8 Курстық жобаны орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар
8.1 Жалпы ережелер
Курстық жоба «Геодезиялық аспаптартану» пәні бойынша білімді бекітуге және тереңдетуге, пәнінен теодолит-тахеометрдің негізгі параметрлерін есептеу курстық жұмыста орындалады.
Студент үшін керекті мәліметтер 4 кестеде берілген. Жетіспеген мәліметтер, студент, аспаптың қалған сипаттарына байланысты өзбетінше қабылдайды пайдалану дағдыларын иеленуге мүмкіндік береді және студенттің алған білімін нақты міндетті шешу кезінде қолдана білуінің расталуы болып табылады.
8.2 Курстық жобаны орындау жүйелілігі
Курстық жоба түсініктеме жазу стандарт ақ қағаз бетінде төмендегі жоспармен орындалады:
1. Теодолит-тахеометрдің негізгі параметрлері туралы мәліметтер.
2 Аспаптың параметрлерін есептеу.
2.2Обьектив диаметрін анықтау.
Обьективтің теріс және оң компоненттері арасындағы қашықтықты және эквиваленттік фокус қашықтығын анықтау.
Аспаптың жалпы құрастырылуы.
2. Теодолит-тахеометрді зерттеу және тексеру.
Түсініктеме жазу қолданылған әдебиеттермен бекітіледі.
Сызылмада аспан дүрбісінің сұлбасы беріліп, онда барлық өлшемдері көрсетіледі. Сызылма масштабы студенттердің еркімен қабылданады. Сызылма техникалық сызу ережесіне бағынып орындалады.
Курстық жұмыстың орындалғандығы сапасына қарай бағаланады. Курстық жұмыстағы барлық есептеулер, конструктивтік шешімдегі жаңалық көрсеткіштері және графикалық (сызылмалар) бөлім үшін берілген баға, жұмыстың құндылығын арттырады.
1. Теодолит-тахеометрдің негізгі параметрлерін есептеудегі алғашқы мәліметтер
Мәліметтер 4 кестеден алынады, мұның үшін тапсырма варианты төмендегі формулада анықталады:
n=
бұл жерде, n - өсу тарапына қарай алынға вариант номері, 4 кестеде беріледі:
объективтің оң және теріс компоненттері аралығындағы f 1 және f2 фокус қашықтығы;
объектив пен окуляр ортасы аралық қашықтығы немесе дүрбі ұзындығы.
2. Аспаптың параметрлерін есептеу
Берілген тапсырмаға сәйкес аспаптың негізгі өлшемдері және сипаты есептеледі. Жоғарыда көрсетілген ережелерге сәйкес курстық жұмыстағы есептеулер ережесі шектеледі.
2.1. Объективтің диаметрін анықтау
Дүрбіге рұқсат беру мүмкіндігін анықтау мақсатында дүрбі объективінің диаметрі есептеліп анықталады. Дүрбінің рұқсат беруші мүмкіндігі, бір тараптан дүрбінің үлкейтуіне
4 кесте
Курстық жұмысына арналған тапсырма варианттары
№№ |
Дүрбінің үлкейюі |
Оптикалық құрылғы типі |
|
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
1 |
18х |
Верньер |
125,5 |
-49,8 |
144,4 |
2 |
21х |
Шкалалы микроскоп |
126,7 |
-47,6 |
145,4 |
3 |
15х |
Қарапайым бағ. |
131,9 |
-45,4 |
152,4 |
4 |
30х |
Екі тарапты опт. микр. |
130,9 |
-49,2 |
153,4 |
5 |
25х |
Бір тарапты опт. микр. |
127,7 |
-50,1 |
154,4 |
6 |
17х |
Бағалаушы микр. |
125,1 |
-49,5 |
145,4 |
7 |
12х |
Қарапайым микр. |
124,1 |
-45,2 |
146,9 |
8 |
34х |
Бір тарапты опт.микр. |
123,4 |
-47,4 |
153,3 |
9 |
22х |
Верньер |
122,8 |
-46,2 |
148,9 |
10 |
40х |
Екі тарапты опт.микр. |
121,4 |
-45,5 |
149,9 |
11 |
17х |
Верньер |
120,1 |
-48,4 |
149,1 |
12 |
19х |
Бағалау.микр. |
121,9 |
-49,1 |
148,1 |
13 |
25х |
Шкалалы микр. |
122,4 |
-50,4 |
147,1 |
14 |
30х |
Шкалалы микр. |
123,7 |
-50,2 |
146,1 |
15 |
35х |
Екі тарапты опт.микр. |
124,8 |
-49,9 |
145,1 |
16 |
40х |
Екі тарапты опт.микр. |
125,6 |
-47,4 |
144,1 |
17 |
19х |
Шкалалы микр. |
126,7 |
-46,4 |
153,1 |
18 |
21х |
Шкалалы микр. |
128,5 |
-45,9 |
152,1 |
19 |
45х |
Екі тарапты опт.микр. |
128,9 |
-48,7 |
151,1 |
20 |
30х |
Бір тарапты опт микр. |
131,4 |
-49,9 |
160,1 |
21 |
21х |
Верньер |
125,1 |
-49,5 |
145,4 |
22 |
17х |
Бағалау микр |
129,5 |
-46,6 |
151,5 |
23 |
22х |
Бағалау.микр. |
123,8 |
-45,5 |
152,5 |
24 |
31х |
Шкалалы микр. |
127,7 |
-44,4 |
153,5 |
25 |
17х |
Қарапайым микр. |
126,6 |
-43,3 |
145,5 |
26 |
35х |
Екі тарапты опт.микр. |
125,5 |
-42,2 |
145,5 |
27 |
15х |
Қарапайым микр. |
124,4 |
-41,1 |
146,5 |
28 |
19х |
Верньер |
123,3 |
-40,0 |
147,5 |
29 |
27х |
Шкалалы микр. |
122,2 |
-41,8 |
148,5 |
30 |
31х |
Бір тарапты опт.микр. |
121,1 |
-42,5 |
149,5 |
31 |
10х |
Қарапайым микр. |
120,0 |
-43,4 |
148,7 |
32 |
15х |
Верньер |
121,5 |
-44,8 |
147,7 |
33 |
21х |
Бағалау.микр. |
122,5 |
-45,6 |
146,7 |
34 |
31х |
Шкалалы микр. |
123,5 |
-46,7 |
145,7 |
35 |
40х |
Бір тарапты опт.микр. |
124,5 |
-48,9 |
149,7 |
36 |
15х |
Верньер |
125,5 |
-49,1 |
143,7 |
37 |
25х |
Шкалалы микр. |
126,5 |
-50,0 |
152,7 |
38 |
27х |
Шкалалы микр |
127,5 |
-49,2 |
151,7 |
39 |
17х |
Бағалау.микр. |
128,5 |
-48,5 |
150,7 |
40 |
40х |
Екі тарапты опт.микр. |
129,5 |
-47,6 |
151,8 |
41 |
34х |
Шкалалы микр. |
129,1 |
-46,8 |
152,8 |
42 |
15х |
Бағалау.микр. |
128,1 |
-45,4 |
148,8 |
43 |
21х |
Шкалалы микр. |
127,1 |
-44,8 |
148,8 |
44 |
25х |
Шкалалы микр. |
126,1 |
-43,7 |
145,8 |
45 |
30х |
Бір тарапты опт.микр. |
125,1 |
-42,5 |
146,8 |
46 |
40х |
Екі тарапты опт.микр. |
124,1 |
-41,6 |
147,8 |
47 |
37х |
Екі тарапты опт.микр. |
123,1 |
-40,7 |
148,8 |
48 |
12х |
Қарапайым микр. |
122,1 |
-40,1 |
149,8 |
49 |
19х |
Бағалау микром. |
121,1 |
-49,5 |
150,8 |
50 |
25х |
Шкалалы микром. |
120,1 |
-44,7 |
145,5 |
қатысты болады.
(1)
бұл жерде, r – дүрбінің үлкейтуі.
Ал басқа тараптан дифракция теориясына лайықты мынаған тең:
(2)
бұл жерде, D – объектив диаметрі, мм.
Енді бұдан;
(3)
немесе
Дүрбінің үлкейтуі белгілі болғандықтан объективтің ішкі диаметрі немесе дүрбі көзінің диаметрі анықталады
Студент, курстық жұмысты орындауда, мұғаліммен келісілген жағдайда, жаңа аспан түрін, аспан тетіктерін, маркшейдерлік жұмыстарда қолданылатын құрылғылардың түрлерінтүзіп жаңалық ашуға мүмкіндік алады. Бұл жаңалықтар, студент еңбек еткен маркшейдерлік өндіріс тарауларындағы жағдайларға байланысты орындалады. Жұмысқа енгізілген жаңалық түсінікті есептеулер, сызылмалармен бекітіледі.