235 0,14 елегіш- 260 тен өткен			6 12,5 160 25,5 0,5 235 16		6 18,5 34,5 60,5 84 100	0 - 5 0 - 20 15-45 35-70 70-90 0 - 10

Құмның түйіршік құрамын сызықпен көрсетіп талдау жасау үшін ,құмның көлем мөлшері әр – түрлі елегіштен өткізіп алынған санақ үлгіснің торлық қалықтарын стандарттың графигіне түсіреді .

1.1- сурет . Құмның түйршік құрамының графигі

1.2. – сурет. Жарықшақ / малта / тастың түйіршік құрамының графигі

Берлген графикте қою қара қисық сынық сызықпен торланған / заштрихованный / ауадан МС – тың талабына сайкес келетін құм түйіршігтерінің құрамы келтірілген .Құмның сынаумен алынған түйіршік құрамын жіңшке сынық сызықпен графикке түсіріп , талдау жасайды. Егерде құмды әрбір елегіште елегенде ,онда барлық түйіршікткр стандарттың талабына . сай болса ,онда құмның жіктелген түйіршік құрамы үзіліссіз , ал егерде бір немесе екі жі – к аралығындағы түйіршіктер стандарт талабына сай болмаса құмның түйіршік құрамы үзілісті болады . Егер елеген құмның түйіршік құрамы сынық графигі қисық сызықпен толтырлған ауданның ішінде жататын болса ,онда құм түйіршік құрамы жағынан стандарт / ГОСТ 8736 - 85/ талабына сай деген сөз. Егер құмның түйіршік құрамының графигі торланған графигі ауданының жоғарғы сырт жағында орналасқан болса , онда құм майда болып саналады, ал егер астындағы сырт жағында орналасса – ірі .Жұмсауға тиімді құмның 0,14 мм -ден 5 мм –ге шейінгі түйіршіутерінің жік аралғы, кеуектілігі және жазық бет ауданының мөлшері аз болу қажет. Жіктегі дұрыс тап алынған құм түйіршіктерінің кеуектілгі 38/ -тен аспайды ,

Елеп алынған құмның бетонға қолдануға жарамдылығы жөнінде қортынды жасайды .

Егер құмның құрамы бетонға қосылуға жарамсыз болса, онда оның стандарт талабына сай құмды уақтап сапасын көрсету үшін жауып, жіктеп , физоко – химиялық өңдеуден өткізіп, технологиялық жұмыстар жүргізіледі . жоғарыда келтірлген технологиялық жұмыстар құмдардың түйіршігін, тығыздығын жоғарлату , түйіршігтерді топырақ тозаңдарынан ажыратып жалпы құмның сапасын жақсарту үшін жүргізіледі .