Holandia
Gujana - były tam kolonie karne – choroby np. malaria. Rzadko ktoś stamtąd wracał.
Klimat bardzo gorący, wilgotny największe opady.
Gujana -> od Wyżyny Gujańskiej.
Holandia, Francja i Anglia podzielili miedzy siebie Gujanę.
Mapa 3 Gujan:
- Guyana – brytyjska cześć
- Suriname – holenderska część
- Gujana Francuska – francuska część
Fort Nowa Zelandia :
- Paramaribo (stolica dziś); 50 tys. mieszkańców.
- zbudowany z kamienia
- wyspy zajęte przez Holendrów w Archipelagu Małych Antyli
- Antyle Holenderskie – prowincja
- Shell – rafineria; Curacao – handel niewolnikami
-Wenezuela – własne rafinerie
Holandia w obu Amerykach;
- porty zbyt słabe aby utrzymać swoje forty
Kampanie – spółki handlowe Hiszpanii:
- Zachodnioindyjskie – przejęła forty portugalskie
- Wschodnioindyjskie
- Brytyjskie
- Holenderskie
Imperium Niderlandzkie (Beneluks) – nie da się przyporządkować do żadnego podokresu.
Holendrzy często pływali pod bandera hiszpańską. Najczesciej byli na zachodzie – najwieksza -> Indonezja.
PIERWSZE WYPRAWY
Ameryka Północna (1624-1674) -> Nowe Niderlandy
(Manhaftau; założyli Nowy Jork; kiedyś Nowy Amsterdam-> fort w kształcie piecioramiennym, rozbudowano siec kanalizacyjna, ogrodnistwo)
Holendrzy przenieśli twory architektoniczne.
Obecność Holendrów w Ameryce Północnej nie była długa, bo Anglicy napierali na nich.
W 1664 Holendrzy kapitulują na rzecz Anglii.
Gauyana (Ameryka południowa, obszar bardzo wilgotny, gorący trudny do zamieszkania) – zainteresowanie tym terenem Hiszpanów spadło. Holendrom dość łatwo przyszło zasiedlenie go. Dobrze poznali wybrzeże tego terenu. Poczatkowa nazwa to Surinam.
Miała 3 cześci:
- francuska
- brytyjska
- holenderską
Skupiali się nad rzekami.
Zainteresowanie tym terenem wzrosło w XX w. Była tam ruda boksytów – aluminium.
Głównym obiektem tam wybudowanym w XVII w była Zeelandia. Oprócz Surionamzajeli u wybrzeży Ameryki Północnej – Antyle Holenderskie.
Dziś sa podzielone:
- holenderskie – Curacao i Bonaire
- Aruba + SintMaonten, Saba, SintEstatio
Sa słynne:
Likier Curacao
Rafineria ropy naftowej (po 1970) – Shell sie wzbogacił dzieki temu
Antyle nie należa do UE.
AFRYKA
Portugalia była zbyt słaba by ochronić się przed najazdem. Na wybrzeżu niewolniczym również tworzyli forty.
Kampanie->najwieksza, zwłaszcza w XVIII w Wschodnioindyjska. Wcześniej powstała Zachodnioindyjska – handlowała niewolnikami (Sao Tome, Annabou, Principe)
1652 r – Jean van Riebeeck – Przyladek Dobrej Nadziei – był to skutek wielkich powodzi w Niderlandach.
Kapsztad który założyli nad zatoka którą chronią Góry Stołowe przed zimnymi pradami.
Holendrzy założyli kolonie rolnicza – burską (baver – chłop z niemieckiego) od połowy XVII do połowy XVIII wieku. Oni m.in. zaczeli uprawę winorośli.
Zulus – plemie afrykańskie; zaczeli mieć konflikty z Hilendrami (ok. XVIII i XIX w) przez odkrycie na terenie plemienia złota. Jak odkryto złoto Anglicy zaczeli napierać. Szybko się wycofali (XIX). Później odkryto diamnety (największe złoża z punktu widzenia jubilerskiego – BATOLITY).
Afryka Południowa – główne dostawy złota na świecie dziś!
Rosja – największe złoza złota (pyl diamentowy)
W RPA batolity (szczeliny wypełnione magma) – w nich diamenty
Openharm – firma handlująca diamentami.
II wojna burska (1898) – powstały pierwsze obozy koncentrcyjne. Załozono skauting (pomoc zołnierzom na froncie).
Wojna toczyła się w Oranie i Natall – najwięcej złota i diamentów. Burowie zostali zepchnięci do Transwalu. Anglicy tworza Związek Południowej Afryki.
AZJA
Cały Ocean był okupowany przez kampanie Wschodnioindyjska. Prowadzono handel róznyi surowcami.
Poczatkowo osiedli na Cejlonie, potem na Jawie. Rugowali ludzi, zniewolili, zmuszali do pracy na plantacjach. Kampania Wschodnioindyjska przyczyniła się do śmierci mnóstwa ludzi.
Bataria ( dziś Dzakarta – stolica Indonezji).
Cenne przyprawy:
- goździk
- muszkatołowiec (najdroższa)
- pieprz czarny.
W każdym forcie budowali kanał. Docierano nim do każdej części miasta. Bataria handlowała z Chinami, Japonia.
Azja okazała się bardzo cennym terytorium. Do dziś przynosi mnóstwo surowców:
- rudy boksytów (I poł. XX)
- rudy niklu (II poł. XX)
- surowce rolne:
* kopra (włoski na koksie) do materacy
* kość słoniowa
* drzewo tungowa
* ryż (3 zbiory w ciągu roku)
* kauczuk (z amazonii) wykradziony i przywieziony do kolonii brytyjskiej
* jedwab (naj. Chiny, wprowadzili do Indochin – Wietnam)
tytoń (musi mieć dobrą glebe, borowata, suchośc, najszlachetniejsze sa z czubko)
WYKŁAD 09.12.2012
WIELKA BRYTANIA – PODBOJE
UK to największe imperium kolonialne.
Australia, Kanada, Południowa Afryka, Sudan, Indie, Papua, Nigeria, Egipt, Irak, Palestyna – kolonie UK.
Elżbieta I popierała korsarzy i wielkich żeglarzy. Za jej panowania przełamano monopol Hiszpanii i Francji w kolonializmie.
Do XVIII w UK zainteresowana kolonializmem z Hiszpania w obu Amerykach.
Faktyczna, wielka ekspansja nastała w XIX w.
Od Kairu do Kapsztadu
Basen Oceanu Indyjskiego i konsolidowanie władzy od Papui po Egipt.
1830 – koniec procesu dekolonizacji obu Ameryk. Kraje Ameryk staja się ważnymi eksporterami towarów do USA.
Do 1830 r Afryka nie była skolonizowana. Podbój Afryki nastąpił dopiero w II poł. XIX w.
Hiszpania i Portugalia – ok. 300 lat kolonializmu.
Kraje afrykańskie – ok. 100 lat panowania państw europejskich.
XIX w. poznanie Afryki, Amazonii, Południowej Ameryki, Syberii
Aleksander von Humboldt - niemiecki przyrodnik i podróżnik, jeden z twórców nowoczesnej geografii.
Stanley i Livingston – przemierzyli Amerykerownikowo (podróż rzeka Kongo).
1847-1870 (?)
1880-1881 –Francus Jules Crevoux
Opisał Kamerun – jakiś polak