- •1 Оқу жұмыс бағдарламасы
- •1.3 Пәннің сипаттамасы
- •1.4 Пәннің мақсаты
- •1.5 Пәннің міндеттері
- •1.6 Айрықша деректемелер
- •1.7 Тұрақты деректемелер
- •3 Семестр
- •4 Семестр
- •1.12 Саясат және рәсімдер
- •2.Пән бойынша тапсырмаларды орындау және тапсыру кестесі
- •3 Лекциялардың қысқаша жазбасы
- •2 Тақырып. Геометриялық оптиканың негізгі ұсыныстар.(3сағат)
- •3 Тақырып. Оптикалық жүйелердің сипаттамасы (4 сағ.)
- •4 Тақырып. Геодезиялық аспаптардың оптикалық бөлшектер (4 сағат)
- •5 Тақырып.Сызықтық және айналма шкалалары. Есептеу құралдары (4сағ.)
- •6 Тақырып. Бағдарлау кұрылымы. Деңгейлер, олардың түpi және кұрылымы (4 сағ.)
- •7.Тақырып. Осьтік жуйелер және механикалық құрылсылар (4 сағ.)
- •8. Тақырып. Теодолиттер. (4 сағат)
- •2. Теодолиттерді зерттеу
- •2.2. Көру дүрбісін зерттеу
- •2.2.1. Көру дүрбісінің ұлғаюын анықтау
- •2.2.2. Дүрбінің көз аясы
- •2.2.3. Дүрбінің рұқсат ету қабілеттілігі
- •2.2.4. Биссектордың тор сызығының бұрыштық ара-қашықтығын анықтау
- •2.3. Аспапты қиыспаушылықты анықтау және постировкасы
- •2.3.1. Цилиндрлік деңгейдің алидаданың горизонталь деңгейінің аспаптық вертикаль айналымының осінің перпендикулярлығын тексеру және деңгей юстировкасы.
- •2.3.2. Коллимациясы қателікті анықтау және жөндеу
- •2.3.3. Нол орнын (зенит орнын) анықтау және жөндеу
- •2.3.4. Фокустеуші линза жүрісінің дұрыстығын тексеру
- •2.3.5. Деңгейді бөлудің бағасын анықтау
- •2.3.7. Бейімдеменің есептемелерді зетрреу.
- •2.3.8. Алидада мен горизонталь шеңбер (лимб) эксцентрисистеттерінің анықтамасы
- •2.3.9. Теодолиттің горизонталь осінің көлбеулігін анықтау (астаршаның теңдігі).
- •2.3.10. Оптикалық ортасықтауды тексеру
- •9. Тақырып. Нивелирлер (4сағат)
- •10.Тақырыбы: Арақашықтықты өлшейтін аспаптар (4сағ).
- •11 Тақырыбы: Жарық қашықтық өлшеуіш (4 сағат)
- •12. Тақырып. Тахеометрлер мен кипрегельдер (4 сағ.)
- •5 Зертханалық жұмыстарды орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар
- •2. Деңгейлер құрылымы
- •2. Өлшем тетігін үйрену
- •2.1. Қарапайым бағалаушы
- •6 Оқытушымен студенттің өздік жұмысының тақырыптық жоспары
- •7 Межелік бақылау және қорытынды аттестация кезеңінде студенттердің білімдерін бақылауға арналған материалдар
- •7.1 Пән бойынша жазба жұмыстарының тақырыптамасы
- •7.2 Өзін өзі бақылауға арналған сұрақтар
- •7.3 Емтихан билеттері (тестілері)
- •8 Курстық жобаны орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар
- •8.1 Жалпы ережелер
- •8.2 Курстық жобаны орындау жүйелілігі
- •2. Аспаптың параметрлерін есептеу
- •2.1. Объективтің диаметрін анықтау
- •2.2. Объективтің теріс және оң компоненттері аралығындағы қашықтықты және эквивалентті фокус қашықтығын анықтау
- •2.3. Аспапты жалпы үйлестіру
- •3. Теодолит-тахеометрді зерттеу және тексеру
- •8.3 Курстық жобалау нәтижелерін ресімдеу
- •8.4 Ұсынылатын әдебиеттер
2.2. Объективтің теріс және оң компоненттері аралығындағы қашықтықты және эквивалентті фокус қашықтығын анықтау
Теодолит-тахеометр дүрбісі ішкі фокустық нүктесі орналасқан жағдайда қабылданады.
(3 сурет)
3 сурет. Ішкі фокус нүктесіне ие дүрбідегі жарық сәулесінің жолы.
Дүрбі компоненттері аралығы қашықтығы мына формулада анықталады.
(5)
бұнда;
(6)
5кесте
а1 м |
f |
f |
мм |
а мм |
d1 мм |
f1 |
dai-d |
20 |
|
|
|
|
|
|
|
10 |
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
d
өлшемі
,
20, 10, 5, 1м ұзындықтарға есептеледі. f, f’1,
f’2
өлшемдері жеке тапсырмадан алынады.
d -d1 минимал айырмасына байланысты объектіге дейінгі қашықтықтың қабылданып, линзаның фокус нүктесінің орын ауыстыру өлшемі анықталады. Объективтің оң және теріс компоненттері қашықтығына, сондай-ақ есептелген d байланысты эквиваленттік фокустың f’ қашықтық есептеліп, көздеуге қабылданады.
(7)
Барлық мәліметтер 5 кестеде көрсетіледі.
2.3. Аспапты жалпы үйлестіру
Аспапты жалпы үйлестіруде аспап бөліктерін орны-орнына жайластыру, конструкциялық көрініске алып келу, қосымша құрылғыларды керекті орынға жайластыру болады. Курстық жұмыста мұның үшін мына жағдайларға көңіл бөлінеді:
өлшеу алу тетігінің орны және оның дүрбімен тұтастырылуы;
аспаптың көлденең орналасу құрылғы-механизмі;
оптикалық ортаның орны және аспаптағы түгел болуы;
вертикаль дөңгелектегі алидада үшін деңгейдің болуы немесе компенсаторды үйлестіру
,
(8)
Теодолит-тахеометрдің конструкциялық механизміндегі басқа бөліктер студент тарапынан өзбетінше жинақталады. Жинақталу бар аспаптар көмегімен орындалады. Әрбір жинақталған бөліктер жеке түрде түсініктеме беріледі.
3. Теодолит-тахеометрді зерттеу және тексеру
Бұрыш өлшеуші аспапты зерттеу және тексеру жұмыстары ізбе-із орындалады. Түсініктер қаралып отырған аспапқа арналып ондағы өлшеу құрылғысы, дәлдігі, дүрбінің үлкеюі т.б. көрсеткіштер беріледі.
8.3 Курстық жобалау нәтижелерін ресімдеу
Мұқаба беттен соң кіріспе қорытынды, әдебиеттер тізімі және жалпы қөлемі 20-30 бетік төмендегі бөлімдермен тұратын мазмұны жазылады.
Кіріспе |
0.5-1бет |
1. Теодолиттің механикалық бөліктері
|
5 бет |
2. Теодолиттің оптикалық бөліктері |
5бет |
3. Теодолиттің есеп алу тетігі |
2-3 бет |
4. Теодолиттің теқсерулері және зерттелулері |
10бет |
5. Бұрыштарды өлшеу және өлшеу нәтижелерін өндеу |
5-6 бет |
6. Қорытынды тізімі |
0.5-1бет |
Түсініктеме жазу қолданылған әдебиеттермен бекітіледі.
Сызылмада аспан дүрбісінің сұлбасы беріліп, онда барлық өлшемдері көрсетіледі. Сызылма масштабы студенттердің еркімен қабылданады. Сызылма техникалық сызу ережесіне бағынып орындалады.
