47. Адамның жеке дамуындағы табиғилық пен қоғамдық өзара қатынасы.

Адамның қоғамдық мәні – өмір сүрген ортасы, әлеуметтік жағдайы, білімі, санасының жоғары немесе төмен болуы оның жеке адамға тән қасиеттерінің қалыптасуының шарты. Ал, әлеуметтендіру тәрбие берумен тікелей байланысты. Тәрбиенің түрлері де әр алуан: жас бала өмірге келгеннен бастап, қартайып өмірінің соңына дейін тәрбиеден өтеді. Тәрбие екі жақты: жас өспірімдерге тәрбие беру, ересек адамдарға тәрбие беру, әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар.

К. Маркс адамзат тарихының даму заңдылығын ашып көрсету барысында мынадай әрі қарапайым, әрі бұлтартпайтын өмірлік мысалға жүгінген болатын: адамдар саясатпан, ғылыммен, өнермен, дінмен т. б. шұғылданбас бұрын, ең әуелі тамақтануы керек, үстіне киім, басына пана қажет, ол үшін адамдар еңбектенуі, әрекет жасап, тер төгуі, сол арқылы қажетті материалдық игіліктерді өндіруі қажет. «Аш бала тоқ баламен ойнамайды, тоқ бала аш болам деп ойламайды», — деп халқымыздың тұжырымдағанындай, қарыны аш, киімі жыртық, үйсіз-күйсіз жағдайда адамдар басқа тіршілікпен қалай айналыспақ. Олай болса, қоғамдық өмірдің мәні, қайнар көзі материалдық игіліктерді өндірумен тікелей байланысты. Қоғам материалдық игіліктерді өндіруді, сондай-ақ өндірілген материалдық игіліктерді тұтынуды бір. сәтке де тоқтата алмайды. Қоғамның онсыз мәні де, мағынасы да жоқ. Табиғат пен қоғамның арасындағы қарым – қатынастың мән – мағынасы, сипаты қандай, адамдар өзін қоршаған табиғи ортамен қалай байланыс жасайды, олардың бұл ортадағы орны қандай, қоғамның өмір сүруінің және дамуының басты шарты қайсы деген сияқты сұрақтардың философиялық ой – толғамдар жүйесінде ерекше дүниетанымдық маңызы бар.

Адамзат тарихында даму заңдылығын ашып көрсету барысында мынадай әрі бұлтартпайтын өмірлік мысалға жүгінуге болады: адамдар саясатпен, ғылыммен, өнермен, дінмен, т.б. шұғылданбас бұрын ең әуелі тармақтануы керек, үстіне киім, басына пана қажет, ол үшін адамдар еңбектенуі, әрекет жасап, тер төгуі, сол арқылы қажетті материалдық игіліктерді өндіруі қажет. “Аш бала тоқ баламен ойнамайды, тоқ бала аш болам деп ойламайды” – деп халқымыздың тұжырымдағандай, қарыны аш, киімі жыртық, үйсіз – күйсіз жағдайда адамдар басқа тіршілікпен қалай айналыспақ.

Ал енді өмірге қажетті материалдық игіліктерді адамдар қалай өндіреді, неден жасайды, тиісті бұйымдарды қайдан алады ден заңды сұрақ туады. Әрине, олар дайын күйінде түспейді. Адамдар оны табиғаттан өндіреді, яғни табиғатпен байланыссыз ешқешан өмір сүре алмайды. Адам да, қоғам да – табиғаттың төл баласы, жалғасы. Тіпті, адам ауасыз, сусыз өмір сүре алмайды дейтін болсақ, сол ауа мен судың өзі – жан-жануар, адамзатқа табиғаттың тарту еткен ғажайып сыйы.

50. Ұлттық өзіндік сананың оянуы және ұлттық мемлекеттік құрылым идеясы.

Сана сезім дегеніміз адамның өзін ойлай алатын, сезе білетін, ірекеттенетін субъект ретінде түсіне бастауы.адамның сана сезімі қашанда таптық, топтық, қоғамдық сана сезімдерге тығыз байланысты. Бірақ сана сезім адамның өзін өзі түсінуінен гөрі кең ұғым. Өйткені оған адамның өзін өзі сезіну мен өзін озі реттеу қабілеттері де кіреді. Адам алдымен өзін сезінеді, кім екенін біледі. Одан соң сол адам өзінің орнын, атқаратын қызметін үйрену арқылы өзінің қабілетін, қолынан не келетінін, не келмейтінін, ұжымын, ұлтын, т.б. сезінеді. Сол арқылы оның қоғамдық сана сезімі оянады. Ал ұлттық сана сезім деген не? Ол әрбір ұлттың өзін өзі түсінуі, біз осы кімбіз, қашан пайда болдық, тағдырымыз, тіліміз, мәдениетіміз қандай деген сұрақтарға жауап іздеуі, соны ойлап толғауы. Соңғы уақытта, әсіресе еліміз тәуелсіздік алғаннан бергі кезеңде ұлттық сана сезім жедел өсіп келеді. Сондықтан да бұл қандай құбылыс – дұрыс па, әлде бұрыс па? Әрине, бұл дұрыс құбылысқа жатады, егер әркім өз ұлтының тілін, тарихын, әдет ғұрпын сүйіп, мақтан етсе, оларды басқа халықтарға қарсы қоймайтын болса, олармен туыстасып, бауырласатын болса, дұрыс болмақ. Ал егер кейбіреулер өз ұлтының тілін, тарихын, т.б сүйгенде,оларды басқа халықтардан жоғары санап, қалғандарды өзінен төмен ұстайтын болса, ондай сана сезім бұрыс болады. Өйткені, ол ұлт араздығын тұтатады, ұлтшылдыққа әкеп соғады. Біз мұндай сана сезімді қуаттамаймыз. Қазіргі демократия мен жариялық қоғамдық сананы, сонымен бірге сана сезімнің дамуына жол ашып отыр.

48. Ғылыми танымның логик␰葁ћ меҽ䈠метоХ೼касыȮࠠ

耠䀠b@↤ $ʰ䚒ылыми таны఼搽я҂ логᐸ䒺䘼ّы, мецخдологиᑏ䑁у мен$ۉشౖртзՈі 䑂уѡ алы уס┷РХткендХࡠҼ䙖еµеѢᓂі т¯ᑀже логика, 䐼еѫ‑дология жљ䘹إ әдՖ聁 деУ౵йȰұғ葋Ѽ╶0ᑀжЋ▣†萼Ѡ┷мүеkн`┰шылȰкӉᓀсетCᠠ꒙дѴет.Ƞಒълым℠;Югикасы еб䘿Ƞ఼бтериалѸ╁⑂著ڮࠠеиал␽耚ђмتа蔽聋bтүсінеміз̾葠өнق౺ені

Ⴀғылыми ⑂萰Эы䐼дАЗуЀнел䁶зВі м䐰қѠат!⒗ဨ`олық емес,#ָӑ䀛䀠ДЕ§с رౖкіؼఽ⑗蒣0толығы@ᐰڙࠬСᐴӛлірекࠠ␱ђлімге айнаһ䙃ы-¤శ␰ҧа䠠⑂Аорияны ж萰уպуࠨ“бнဠ䐴имыту,РᐵуКᓖ теорйӋдШ࡝ဠ搶ꐸ蒳Р т䐵оѠҼџ೗ؠ ␺蓩ђѵ╀іԻ聃,(oғни ғылым8ဨ`ан葋мoқабhылыᒋ䰂у,Ġ耺үрд␵萻ц әлеуҼ䘵ттіоȰп葀мԌесు‎ႠȝҚазіргі за䰼␰Иғы ғылым белгі蘻і⁣и萵тѼᑔ疞ᒳогкՇғиЌ яғНᒸ ⒛萾Ыданы␻萰ђՏ舭(ùдістеѐ౴ің ᐶ䐸ун᱂摋ҟыйؠ пԽгізделгеԽ萮 Осығ0ᐽ"ҟخсРࡠәрбٖీ!Г䙋лым䀠сБлауՃ тек қᐰ䑽┸ аـఽఱ⑃пы!ҺбъектєԻе “ᐰнԸ емеᑁ䀬(со␻ Юѳъектігᐥ䡀ᓩᑙйкес ర⑀йауѻ╋"בдіӁ䘺е дѵ℠吸䐵 ұ䘾лады.†耠Ї␵葀౒⑂блетін†жҤЀърдың әртүфثŖ逻Д┳іненbⒷ䘰йда бпҿа呂ыдႍ жАᓀаӂ䙋лыстанӃ䈠Ғӏлыؼో!мЕᒽ гУ㖼ан8ᑂврлық танымның Լ耵тҾ䘔ᒾлогияһ䘰ры арасын䐴а б葖рәర摂дѡ䀠аИысҸвՐఋлықтар†萱РрȮࠠЗаратылыстану ƒᰋйымы 䐼еգ耾дологиясыԽ肴䘰 заттో⒣$ж5吺з ереиՈvліктері еуԲерілмей␴葖< ӑ乵бні ол баяғыда қалыптర⑉oнĨзерттеушінᑖ䒣(назарѫᒽан туaРᒛвкЗан. Мᑋ䑁илՋ萼⡤虒Ррих ғ䑋лѪмыма☠耠Чаттћೣ пай4ᐰ"болՃ쁋н

онో⒣$же萺ҽ䙂ерекшѶ钻іᑸ䑂нрінің толᑋ䲃Ⰳиен䀠қᑀвՁ聂ырады.耠Әѹҵ䙃мЧഊЂ╔Գ¤танымнًಣ!мᐵ䑂ждологиясы Ѷ┐ᓀаقోкыAᑂвнуဠ䐼нтодпҿогмᙟ䑁Cᐵн†萿Ӊнні⒣耠ҹ┷ౖ␵егЖ℠айырмашыЛᓋқѢᒰры бо䐹Ћ├ша ажыратыла␴葋*Ѡ㤱​Ⴄә䐻еѢметBᑖи Ѣᐰ䘽ым ⓩ萷цн -䀠өЖі жоЎ╈ы нәтизұ䐳е л葋лɲкеледі(Ј“бирж‰鐽ёƒ заңдаՀ聋н бѶᒻу осы заңда䑀䐤ప҂ࠠⓩгіᐽ䀠оѾ⁎邓в әҺ䘵лінĨ⑁萾҃Ѱ┶Ճ”-деп жазԴ聋(‑برⰵ豁ꐭбЀмتᐰ䐽уң нѽℓѶҷ䐖┵ салѓనᓏȰНီ䐒анеѠႩ; 2) егер жаѐ౰тылыᑁ䑂8ᐽс0᳓䓋䘳ымдары танымында Ҷ䘵келеళ␵йဠ䑄и萺тДлер бірдей†萰Ҫлса, әлеуметтікĠ聂анымда 䘾Э౶Ըй емес. Сондықтан, ә䐻еѢмеూ╂聒к таным методопخгмٟсы фаоْілерді䀠␶萑Ыпో※ᐴн қбڹర䀡қПع఼бй, соныЬ౵н(ірге о耻ဠѰు␰$ү␻萺Хн Ѽ┰ңѫႷᒓв 萸еbиндӸ朲␸萴ѓалды Մ耰ктіле⑀萼营нbжұмыс істейд⑖耮1␚왁ћࠠ⑄дЪంілердеЬࣤобъектиВᓂі үѠᒔᓖ⑁脠耯айда болѫᒿ, солармеЭࡠде тҫِӒндіріледі. ГӃ䘼анитдِлыಛ†фԸным@㖼етоѶ␶л萾гѺясыؽోҢd⟹зіне`╂әԽ萠ерекшелігі осында࠮†ҞазіѠᒳ⑖耠ЧадĐ舽ಓъ җٛл䑋мЕа жаштяث䁋ᐁ╡ану және гчجанит☰豀Ъық ғыᐻ䑋ддафؤың мవ⑂:ᐴмлогШ䰏лґ䙀ыԽ聋ң бір-бірінеȠశб֛끋쐹мరрсĨт5ᐽж␵落іия葁ో⁢еайқалужոℬ бՖ艀⸰貊ࡱҾ䘻арДᓋң нег⑖萷Уі ␶蒙┭е қағмؤаляڋ а9ᑋBᐼж٘ыгū肟ے䘰рыࠠꓙпДĠ耼§ فసºталуда.0ࡋҒылыми әдіЁ╂еՀ萠э␼萿ЪՈикалыڛఠᐷӛн␵耠ђеорияЛᓋҙĨәд蕖聁р┵р болћ౯ࡠб٩主інеді.

"Ĩ †耠0 Рᐠᐕ␷葀ђтеу ӋⷱсҼఴ⑰敄⑋萜Р Ѣᐯѐ౻Ж℠процедурАᚻరсȮ줸ಘїՖ聁теՀ萌ႠтӘӅілде䑀, мет萼ԼѺкалар, жҏᒹелер Мᒵн методоло3ᐸэлиѠ倠йӳреді. Бұ䑻℡ӧүсініктеѐࡠтө,ᱵпд萷ԻД Ի耮౳икапٛқ ҙԸ葂аԂ耴ы0೛ұрР౹ды.Ƞ೘еіс - зерттеՃ耠б䐲Ո聋сында беһ옳іѹі бір қоры䑂ымᒴы ԰耻уґԸ бағыттаԻ肓ан, бӖ䙀 нбجесе бѶ⑀落Хше метеؼరуикакӏқ¬䈠мұмесе лОᒳикал⑋蒛0о?ᐵтациялаۀ츴ъӡ тдҺрᐸ䑏қаࠠ␹ءѼ┵сవ⠠␻хҴкూ␸о䐰֓耑 неѳ╖зднген р֧ѐగª ПроцеФఃра – белгілі еنр ᘾ䰿мрациял䐰р ᐶ䐸унтығыныңТᔶтындаЛᓃын қамтбҸасًష¡䘵тԵ聂ц౽ іс-әР㖵кҡ䰒тердің жиынтығы‑ᣠТәсі఻† ࡠкүрделі 䓙ఴ⑷ѕࡠболып ӂ䘰былаѴ╋, Ю౻ зصీу쑂еР барысы萭дағы б䑖рМдӌص⠠萼ౙ╉д쐽аӘ䑋ࠠӘдістерДᗖ肣 ضసънт聋ᒓЋ. Методика ‛᐀䐱ўр ؽవఽ␵хе б䑆ఀМеՈ耵 әдістер жиынтықiԕᒰ неҳ䙖␷萴ХЩൻен зерBᑢᒷ葃 ѴѾ℻ᒴ䘲@ᐋ℮ немесе䀠оИԸ䑀дժ袣†ви٫Ჽృ⁏ᚇщмҴ нԵ耳іздеԻ耳ен әдіс@ᔭం. Метод>ᐻᐼ䐓ᒰя†耭0طఽaттеу ⓙ萴цст萵рД, жЯ䘹еЫ౵рі Мᒵн меقాета䑀ы жөнVᐽжԵ耓ᓖ бц౻імнің жиын๊⡫Җы䀮 зҮҽе†ꀓ0Ъ೯рдеᐻ䑖(қಹ‑ял䑋сѡԸ⑀耠Ьен прʖ㔷ѣᓂерді Ч౵рт䑂еѢ9Я䑈ўн䀠ҋ౑жصూуі техؽసлалో⒛$›ᒱтбҿдఐ瓀$Нен методи萺аѹардыᒳ䡠оиӋ䘽тығы.

耡ЖЉпٛми$ْаняجныҫЀнә葃ᒼ䑴нлері т⒯葁цніктефؤцࡠқбҿщַ䘂┰стырумشࢹအТఏқ葂аѹады>ࡠҒылымЭఋң тҫّінՖ耺тілігౖ〠䐥ఞـ࠭аіріменРᑂщғыз(айлаҽ䙋стяȸксиомдثасҨဠреоремаларဠ䐼ен тұжъӆՃмдర⑀쐰ыӀ қатв֯Ȱлоسసѻ┰萻ыӉࡠқұрылысыме䐽 ѣүࡁ瑗¿ᐕѕׄ聖萻еѶі. Түсініктер 钺ӹп†萶Рқты қڱീ腊耻ымға бў`іల≢౒сілген. ТХࡾᑀ萺яb␓က蒳䒱ѱ ᑂ䒿ఉіні఺❂衒Ң кнƒѵ┹тіллЕᐽb⅂ᒯті. Ԛ耵з萠ᐺѵлгейȰғылыми теосҼꑏ耠⁁ Ев఺␻жĜBᑖҡ йإ`┝.И.Лобачнскиѹ┴ің!ҷеᐺ䘬нтриясы,ࠠ␺жанттық месؠника, нᐵ䀠蒓аѵіргѶႠԷ耰м萰нӑћࡠлҺсмО㒲蒺н౸я - түсіні8ᕊзрдің қалыптасуынKᒣ"мыс耰ᐻЋ бЮ౳ 8倛вЕы.

52.Қоға䐼ғБ экЧ౸стенцииܥа萻дЉқ†葂ҡрғы4ᐰп қа葂䑫ᓿБు‮$చ‮$ЯрһерстїЧ тарих(d䘸఻Охฮ⁄ᐼѭᓁы.

Немцఁ⑂葖ҳ әйг䑖лѷ ьлософы 䐚аѡл 嘫乑Ⓑ䘱葈abөطౖмнї␧耠Ртышك఻ъ « ТараeтыңȠಛбйнаӀ䈀ᒱֳ脳ағы!Ҳәнҵ䈠Ծ쀽ыڂࠠнақс萰قఉº耬 䃩ДӸۃ乖сдє֫Ġ聀уханᐸ䀠ихуаѻ╋ᒻ倬ࠪ₫ᐠ䑸┳осоѤᒸялық се䐽іН¹Ĥ «ФилософѸ╏»(b࠮␱*!ұңббتтж׌ᑖ䐽ме твՈихқа назар ауд0ᑀжы. Әлемдік тарих, мԵдағы`┴үние6ᒯеіѫⴖк 葂аЂи౅␸$мәаإни㐵쑂њерࠬ†дҴтыЁ╂ық ش೯┼иѵ┽䑖ң өзгдӌелٖళїȬࠠигՖ耽ط๎Ёшақ пен боᐻ䐰ра಻゠цағдыр⑋肬䊰䙂ᐰ䑀ахтың мәнісі, оның ⱈꐵЮараᑁ䑋$ Ա联Ոлٖళї$ْ.бn℠аФ౰оԿа⑂葂ћ қазірзن Ѻ┵зеңде тخ䑻ҒБндырған ЬಙселеЛᒵргЕႠиԽң⑖落Эࠠ⑂Ъಚ◆алыԿ谠ⓩцті. Мұнда тар鐸䑅Јы0౱ұр⑇舍҃ысынHᑰ™рационай԰Ё╂ік негізде үнемі ؿⱀ萿Уре⑁тцӡ жָ䘼у9ᒶолѫᒜᒵн қарауȠಛб䑂тѪ сщԵ䒓а ұшырайд⑋耮0ШяحындвĨда䀬 Ҫ౰йĠ聁ала┴00боѻ╁а`┴԰萠тәрб䐸е ᐼ䐵е Бᓖлౖ␼¤䘱еруде.Ĩѩ䰽␵⑅$ме=ဠ䒑ыКымда, тіптєŨойлау, философиялық ойлау деңгейінде де жалпы жеңіске, жетістікке жеттік деп айта алмаймыз. Өйткені барлығы сыртқы көрініс, алданыш пен жұбаныш, барлығы адамғаға оның болмысына қарсы. Ендеше осы мәселелердің барлығы адамға, оның болмысына, экзистенциясына тікелей қатысты. Сондықтан адам тарихқа бойлай еніп, одан өзіне тірек іздейді. Сөйтіп, К.Ясперс философиялық сенімге ерекше иек артады. Оның осы философиялық сенімі адамдар мен адамдардың өзара қауышуына жол ашып, ақиқат коммуникациясын орнатуға мүмкіндік береді. Бұл дүниетанымды ол ақиқаттың өлшемі деп, өз деңгейіне дейін көтерді, оны зердемен теңестірді. Ғылым жалпы ақиқатты, яғни пайымдық ақиқатты, ал философия экзистенция түріндегі жеке тұлғаға арналған ақиқатты береді. Ясперс те өз замандасы, жерлесі Хайдеггер сияқты ажал, өлім, күйіну, қайғы қасірет сиқты проблемаларды философиясына негізгі арқау етіп алды. Алайда оның осы ұғымдарды ұсынудағы өзгешелігі шекаралық жағдайдың пайда болуына байланысты. Ал бұл экзистенцияны білуге, ұғынуға бастайды. Ол философия тарихында діни экзистенциалист деген атпен белгілі болды. Экзистенциализм көрнекті ағым ретінде ғасырымыздың 40 жылдарының баында Франция жерінде пайда болды. Бұл философиялық ағымның ерекшелігі – оның өкілдері шетінен жазушы, драматург, сыншы, қоғам қайреткерлері еді.