- •Программалау тілдері
- •2.2. Си тілінің қарапайым элементтері
- •2.2.1 Пайдаланылатын символдар си тілінің символдарын бес топқа бөлуге болады.
- •2.2.2 Тілдің қарапайым объектілері
- •Бақылау сұрақтары
- •2.3. Си тіліндегі мәліметтер типтері және енгізу, шығару функциялары
- •2.4. Бүтін сан түріндегі мәліметтерді сипаттау
- •2.4.2. Char типі
- •2.5 Символдық тіркестер (жолдар, қатарлар)
- •2.6. Printf және scanf функциялары
- •2.4.3. Float және double жылжымалы нүктелі нақты сандар типтері
- •Бақылау сұрақтары
- •3. Си тілінде қолданылатын негізгі операторлар
- •3.1. Меншіктеу операторы
- •3.2. Типтерді түрлендіру
- •Int I; float fl;
- •3.3. Программа жұмысын басқару операторлары
- •3.4. Шартты оператор
- •If (шарт)
- •If (шарт)
- •Int r; /* gil-ды 4-ке бөлгендегі қалдық */
- •Int ball;
- •3.4.1 Шартты операция
- •3.5. Switch көп нұсқалы таңдау операторы
- •Бақылау сұрақтары
- •4. Цикл операторлары
- •4.1. For цикл операторы
- •4.2. While операторы
- •4 .3. Do ... While цикл операторы
- •5. Си тілінде массивтерді пайдалану
- •Int index;
- •Void main()
- •Жиымды өңдеу есептерінің түрлері (кластары)
- •Void main()
- •Void main()
- •Int b[10]; //қосымша массив
- •Жиымды сұрыптау (сорттау, реттеу)
- •Жай таңдау жолымен сұрыптау
- •Жай енгізу (кірістіру) тәсілімен сұрыптау
- •Жай алмастыру арқылы сұрыптау
- •Int *iptr;
- •Функциялар арасында байланыс жасау үшін нұсқауыштарды пайдалану
- •Void change (int *u, int *V)
- •Int temp;
- •Int xmin,X[10];
- •6. Екі өлшемді жиымдар
- •Void line()
- •Void line()
- •Екінші типтегі есептер алгоритмдері
- •Void line()
- •Int I,j,jmin,min;
- •Int amin;
- •Бақылау сұрақтары
- •7. Сөз тіркестерін өңдеу
- •Void main()
- •Void main()
- •Void main()
- •Void main()
- •Void main()
- •Void main()
- •Void main()
- •Void main()
- •Сөз тіркестерімен жұмыс істейтін функциялар
- •Көмекші программа. Функцияны пайдалану
- •Int mini(int X, int y)
- •Int maxi(int X, int y)
- •Void lin(char a)
- •Void z1(int *X, int *y)
- •Void z1(int*, int*);
- •Int rus (unsigned char r)
- •Int min_index(int sp[], int ras)
- •Void init(int mas[],int ras);//функцияны сипаттау
- •Жоғарыда қарастырырылған функцияда екі өлшемді жиымның бағаналарының саны тұрақты және ол ауқымды ko айнымалысымен анықталған.
- •Void main(void)
- •Index(s1,s2)
- •Void main(void)
- •Int main()
- •Бақылау сұрақтары
- •Құрылымдарды пайдалану мысалы:
- •Void Vvod(int nom,struct Spisok *sved)
- •Void main(void)
- •Vvod(-1,sved);
- •Int I; clrscr();
- •Void main(void)
- •Int I,j,k,priznak;
- •If(!priznak) break;
- •If(!priznak)break; }
- •Бақылау сұрақтары
- •Void main ()
- •Int pages;
- •Void main()
- •Бақылау сұрақтары
- •11. Графикалық режимде жұмыс істеу
- •Void main ( )
- •Int gmode; //режим аты
- •Int errorcode; // қате коды
- •11.1. Графикалық режим орнату, одан шығу, мәтін жазу, сызық салу функциялары
- •Initgraph(&Driver,&Mode,Path);
- •Initgraph(&Driver,&Mode," ");
- •Экранға мәтін шығару функциясы
- •Экрандағы көрсетілген орынға мәтін шығару функциясы
- •1) Line (x1,y1,x2,y2);
- •2) Lineto (X,y);
- •11.2. Сызық стильдерін беру
- •Int gmode;
- •11.3. Тұйық сызықтар салу
- •Көпбұрыш салу функциясы
- •Int gmode;
- •Іші боялған контурлы эллипс салу функциясы
- •Pieslice(X,y,БұрышБасы,БұрышСоңы,Радиус);
- •Void main ()
- •Void main ( )
- •Void main ()
2.2. Си тілінің қарапайым элементтері
2.2.1 Пайдаланылатын символдар си тілінің символдарын бес топқа бөлуге болады.
1. Тілдегі түйінді сөздер (ключевое слово – keyword) мен идентификаторларды құрастыру үшін қолданылатын символдар (кесте). Бұл топқа ағылшын алфавитінің бас және кіші әріптері мен астын сызу символы кіреді. А және а айнымалылары екеуі екі түрлі болып есептеледі.
кесте
Латын алфавитінің бас әріптері |
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z |
Латын алфавитінің кіші әріптері |
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z |
Астын сызу символы |
_ |
2. Қазақ (орыс) алфавитінің бас және кіші әріптері мен араб цифрлары (кесте) сөз тіркестері мен түсініктеме мәтін жазуда пайдаланылады.
кесте
Қазақ алфавитінің бас әріптері |
А Ә Б В Г Ғ Д Е Ж З И К Қ Л М Н Ң О Ө П Р С Т У Ұ Ү Ф Х Ц Ч Ш Щ Ъ Ы І Ь Э Ю Я |
Қазақ алфавитінің кіші әріптері |
а ә б в г ғ д е ж з и к қ л м н ң о ө п р с т у ұ ү ф х ц ч ш щ ъ ы і ь э ю я |
Араб цифрлары |
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 |
3. Операциялар таңбалары, айыру белгілері, қатынас таңбалары және арнайы символдар (кесте).
кесте
Символ |
Атауы |
Символ |
Атауы |
, |
үтір |
} |
оң жақтағы жүйелі жақша |
. |
нүкте |
{ |
сол жақтағы жүйелі жақша |
; |
нүктелі үтір |
< |
кіші |
: |
қос нүкте |
> |
үлкен |
? |
сұрақ белгісі |
<= |
кіші немесе тең |
' |
апостроф |
>= |
үлкен немесе тең |
! |
леп белгісі |
[ |
сол жақтағы тік жақша |
| |
тік сызықша |
] |
оң жақтағы тік жақша |
/ |
қиғаш сызық |
# |
нөмір белгісі |
\ |
кері қиғаш сызық |
% |
қалдық табу (пайыз) белгісі |
~ |
тильда |
& |
амперсанд |
* |
жұлдызша |
“ |
қостырнақша |
+ |
плюс |
= |
теңдік белгісі |
- |
минус |
= = |
тең (қатынас таңбасы) |
^ |
логикалық “емес” таңбасы |
!= |
тең емес (қатынас таңбасы) |
) |
оң жақтағы жай жақша |
&& |
конъюнкция (ЖӘНЕ) |
( |
сол жақтағы жай жақша |
|| |
дизъюнкция (НЕМЕСЕ) |
4. Басқару және айыру символдары. Бұл топқа: босорын, табуляция символы, жаңа жолға көшу, жаңа бетке көшу таңбалары жатады. Бұлар тұтынушы анықтаған объектілерді – константтар мен идентификаторларды бір-бірінен айыру үшін қолданылады.
5. Көрсетілгендерден басқа Си тілінде басқару тізбектері деп аталатын мәліметтер енгізу мен шығаруда қолданылатын арнайы символдар тіркесі бар. Басқару тізбектері кері бөлу сызықшасы белгісінен (\) басталатын латын әріптері мен цифрлар тізбегінен тұрады ( кесте).
кесте
Басқару тізбектері |
Атаулары |
Он алтылық кодтары |
\a |
Қоңырау |
007 |
\b |
Бір орынға кері қайтару |
008 |
\t |
Горизонталь табуляция |
009 |
\n |
Жаңа жолға көшу |
00A |
\v |
Вертикаль табуляция |
00B |
\r |
Сырғыманы (каретканы) қайтару |
00C |
\f |
Форматты жылжыту |
00D |
\" |
Қостырнақша |
022 |
\' |
Апостроф |
027 |
\0 |
Нөл-символ |
000 |
\\ |
Кері қиғаш сызық |
05C |
\ddd |
Сегіздік жүйедегі кодтар жиыны |
|
\xddd |
Он алтылық жүйедегі кодтар жиыны |
|
\ddd и \xddd (мұндағы d цифр тұрғанын көрсетеді) түріндегі тізбектер компьютердегі кодтар жиыны арқылы өрнектелетін символды сәйкесінше сегіздік және он алтылық цифрлар тізбегімен бейнелей алады. Мысалы, каретканы қайтару символы бірнеше тәсілмен өрнектеле алады:
\r – жалпы басқару тізбегі,
\015 – сегіздік сандардан тұратын басқару тізбегі,
\x00D – он алтылық сандардан тұратын басқару тізбегі.
Мысалы, жеке мынадай \n (жаңа жолға көшу) басқару тізбегін \010 немесе \xA түрінде де жазуға болады.