29. Электр фильтрлері (жұмыс істеу принциптері, түрлері)

Электрофильтр комегимен тазалау газдарды шаннан ж/е туманнан тазалаудын кедерги кундеги бирде-бир тури. Бул процесс карондык разряд зонасында газдын соккылык иондалынуына ж/е ион зарядтарынын боликтерге берилуин ж/е олардын электродтарга жабысуына негизделген. Электрофильтрге тусетин ластанган газдар сырткы асердин есебинен иондалган болады. (рентген саулелери, радиоактивти саулелер, космостык саулелер, газдын кызуы ж/е т.б.). сондыктанда олар еки электрод арасында калып электр тогын откизуине кабилети бар. Токтын шамасы иондар санымен электродатр арас-гы кернеуге байл. Крнеу кобей сайын электродтар арас-гы козгалыстар сол козгалыска коп иондар катысады ж/е токтын шамасы газдагы барлык иондардын осы козгалыска катысуына дейин оседи. Кернеудин осуине карамастан токтын шамасы туракты болады, оны каныгу тогы д.а. корондык ж/е шогу электрод арк арасында электр ориси туындайды. Шогу электроннан корондык электродка багытталган жел куши кернеуликти азайтады. Электродка кернеу тузеткиш арк. бериледи.

Uкр = Екр*R1*ln R2 / R1

Екр – корона пайда болатын эл. Орисиндеги критикалык кернеу (В/м)

R1,R2 – корондык ж/е шогу электродтардын радиусы.

30. Фильтрлер (жұмыс істеу принциптері, түрлері)

ондирис орындарында вентиляция ауасын зиянды газдардан сонымен бирге газды зиянды заттардан ондиристик ж/е санитарлы турде тазалау ушин колданылады. Фильтрлеу процесси кауипти откелде зиянды заттар болшектерин устау аркылы журеди.Зиянды заттар болшектери откелдин бетине жинакталады. Боликтердин фильтр элементинин бетине шогуи жанасу асеринен, сонымен бирге диффузиялык, инерциялык, гравитациялык шогуи аркылы болады.

Откелдин турлери:

1. зернистик кабатты (козгалмайтын еркин жайылган материал)

2. майысатын откелден жасалган(мата, войлук, резина,пенополиурутан).

3. жартылай катты материалдар.(токылган торлар, пресстелген спиральдар)

4. катты материалдар.(кауипти керамика, кауипти металлдар)

Фильтр элементтерин ар турли маталардан ж/е кииздерден жасайды.

31. Туман аулағыштар(талшықты фильтрлер) Ауаны қышқыл, майлы туманнан ж\е басқа сұйықтардан тазалауға талшықты фильтрлер қолданылады. Олардың жұмыс істеу принципі—ауырлық күшінің әсерінен кеуектің бетіне талшықтардың түсуімен түсіндіріледі. Туман аулағыштар 2-ге бөлінеді.

1. Төмен жылд-ты( )

2. үлкен жылд-ты( )

Талшықты төмен жылдам-ты туман аулағыштар өте үлкен тиімділікті(0,99-ға дейін) қамтамасыз етеді. Сонымен қатар бөлшек размері 3 мкм болса да, сол бөлшектерді толығымен жұтады.

Ал жоғарғы жылд-ты туман аулағыштар кіші габаритті размерде болады ж\е газды туманның 3 мкм өлшемінен аз болатын бөлшектерін тазалауды қамтамасыз етеді. Олардың тазалау тиімділігі 0,9-0,92.

32. Өндірістік тастанды заттарды газ ж\е бу тәрізді қоспалардан тазалау әдістері. Өндірістік тастанды заттардан тазалау әдістерін физ-қ ж\е хим\қ сиппаттамалары б\ша 4 топқа бөлуге болады:

1. Абсорбция—бұл әдіс зиянды қоспалардың сол қоспадағы бір н\е бірнеше газдық компонентерін ерітіп, жұту жолымен құрамдық бөліктерге бөлу арқылы жүреді.

2. Хемосорбция—газ ж\е буларды, қатты ж\е сұйық жұтқыштармен аз еритын хим-қ қосындысын пайда етіп, жұтулуға негізделген.

3. Адсорбция—бұл әдіс кейбір ультрамикроскоптық құрылыстағы қатты дененің өз бетінде газ қоспасының кейбір компоненттерін шығарып тастау ж\е бір деңгейде ұстап тұру б\ша физ\қ қасиетіне негізделген

4. каталиттік—бұл әдіспен өндірістік тастанды заттардың улы компонентерін тазалау жүйесіне катализаторды қосып, қоршаған ортаға зияны аз заттарға айналдырамыз.

33. Зиянды заттардың атмосфераға таралуы. Санитарлы-қорғаныс зонасы. Зиянды заттар конц-сы атмосфераның ж\е бетіндегі қабатын ШРК максималды бірлік конц-сынан аспау үшін шаң, газ қоспалары атмосфераға мұнаралар арқылы таралады. Оның мұнаралардан шығып таралуы турбуленттік диффузия заңдарына бағынады. Таралу процесі атмос-а жағдайында кәсіпорынның орналасуына, зиянды заттардың физ\қ-хим\қ қасиетіне, мұнаралардың биіктігі ж\е оның диаметріне байланысты болады.

мұндағы А-атмосфераның температуралық градиентіне байланысты(А=200), ж\е зиянды заттардың көлденең ж\е жатық түрде таралу жағдайда анықтайтын коэф-т.

R_F—атмосферада тастанды шөгуі жылдамдығын ескеретін коэф-т

Q--ауа шығыны; M—атмосфераға тастанды зиянды заттардың саны; m,n—газ ауа қоспалардың шығу жағдайын ескертіп өлшемсіз коэф. R_F=1 газ үшін, R_F=0,75-3 басқа зат үшін; -ішкі ж\е сырқы температуралар айырмасы;

C_max—конц-я.

Өндірістік кәсіпорындарын жобалаудағы санитарлық нормалар талаптарына сәйкес қоршаған ортаға зиянды заттарды шығаратын кәсіпорындарды тұрғылықты үйлерден санитарлық-қорғаныс зонасы арқылы бөлу керек.Санитарлық-қорғаныс зонасының тұрғылықты үйлерге дейінгі ара қашықтығы өндіріс орнының қуатына, технологиялық процестердің жүргізілу жағдайына ж/е зиянды заттардың қоршаған ортаға таралу саны ж/е сипатына байланысты болады.

1—1000м 3—300м

2—500м 4—100м

34. Шаң концентрациясын бақылау әдістері. Зиянды заттар концентрациясы бақылау әдістеріне гравитациялық, радиоизотоптық ж/е оптикалық әдістерді жатқызуға болады.

Гравитациялық әдіс—шаң газды ағыннан шаң бөліктері бөлініп ж/е олардың массасын анықтау болып табылады. Өлшеу процесі күрделі.

Радиоизотоптық әдіс – радиоактивті сәулелену нәтижесінде шаң бөліктерінің сәулені қабылдауына ж/е сіндіруіне негізделген. Әдістің қателігі ±15%.

Оптикалық әдіс – бұл әдісте шаңдалған газ ағынының шаң концентрациясына тәуелділігі н/е физикалық қасиетінің шаң қалдықтарына тәуелділігі қолданылады.

35. Газ ж/е бу қоспалары концентрациясын бақылау әдістері. Атмосфералық ауаның газ құрамының анализі газ анализаторының көмегімен іске асады.Зиянды заттарды экспресті анықтауышы ретінде универсалды газ анализаторлары (УГ-2,ГХ-2) қолд\ды. Универсалды УГ-2 газ анализаторы 16 түрлі газ ж\е бу конц-сын анықтай алады. Хим\қ , термохим\қ, хромотографиялық ж\е т.б. деп бөлеміз. Кең қолданысқа ие болған әдіс-оптикалық әдіс. Бұл әдістің жұмыс принципі газ инфрақызыл сәуле энергиясын өзіне жұтады.

36. Өндірістік ақаба сулардың классификациясы. Ақаба су деп бұрын өндірісте, тұрмыста н/е ауыл шаруашылығында пайдаланылған, сондай—ақ қандай да бір лас аймақ, оның ішінде елді мекен (нөсер,коммуналдық тұрмыс) ағындылар арқылы өткен су. Өндірістік ақаба су ластанған ж/е нормативті таза болып бөлінеді.Өндірістік ақаба сулар:

1. Минералды қоспалармен ластанған (металлургиялық, қышқыл шығару зауыты, құрылыс зат).

2. Органикалық қоспалармен ластанған (етті, балықты өндіру орындары, сүт өнімдері,тамақ өнімдерін өндіру зауыттары, хим-лық өндіріс орындары, каучук өндіру зауыттары).

3. Минералды ж/е органика-лық қоспалармен ластанған ақаба сулар (мұнай өңдеу ж/е мұнай өндіру кәсіпорындары, жеңіл фармацевтика өнеркәсібі, қант өндіру зауыты, органикалық синтез азық-түлік өндіру зауыты т.б.)

Сонымен қатар, су қоймаларда жылыған суларды төгу де жылулық ластануларға жатады.