II. Күүндвр тогталһн. Сурһульч болн эмч хойрин күр.

III. Келвр тогталһн.

Эн үлгүрлә ирлцҗәх җирһлиннь нег йовдлын тускар келҗ өгтн.

Дала усар хандго,

Мергн эрдмәр хандго.

IV. Деформированн зәңгс чиклтн.

1) Нисчәнә, шовуд, һазрур, дулан.

2) Хальмг, медцхәнә, сәәнәр, келән, сурһульчнр.

3) Хальмгар, умшна, сәәнәр, Нимгр.

4) Көрчәнә, үвлин, усн, киитнд, нуурин.

5) Мана, зогсчана, эрг, школ, деер, һолын.

V. Билгин көдлмш. Тууль чиләҗ бичтн.

Кезәнә эмгн өвгн хойр бәәҗ. Эдн һурвн көвүтә бәәҗ.

Январь 2013

9-гч класст хальмг келнә шүүврин даалһврмуд

4 - вариант

I. Текстәр көдллһн.

Цә – идәни дееҗ. Мана өвкнр кезәнәс авн цәәһин авъясан хадһлҗ йовсмн. Өрүн чансн цәәһәрн дееҗ бәрдмн. Ирсн гиичнртән түрүн болҗ ааһ цә бәрүлҗ өгдмн. Ааһта цә күндлҗ, тевчҗ хойр һарарн ааһан бәрҗ, барун һарарн бәрҗ берәчүд, күүкд көгшдүдт цә бәрүлҗ өгдмн. Дегәд дүүргҗ халун цә ааһд кедмн биш. Цә цальград, асхрад – эвго йовдл һарх. Ааһин йоралд цәәһән хармҗах бәәдл һарһад бас кедмн биш. Цә уусн күн йөрәх зөвтә. Түрүн болҗ цәәһәр йөрәдмн. Көгшдүдт түрүн болҗ ааһта цә бәрүлҗ өгдмн.

Цә чансн цагт, хар ус айстан буслһдмн биш, хону цә тәвҗ буслһдмн. Үстә, тоста, затьта, давста халун цәәһәр гиичнрән тоох зөвтәвидн.

1.1. Текстиг айслулҗ умштн. Үүдсн седклиннь тускар келҗ өгтн.

1.2. Текстд нер өгтн

1.3. Меддг хальмг авъясин тускар келтн.

1.4. Текстин һол учр-утхинь медүлҗәх үгмүд (ключевые слова) буулһҗ бичтн.

II. Күүндвр тогталһн. Сурһульч болн багш хойрин күр.

III. Келвр тогталһн.

Эн үлгүрлә ирлцҗәх җирһлиннь нег йовдлын тускар келҗ өгтн.

Сурһульд көгшн уга.

IV. Деформированн зәңгс чиклтн.

1) Һазрас, киитн, һарчана, цоохр, ур.

2) Ишкә гер, хотна, бәәнә, үзгт, деед, нег.

3) Һазрурн, тоһруд, нисч, эврәннь, ирҗ, төрскн.

4) Хальмг, холас, цәәһин, каңкнна,үнр.

5) Һаза, мөрн, модн, татата, герин, зогсчана, тергнд, кер.

V. Билгин көдлмш. Тууль чиләҗ бичтн.

Кезәнә эмгн өвгн хойр бәәҗ. Эдн һурвн көвүтә бәәҗ.

январь 2013

9-гч класст хальмг келнә шүүврин даалһврмуд

5 - вариант

I. Текстәр көдллһн.

Хальмг улс кезән-кезәнәс авн эврәннь өвкнрин авг-бәрц күндлг бәәсмн.

Кезәнәс авн хальмгуд һалан хадhлдг заң – бәрцән бәрдг бәәсмн. Халун хотан чанхларн, дееҗ бәрдмн. Цааранднь чигн маднд халун хот учртха гиҗәх авг-бәрц. Тегәд өрүн халун цәәһән уухин өмн, сәәһән хәәсн улстан нерәдҗ, зальвр, салу ааһд кеҗ, дееҗ бәрцхәнә. Деед бурхдтан зальврҗ, идсн-уусн мадна хот аршан болтха гиҗ хальмгуд зальврцхана.

Ом – теңгрин орнд насн бидн ут болтха,

Ма – әср орна өвчн, ад му, зүүдн, му йорнь даргдтха,

Ни – күмни орна, өдр-сөөһин му даргдтха,

Пад – азд-аля улсин хамг мунь даргдтха,

Хум – зовлңта әмтнд сән үзгдтхә!

1.1. Текстиг айслулҗ умштн. Үүдсн седклиннь тускар келҗ өгтн.

1.2. Текстд нер өгтн

1.3. Меддг хальмг авъясин тускар келтн.

1.4. Текстин һол учр-утхинь медүлҗәх үгмүд (ключевые слова) буулһҗ бичтн.

II. Күүндвр тогталһн. Сурһульч болн җолач хойрин күр.

III. Келвр тогталһн.

Эн үлгүрлә ирлцҗәх җирһлиннь нег йовдлын тускар келҗ өгтн.

Сурһуль – ухани булг.

IV. Деформированн зәңгс чиклтн.

1) Урһна, улан, теегт, шар, хаврин, цецгүд, цаһан.

2) Нармин Морхаҗ, ирҗ, бичәчнр, Балакан Алексей, болн, харһцхав, сурһульчнрла.

3) Цуглрсн, хәәкрнә, нуурт, шовуд.

4) Малар, мана, байн, тег.

5) Элстд, тосхгдв, гермүд,олн.

V. Билгин көдлмш. Тууль чиләҗ бичтн.

Кезәнә эмгн өвгн хойр бәәҗ. Эдн һурвн көвүтә бәәҗ.

январь 2013

9-гч класст хальмг келнә шүүврин даалһврмуд

6 - вариант

I. Текстәр көдллһн.

Хол хаалһд һарад йовҗах улсин хаалһинь йөрәх кергтә. Кех кергән күцәҗ, гем-шалтг уга мөрнәннь чикнд нар урһаҗ , алтн җолаһан хәрү эргүлҗ ирцхәтн гиҗ йөрәдмн. Нег үлү әәрмд йовҗах баһчудыг йөрәҗ, өөрхн элг-саднь, таньл улс, өөр бәәсн улс ирҗ, хаалһинь йөрәнә. Керг бәәһәд хол хаалһд һарад йовхин өмн, хурлд одад, йөрәл авад, хаалһан секх кергтә. Ном умшулад, бичг татула, тана керг күцтхә, хаалһтн түрү бичә харһтха гиҗ йөрәл авдмн.

Гертәс һарч йовх күн үүднә эрк ишкх зөв уга. Хальмгуд герин үүднә эрк ик гидгәр күндлнә. Үүдәр олз ордг, кишг ирдг гиҗ хальмгуд сандг бәәсмн. Орҗ йовсн күн бүдрхлә - һару һарх гиҗ йорлдг бәәсмн. Иим учрас һарлһн деерән бүдрсн күн хәрү герт орад һарх йоста.

1.1. Текстиг айслулҗ умштн. Үүдсн седклиннь тускар келҗ өгтн.

1.2. Текстд нер өгтн

1.3. Меддг хальмг авъясин тускар келтн.

1.4. Текстин һол учр-утхинь медүлҗәх үгмүд (ключевые слова) буулһҗ бичтн.