II. Күүндвр тогталһн. Сурһульч болн шүлгч хойрин күр.

III. Келвр тогталһн.

Эн үлгүрлә ирлцҗәх җирһлиннь нег йовдлын тускар келҗ өгтн.

Мергнд нүдн уга.

IV. Деформированн зәңгс чиклтн.

1) Саңгин, дегтрмүдин, болна, әңг, бахмҗнь, ховр.

2) Далдгч, өрәлд, җилмүдин, эн, түрүн, бүрдәгдсмн.

3) Көрңд, һарсн, Лермонтовин, барас, Пушкинә, Гоголин, саңгин, революцин, өмн, Белинский, нань чигн, болн, бичәчнрин, бәәнә, үүдәврмүд.

4) Гиснь, дегтрмүдәс, җилд, хуучн, - 1790-гч, һарсн, барас, “Тууҗин толь...”.

V. Билгин көдлмш. Тууль чиләҗ бичтн.

Кезәнә эмгн өвгн хойр бәәҗ. Эдн һурвн көвүтә бәәҗ.

январь 2013

9-гч класст хальмг келнә шүүврин даалһврмуд

16 - вариант

I. Текстәр көдллһн.

Цаһан идән хальмг улст чинртә хот гиҗ тоолгдна. Хүрм болсн цагт, күүк авхар йовхларн, цаһан идә бәрҗ йовдмн.

Оһтрһуд җилд түрүн болҗ дун һархла, һаза цаһан идә һарһдмн. Цаһан идән - үснә зүүтә хот. Ааһд үс эс гиҗ чигән бәәхлә, чигә кеҗ авч һарад, өөдән цацдмн. Цаһан идәһәр цацл цацад, көк теңгр дор бәәх әмтә тоот юмнд юмн бичә учртха гиҗ зальврдмн.

1.1. Текстиг айслулҗ умштн. Үүдсн седклиннь тускар келҗ өгтн.

1.2. Текстд нер өгтн

1.3. Меддг хальмг авъясин тускар келтн.

1.4. Текстин һол учр-утхинь медүлҗәх үгмүд (ключевые слова) буулһҗ бичтн.

II. Күүндвр тогталһн. Сурһульч болн зурач хойрин күр.

III. Келвр тогталһн.

Эн үлгүрлә ирлцҗәх җирһлиннь нег йовдлын тускар келҗ өгтн.

Ноха угад һаха хуцдг.

IV. Деформированн зәңгс чиклтн.

1) Хальмгин, ховр, тууҗла, әңгд, дегтрмүдин, хальмг, залһлдата, эс, бичгдсн, орчулгдсн, дегтрмүд, гиҗ, бас, келәр, дегтрмүд, бәәнә.

2) Болхмн, үлгүрнь, җилд, Я.И. Шмидт, хальмг, 1815-гч, җилд, 1940-гч, «Евангелие от Матфея», орчулсн, келнд, барас, С.А. Козинә, һарсн, болн нань чигн, дегтрмүд, «Джангариада», зааҗ.

3) Келн-әмтнә-краеведческ, Амр-Санана,литературин, әңг, хальмг, нертә, саңгин, дегтрин, әңг, һоллгч, келҗ, гиҗ, болхмн.

4) 1970-гч, эн, җилд, секгдсмн, әңг.

V. Билгин көдлмш. Тууль чиләҗ бичтн.

Кезәнә эмгн өвгн хойр бәәҗ. Эдн һурвн көвүтә бәәҗ.

январь 2013

9-гч класст хальмг келнә шүүврин даалһврмуд

17 - вариант

I. Текстәр көдллһн.

Эк күүг оньдин күндлх, үгднь орх кергт. Экин чинр юмнла дүңцүлҗ болшго. Эк күн үрән чиктнь өскх, чик сурһмҗ өгх зөвтә. Эк үрән әмтнд буульдмн биш, әмтн эврән үнлх зөвтә. Эк күүкән герин көдлмш яһҗ кехинь зааҗ өгәд сурһна. Кезәнә хәрд һарх күүкн хот чанлһнд, хатхмр зег, хувц уйлһнд, домбр цокҗ, көгҗмд дурлһнд сурһдг бәәсмн. Эк күүкән сурһдг, зааҗ өгхләрн, өөрән суулһад, бийнь үзүләд , ю-кехән кеһә бәәҗ сурһдг.

Экин чинр күчтә юмн. Күн болһн экәс һарсмн. Күүнд экәс өөрхн күн уга болдмн.

1.1. Текстиг айслулҗ умштн. Үүдсн седклиннь тускар келҗ өгтн.

1.2. Текстд нер өгтн

1.3. Меддг хальмг авъясин тускар келтн.

1.4. Текстин һол учр-утхинь медүлҗәх үгмүд (ключевые слова) буулһҗ бичтн.

II. Күүндвр тогталһн. Сурһульч болн уяч хойрин күр.

III. Келвр тогталһн.

Эн үлгүрлә ирлцҗәх җирһлиннь нег йовдлын тускар келҗ өгтн.

Дала усар хандго,

Мергн эрдмәр хандго.

IV. Деформированн зәңгс чиклтн.

1) Келнә, энд, үгин, төрскн, чилшго, урн, әрүнәр,зөөр, хадһлгдҗана.

2) Сектор, әңгин, тогтсмн, дотр, эн, җилд, библиографин, 1990-гч, келн-әмтнә.

3) Таңһчин, сурһуль, экономик, энд, Хальмг, амн, тууҗ, эдл-аху, сойл, үгин, ном, үзүлҗәх, билг, миңһн, дегтр, хөрн, шаху, бәәнә.

4) Газетмүд, дәкәд болхла, таңһчд, Әрәсәд, мана, болн, журналмуд, һардг, альбомс, бәәнә, олн, бас.

V. Билгин көдлмш. Тууль чиләҗ бичтн.

Кезәнә эмгн өвгн хойр бәәҗ. Эдн һурвн көвүтә бәәҗ.

январь 2013

9-гч класст хальмг келнә шүүврин даалһврмуд

18 - вариант

I. Текстәр көдллһн.

Хальмг улс сәәхн йөрәл тәвдг авъяста. Ямаран болвчн сән учрта йовдл һархла, хальмг күн йөрәх зөвтә. Әмтн хурсн һазрт түрүн болҗ йөрәлһнә үг көгшн күүнд өгдмн. Көгшдүд түрүн болҗ йөрәх зөвтә. Олн зүсн йөрәлмүд бәәнә: хаалһин йөрәл, Цаһана йөрәл, Зулын йөрәл, шин хувц йөрәлһн болн нань чигн. Йөрәл тәвлһн – чинртә, хара биш йовдл. Олн Деедс бурхдас йөрәл авлһн болҗ һарчана. Йөрәл тәвснә хөөн йөрәлин үг нерәдгдсн күүнд туслҗ тоолгдна.

1.1. Текстиг айслулҗ умштн. Үүдсн седклиннь тускар келҗ өгтн.

1.2. Текстд нер өгтн

1.3. Меддг хальмг авъясин тускар келтн.

1.4. Текстин һол учр-утхинь медүлҗәх үгмүд (ключевые слова) буулһҗ бичтн.